Cái dấu “than” ở cuối là câu mà lâu nay tôi
vẫn nghe: trên báo chí, trong phát biểu của nhiều chuyên gia (giáo dục và không
giáo dục), các diễn đàn “mạng”.
Còn với tôi thì đó là cái dấu hỏi: “Cần
gì, học nấy?”
Cái dấu hỏi ấy, lâu nay đã ở trong đầu tôi,
bây giờ càng trở nên lớn hơn vì mấy chuyện vừa nghe.
Chuyện I. Mấy ngày nay trên một trang báo mạng xôn xao chuyện
học sinh “trả lời phỏng vấn”: Quang Trung và Nguyễn Huệ có quan hệ thế nào?.
Kết quả thì đủ loại “quan hệ”: anh em, bạn
chiến đấu,… và kèm theo câu trả lời khác, cũng của buổi phỏng đó: “Nguyễn Du
à? Không biết là ai”.
Các “còm men” dưới chuyện đó cũng đủ loại:
một số tỏ ra thất vọng (chắc là tầng lớp cổ suý cho lối học “kinh viện”); số
khác thấy điều đó cũng bình thường (sao cứ phải biết “chi tiết” về Quang
Trung?); còn có những người tỏ ra tự hào vì chính mình cũng không biết
Nguyễn Du là ai. Có sao đâu, trong công việc, họ chẳng bao giờ thấy cần đến cái
ông Nguyễn Du ấy cả.
Vậy thì dạy Nguyễn Du làm gì. Cần gì học
nấy thôi.
Chuyện II. Một đoạn đối thoại với học viên cao học:
– Chúng em dạy THPT, có bao giờ cần đến
“không gian tô pô”, đến “phiếm hàm tuyến tính” đâu mà phải học hả thầy?”.
– Chắc các bạn chỉ dạy học sinh kiến
thức trong chương trình THPT thôi chứ?
– Tất nhiên rồi ạ!
– Vây thì để dạy THPT, các bạn chỉ nên học
hết kiến thức lớp 12. Các bạn có bao giờ cần đến kiến thức đại học đâu, nói gì
đến cao học. Hơn nữa, nếu định dạy Toán thì chỉ cần học Toán đến lớp 12, chẳng
cần học văn, chẳng cần biết Nguyễn Du là cái ông nào.
Học viên cười, nhưng hình như trong đầu họ
bắt đầu nảy ra câu hỏi: phải chăng Cần gì, học nấy?
Chuyện III. Các đề thi của ta, môn Toán chẳng hạn, thường rất ít
gắn với thực tế. Nhiều chuyên gia cho rằng, phải ra các đề kiểu như “Một bà đi
chợ có…” “Muốn bắc cái cầu qua sông….”. Nghĩa là mọi bài toán phải có nguồn gốc
thực tế.
Tất nhiên, điều đó đúng. Nhưng không nên nghĩ
rằng, khi dạy toán tất cả các kiến thức đều phải gắn với thực tế. Phải
chăng những bài như giải phương trình; chứng minh bất đẳng thức,… là “vô
bổ”. Có một chân lý đã được thừa nhận: sức mạnh của Toán học nằm ở chính
sự trừu tượng của nó. Và Toán học là môn học rèn luyện con người tư duy trừu
tượng.
Không theo nghề toán thì có cần đến tư duy
trừu tượng hay không? Chỉ e thiếu nó, người lao động bình thường khó có thể trở
thành người lao động sáng tạo.
Cần gì học nấy, giá mà biết được mình cần gì thì tốt biết bao! Khi
người nguyên thuỷ vẽ lên vách hang, họ đã nhận thức được là họ không chỉ cần có
miếng ăn. Miếng ăn thời nguyên thuỷ…khó kiếm lắm! Thế mà khi bụng chưa đủ no,
họ đã cần đến nghệ thuật. Vậy nên con người hiện đại, dù làm bất cứ việc
gì, cũng cần rất nhiều thứ: từ vặn cái đinh ốc đến câu Kiều, hay nhận ra
rằng, đêm nay trăng sáng quá…
Học cả đời rồi, sắp đến lúc không còn học
thêm được gì nữa, mà vẫn cứ luẩn quẩn với câu hỏi: “Cần gì học nấy? ”, “Học
để làm gì?”, hay không nên đặt ra câu hỏi đó, vì bản thân việc học
đã là mục đích? Và đáng ra cần hỏi “làm gì để có cơ hội được học thêm?
Học thế nào? Nói chung nên để trẻ con vừa chơi vừa học hay
cũng cần để các cháu thấy, nói chung học không hoàn toàn là chơi?
Không biết hỏi ai, thử nhờ trang Học thế
nào chỉ giáo.
Hà Huy Khoái
***
Học Thế Nào chưa kịp trả lời chú Khoái thì cô
Huỳnh Mai đã trả lời giúp:
Về vĩ mô, nếu cần gì học nấy
thì không phải học nữa. Chỉ cần lập trình cho một robot nó làm cho ta. Nó sẽ
làm nhanh hơn, tốt hơn và không mệt như ta. Tôi không đùa đâu, hiện tại và nhất
là trong tương lai, robot đang và sẽ có khả năng thay ta nhiều lắm.
Ngày xưa, thợ rèn phải làm từng cái đinh cái vít. Hiện máy làm hết rồi đó.
Về vi mô, cần gì học nấy thì
sẽ hạn chế tầm nhìn – cứ như con ngựa bị người ta che hai bên mắt để nó chỉ
thấy khoảng đường trước mặt mà chạy. Con người còn có hỉ nộ ái ố chứ đâu có hạn
chế trong nhu cầu sống, nhu cầu làm việc hay làm giàu.
Đó là chưa nói đến sự phức tạp của cuộc sống.
Phải biết một ít về
. luật, luật lao thông là một thí dụ,
. thuế vụ – tôi phải khai thuế mỗi năm-
. kinh tế – xem lúc nào nên mua nhà chẳng hạn –
. môi trường, xử lý rác, tránh ô nhiễm, …
. vệ sinh thường thức, y khoa và tâm lý, … để có thể tự lo cho bản thân vàchăm
sóc trẻ.
. …
Nếu cần gì học nấy thì phải có đến 36 kiếp để
học hết những gì mỗi một trong chúng ta cần trên đời!
Ta chỉ có một kiếp sống thành ra tạm thời …
Học để phát triển
Con người khác với các loài động vật. Lúc mới
sinh ra chỉ có tiềm năng chứ chưa biết kiếm sống. Phải học hết. Ngày xưa thì
học với gia đình, cha thợ mộc thì con sau này cũng làm nghề mộc. Ngày nay thì
đến trường. Nói như trẻ ở mẫu giáo « học chơi, học hát, học chữ và học yêu cha,
yêu mẹ, yêu bà,… », nhất là… học để biết mình là ai…Đá có mài thì mới thành
ngọc!
Học để tự do
Thí dụ như một bác sĩ chuyên khoa mắt. Lúc «
hứng » ông ấy lên núi làm nghề chăn cừu. Nhưng sau vài năm, xuống núi, ông vẫn
còn khả năng chăm sóc mắt cho dân tình. Không học, ông ấy sẽ không có tự do
chọn lựa đó.
Học để hạnh phúc
Đẽo đá là một nghề nặng nhọc, lại không cho
địa vị cao trong xã hội. Thế nhưng đã có những em rất hứng thú tiếp xúc với đá,
cần cù dùng từng nét dao búa nhỏ để tạo hình và mừng vui với kết quả của công
việc. Có những nhà bác học miệt mài trong phòng thí nghiệm… Nếu đó không là một
hạnh phúc thì động cơ nào khiến họ làm việc?
Học để sống với người khác
Trường học là nơi trẻ vừa được bảo vệ, nơi
không vụ lợi, cho trẻ có cơ hội sống cùng với người khác và tập tành kinh
nghiệm ở đời. Lúc học xong, trẻ sẳn sàng đủ … võ nghệ để ứng xử trong xã hội.
Học suốt đời
Đúng rồi, vì tri thức biến đổi không ngừng.
Người già vẫn học, nếu không thì sẽ thành …quá quá hạn sử dụng, hết thích ứng.
Hà Huy Khoái
Tham khảo: Một ý kiến của Châu Ngô
Nhiều người nhiều khi cực kỳ mâu thuẫn. Họ nghĩ như thế này:
1) Cuộc đời mình chán quá, thôi hy sinh đời bố để củng cố đời con.
2) Sao nó học toàn thứ viển vông, những thứ đấy thì “áp dụng” vào đâu?
3) Thực ra, nó chỉ cần học hết cái túi khôn của bố nó là đủ rồi.
Khổ một nỗi, nếu nó chỉ có cái túi khôn của bố nó làm hành trang, thì đời nó sẽ khác gì với đời bố nó.
Mỗi chúng ta chỉ biết tới cái thế giới cỏn con của mình. Xin đừng nhốt trẻ ở trong cái thế giới ấy. Hãy để giáo dục làm chiếc vé đưa trẻ tới thế giới thực sự rộng lớn.
Xin đừng có suốt ngày hỏi “học để làm gì?”. Nhiều khi dở hơi lắm. Mình mà biết hết cả “gì” rồi, thì mình, nhà mình, nước mình đã chả đến nông nỗi này.
Nguồn: https://www.facebook.com/joe.hoche.7?fref=nf
