Người già trong làng Bàu Trúc kể rằng đất sét bên sông Quao không phải đất bình thường. Đó là thứ đất đã từng nằm dưới chân những thành quách Champa đổ nát. Từng hứng máu chiến binh, từng giữ tro cốt của những người chết không chịu rời quê hương mình. Bởi vậy, mỗi lần nhồi đất làm gốm, phải nói chuyện với đất. Nếu không, đất sẽ nhớ. Thứ gì biết nhớ thì sớm muộn cũng biết đòi lại.
Ông Tư là người nhiều chuyện - nhiều chuyện ở đây không phải là “ngồi lê đôi mách”, mà là những chuyện thời sự nóng bỏng “giật gân” ông “lượm” được trên Internet, YouTube hay trên truyền thông, truyền hình, rồi thêm vào những nhận định của mình để nói cho bà con nghe chơi. Trời sinh ông Tư cái tật hay nói. Không được nói, ông cảm thấy bức bối như không khí thiếu oxy, như bữa ăn thiếu nước mắm. Trải qua tám mươi năm cuộc đời, có một thời gian ông phải kiềm chế lời nói. Đó là những ngày sau năm 1975, khi phải sống dưới chế độ Cộng sản ở quê nhà. Nói nhiều mà sai chính sách, chúng nó cho đi “mò tôm” (1) hay đưa vào trại tập trung cải tạo ngồi “bóc lịch” (2) và đi lao động khổ sai mút mùa… thì đời tàn trong ngõ hẹp.
chợt nghe như lá rơi ngoài cửa
dịu dàng đem tới một làn hương
đã làm chiếc ghế nghiêng qua cửa
khi bóng chiều buông xuống mặt đường
Rảnh rỗi ta lại bày chữ nghĩa kể người nghe chơi. Xưa nay thiên hạ vẫn luận kẻ dại người khôn nhưng thế nào là người khôn kẻ dại? chuyện này xem ra cũng rất mơ hồ, đôi khi ngỡ dại lại hóa khôn và cứ tưởng rằng khôn ai ngờ dại quá thể. Dại hay khôn vẫn cứ xà lơ với người đời.
QUÊ HƯƠNG VÙNG KỶ NIỆM
Em rủ ta...Xuân
này về Huế
Dìu nhau thăm – Đại
Nội – Ngự Bình
Nơi một thưở,
chúng mình rong duỗi
Nam Giao xưa –
Cùng học chung trường
(xem kỳ 1)
7
Nghiêm là người cuối cùng vào tàu ngựa, dắt ngựa ra đóng vào xe. Con ngựa biết là sắp được đi nên quất đuôi liên tục và ngẩng cao đầu. Nghiêm vỗ vào cổ ngựa nói nhỏ: Lại một ngày vất vả với tao, rồi dắt ngựa, dong xe ra cổng. Anh đóng cổng, bước lên xe, chậc lưỡi, giật cương cho ngựa ra đường. Trời chưa sáng. Cột điện đường vẫn hắt tỏa ánh sáng vàng vọt xuống hè phố. Đây đó vang lên những tiếng rao lanh lảnh: Ai xôi đậu xanh…, ai xôi lạc…, bánh tây nóng giòn đây…
Kỷ niệm 50 năm ngày cưới (15/9/1976 – 15/9/2026)
1.
hứng những tia rạng đông
vào ly cà phê đen
ngước mặt nhìn đời trôi lãng đãng
bài ca đêm qua đột nhiên trở lại
ngưng đọng trên môi nàng
và thảng thốt vút cao
vòm lá xanh xào xạc
Tản Đà
1
Nghiêm đến nhà Đào khi trời đã về chiều, nhưng anh không vào
nhà mà đi ra vườn sau coi mấy luống rau cải anh mới trồng tuần trước. Con chó vẫy
đuôi kêu ăng ẳng bám theo anh. Nghe tiếng chó, Đào chạy ra:
– Trời đất, anh đến lúc nào mà lặng lẽ vậy. Em trông anh từ chiều.
Niêu
cá kho Làng Vũ Đại, xã Nam Lý (tỉnh Ninh Bình).
Photo: Vietnam
Trong bếp Việt có một cái nồi mang tên chính công việc của nó, cái om đang om cá. Danh từ với động từ ngồi chung một khung hình, chẳng biết chữ nào đẻ ra chữ nào — cái nồi sinh ra cách nấu, hay cách nấu đặt tên cho cái nồi, ấy là câu hỏi con gà quả trứng của gian bếp. Om là nồi đất nung, thân sâu bụng phình miệng túm; nung non lửa thì còn là đất, nung già lửa thì đanh mặt lên thành sành. Đất Bắc quen gọi niêu, từ đèo Ngang trở vô quen gọi om; làng Phước Tích bên bờ Ô Lâu nung om khéo đến nỗi được chọn nấu cơm tiến vua, dân gian gọi là om ngự — cái vinh dự cao nhất mà một hòn đất có thể leo tới mà vẫn không phải rời khỏi bếp.
Chiếc hoa ly xám. Xỉn. Cần kéo mù mắt
Lâu không đi đâu đời một góc
Buồn tương nhượng cảnh thổ xa vời
Một lần nào đó bàn chân bỏng cát
Ngày xưa, trong một ngôi làng nhỏ nằm giữa thung lũng yên bình, có một cửa hàng bán nến lâu đời. Cửa hàng ấy không lớn, không có những món hàng xa hoa, nhưng mỗi năm khi mùa Giáng Sinh đến, người dân trong làng đều ghé qua để mua những cây nến đặc biệt của ông Samuel.
Trong lúc này,
dưới vòm bê tông vô cảm, lạnh lùng nơi phòng chờ của bịnh
viện
hàng ngàn đôi mắt lòa xếp hàng đợi đến lượt gọi tên.
Nếu phải đánh đổi một phần thân thể
thà liệt què, thà câm nín, phế tàn
những con mắt chỉ cầu xin giữ lại ánh sáng cho đời mình
để được nhìn người thân, thấy giọt nắng bên thềm.
Bài thơ “Cho Những Mùa Xuân Nhỏ”, tôi viết :
…Tôi về với các em cuối tháng Mười Một
Những ngày mưa không thấy được núi Truồi…
Lúc đó tôi về Huế, đi dạy sau một năm qua Paris tu nghiệp
Giáo Dục Toán học.
Không riêng chi Huế mưa “thúi đất, thúi đai”, ngoài Bắc nhạc sĩ Tô Vũ cũng than vãn “ Mưa dầm dề đường trơn ướt tiêu điều”.