Trời Bà Nà buổi sớm mù như một giấc mơ chưa kịp tỉnh. Sương đổ xuống từng lớp, mềm như khói mà lạnh như tay người chết, quấn lấy những vòm cầu, những mái ngói kiểu Tây, rồi chảy chầm chậm xuống những bậc đá ướt rêu. Ở trên cao đó, người ta gọi là tiên cảnh. Ở dưới kia, nơi sông Hàn lặng lẽ chảy qua thành phố, là đời sống. Còn ở giữa, chỗ lưng chừng giữa mây và nước, là chỗ của những kẻ như Hân.
– Bây giờ còn cái gì là Việt nữa ông ơi! Trung Quốc cả rồi!
– Tuổi trẻ bây giờ xài hàng Tây , hàng Tàu không! Việt Nam
mình có mấy …
Tôi không tin hắn, tay đàn ông thấp lùn, nói giọng Bắc, chủ cái cửa hàng thực phẩm tươi sống ấy. Càng không tin lời nói vừa thoát ra từ miệng con mẹ mập ú ngồi sau cái bàn lớn, vây quanh là những tủ kính, treo đầy những bộ quần áo của những hãng thời trang lớn trên thế giới: Gucci, Burberry, Armani, Versace ….Tôi chỉ tin vào trực giác của tôi, của một người đàn ông đã sống ở đất nước này năm mươi năm. Nhất là khi tôi bước ra đường, lẫn vào dòng người đông đúc đi mua sắm, hòa nhập vào một cộng đồng đang láo nháo một ngôn ngữ chung. Thứ ngôn ngữ mà tôi quá quen thuộc. Tiếng mẹ đẻ…..Nhất định nó phải có! Nó phải hiện diện quanh đây… Nhưng ở đâu?
Những câu Thơ trích ra từ những bài Thơ của những người
di tản. Kẻ đi trước, người đi sau và đi như thế nào thì cũng bỏ lại cả một quê
hương yêu dấu sau lưng. Hai chữ “Quê Hương” không có phần đất hạnh phúc nào có
thể thay thế được (TMT)
Hãy tưởng tượng ra em
Ở một căn nhà lạ
Mình em một ngôn ngữ
Mình em một mầu da
Mình em một mầu mắt
Mình em một lệ nhòa
(Trần Mộng Tú)
*
Ghé thân lữ khách trăm miền
Nhớ thương nào cũng mang tên SàiGòn
(Thanh Nam)
Biên bước chậm lại khi thoáng nghe tiếng khóc tỉ tê phát ra từ một ngôi nhà có người phụ nữ đang ngồi trước một quan tài, cạnh đó là vài đứa trẻ đang cười nói vô tư với những trò chơi nào đó. Khuôn mặt người góa phụ xanh xao, mệt mỏi. Chiếc áo sô lùng thùng trên một thân thể rũ rượi như một cánh buồm gãy gập, tan tác trước bão giông.
Có những bài hát viết để ru người ngủ. Có những bài hát viết để kể chuyện tình. Và có những bài hát viết để không ai có thể quên. Thời Hoàng Hôn Của Ý Niệm của Hà Thúc Sinh là ca khúc để nhớ, nhưng không phải vì nó đẹp đến mức người ta không thể quên, mà vì nó đau đến mức người ta không thể không nhớ. Đây là một bài hát mà nghe xong, người ta không muốn nghe lại, nhưng không thể nào xóa được khỏi tâm trí. Đây là loại nghệ thuật mà Adorno đã từng nói tới khi ông viết về văn học sau Auschwitz: nghệ thuật không còn để mua vui, mà để làm chứng cho những điều đáng lẽ ra không nên xảy ra.
Tháng Tư sẽ đứng đó
Cô đơn và vững vàng
Như ngọn núi vọng phu
Người quả phụ chỉ con nhìn chiếc bóng
Tháng Tư in trên tường
Quá khứ như một tấm gương
Soi Tháng Tư không bao giờ vỡ
Mười sáu tuổi, mang thai. Cô bị cưỡng hiếp nhiều lần trên đường vượt biển. Nhân viên xã hội khuyên cô nên bỏ cái thai oan nghiệt ấy đi. Nhiều nạn nhân khác cũng làm thế. Nếu đồng ý, cô sẽ được Cao ủy Tị nạn ở trại biên giới chuyển đến một bệnh viện đâu đó trong nội địa. Với mớ tiếng Anh lõm bõm, tôi được gọi đến để làm thông dịch. Thoạt đầu cô đồng ý, về sau lại thay đổi, không. Hỏi gì cũng im lặng. Không. Tại sao? Lắc đầu. Cô có biết hậu quả không? Im lặng. Chúng ta sẽ nói chuyện một lần khác nhé? Im lặng. Không khóc, tia nhìn sâu thẳm, loang loáng vẻ hoang dại.
Sau ngày 30.4, me Mỹ, gái bán bar tự động biến mất như cột khói bay vào thinh không. Dân thường cũng không đủ can đảm bước vô thẩm mỹ viện Ngọc Mai. Cuộc sống bị đảo lộn. Tất cả đều tung lên, lộn tùng phèo. Giữ được cái mạng sống là phước ba đời, nói chi chuyện làm đẹp? Cái thẩm mỹ viện lừng danh một thời nay bỗng thành ngôi miếu hoang phụng thờ nhan sắc. Chủ nhân của nó bị ghép tội dùng cơ sở làm ăn này để cung cấp thông tin cho địch. Vậy là a lê hấp, nhà cửa bị tịch thu vì tội làm tay sai cho địch. Tư Nghĩa xách túi đi cải tạo, Cô Mai ngậm ngùi dắt con về nhà ngoại.
Ngày hôm qua tôi dọn tủ quần áo cũ, mang ra phơi dưới nắng gió tháng Tư. Tháng Tư ở thành phố Đông Bắc Seattle năm nay rất đẹp, nắng ấm áp, màu nắng chảy trên những ngọn cây hoa đào, đẹp như có ai rót mật ong lên những chùm hoa. Mang những chiếc áo mùa đông để trong tủ lâu ngày ra phơi vào thời tiết này là đúng nhất. Những chiếc áo này thật ra là những chiếc áo không mặc tới mà vẫn muốn giữ; ao dài nội hóa của tôi mang theo khi di tản từ 1975, cái áo gilet mầu xám tro của Bố, Bố qua đời từ năm 1985 vẫn giữ, áo cánh lụa của Mẹ may tay, thỉnh thoảng nhớ Mẹ tôi vẫn mang ra mặc, vài cái áo của 3 đứa con hồi còn nhỏ bà ngoại may tay cho chúng….Con gấu nhồi bông, mấy cái chăn em bé có hình con thỏ, con mèo…, bộ áo đồng phục của trẻ từ hồi chúng học mẫu giáo, tiểu học (nay chúng đã có gia đình).
LY RƯỢU THÁNG TƯ
Bao nhiêu năm rượu vẫn đầy
mời người uống lại vị cay năm nào
chút trái đắng chút niềm đau
chút da thịt máu chút màu tang thương
Trong Cuộc Triệt Thoái Cao Nguyên 1975, nhà báo
Trung tá Phạm Huấn ghi lại:
“Từ 13 giờ trưa hôm qua, 17-3-1975, khi những chiếc xe thiết giáp đầu tiên vào Phú Bổn, ‘phố Quận’ này đã nhộn nhịp hẳn lên. Sau đó, đợt này qua đợt khác, xe và người chen chúc dồn vào như… nêm cối. Cả trăm ngàn người co rút trong cái thị xã nhỏ bé này. Vì bị làn sóng… người Kinh xâm nhập chớp nhoáng, quyền lợi bị đụng chạm. Một số lớn lính Thượng, dù không phải là Thượng Cộng, cũng đã nổi lửa đốt nhà, đốt doanh trại bỏ đi.
Một hôm chợt nhớ… con đường
Năm xưa, trưa nắng tan trường em đi
Giòn vang tiếng guốc xuân thì
Áo bay cánh trắng nhu mì nón che
