1-
Như mọi ngày, khoảng ba giờ sáng ông Dư đã thức dậy. Quen rồi,
nên ông Dư không nghĩ là mình bị mất ngủ. Ông không ráng ngủ thêm.
Ông pha trà, ngồi trên thềm, dưới mái hiên nhà, nhìn mông lung lên bầu trời đêm, nhìn mảnh sân nhỏ.
1-
Như mọi ngày, khoảng ba giờ sáng ông Dư đã thức dậy. Quen rồi,
nên ông Dư không nghĩ là mình bị mất ngủ. Ông không ráng ngủ thêm.
Ông pha trà, ngồi trên thềm, dưới mái hiên nhà, nhìn mông lung lên bầu trời đêm, nhìn mảnh sân nhỏ.
Người dân Việt Nam lên trực thăng đậu trong khuôn viên Văn phòng Tùy
viên Quân sự Mỹ ở Tân Sơn Nhứt để di tản, ngày 29/4/1975. Author: USMC, wiki
commons
Chiều 29/4/1975, tôi rời quê hương bằng tàu. Sáng hôm sau,
xe tăng, bộ đội cộng sản tiến vào Dinh Độc Lập, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đầu
hàng.
Năm sau, Sài Gòn chính thức đổi tên, mà như Phạm Duy viết trong ca khúc 1954, 1975, thành phố “phải mang tên xác người“, hay Nguyễn Đình Toàn viết “Sài Gòn ơi! Ta mất người như người đã mất tên” trong Sài Gòn niềm nhớ không tên.
Viết cho một người lại nhớ một người.
Tôi trở lại thăm Hà-Nội sau hơn bốn mươi năm xa cách. Trong gần một tuần lễ, tôi bận rộn và mệt nhoài theo các con tôi đi thăm gần hết các thắng cảnh trong thành phố và các vùng lân cận mà các con tôi đã lập chương trình từ trước theo đề nghị trong các sách du lịch. Nơi cuối cùng là đi thăm Tam Cốc, sáng đi chiều về, và hôm sau sẽ trở lại Mỹ. Tôi chiều các con tôi, nên những nơi mà tôi muốn đến để tìm lại những kỷ niệm ngày xưa thì chưa có thời giờ, mà nếu không đến được thì đó là một điều thiếu sót cho chuyến đi của riêng tôi.
Bạn có buồn không?
Ngọn gió của lòng biết ơn thổi mãi trong tâm hồn chúng ta. Những người sống với lòng biết ơn kiên nhẫn hơn người khác, dịu dàng hơn, thận trọng hơn khi nói lời chê trách, mau quên lỗi lầm của người khác và dễ tha thứ. Lòng biết ơn giúp bạn sống vui, nghĩ về người khác tốt đẹp hơn, dù họ khác biệt. Lòng biết ơn làm các mạch máu của bạn nhu hòa, sức nghĩ nhanh hơn, phản ứng mau lẹ, các cơ bắp thư giãn, hô hấp sâu hơn. Người nói lời tốt đẹp đối với người khác không những giúp ích cho họ mà giúp cho chính mình. Một trái tim vui sướng bơm máu hiệu quả hơn, chậm hơn người khác khi cần chậm rãi, mau hơn người khác khi cần mau lẹ, như người cúi đầu xuống khi không có việc gì, ngẩng đầu lên khi bảo vệ niềm tin. Lòng biết ơn giúp người ta phê bình nhưng không phỉ báng, khác biệt nhưng không ngạo mạn. Là cảm giác ngạc nhiên trước cuộc đời, sự cảm kích được sống trong khi người khác không. Bạn ngồi đấy, trước bàn cà phê bên cửa sổ trong tiếng âm nhạc dịu dàng, biết rằng có những người không thể làm được như bạn. Họ ở trong tù. Lòng biết ơn không chỉ có mặt trong thời gian tốt đẹp của bạn. Nó có một sức mạnh làm thay đổi sự khó khăn.
Một mai thôi đã một mai
chút duyên thôi đã... tháng ngày mù tăm
ngàn năm ngoảnh lại trăm năm
thuở vụng dại thuở môi mềm mắt đen
Tháng năm hoa nở tràn đồng, hoa vàng rực rỡ như màu nắng,
hoa trồng bởi con người và hoa dại của thiên nhiên đồng khoe sắc hương. Những hạt
giống ngủ trong đất từ mùa cũ hay vừa mới ươm gần đây đều bừng lên.
Tháng năm đất trời cao rộng, màu trời xanh miên viễn với mây trắng trùng trùng vô tận mặc cho cõi người ta thế sự thăng trầm đảo điên. Lòng người có loạn động thế nào thì hoa vẫn nở như đã từng từ thuở hồng hoang.
Ghé lại Phong Điền gặp bạn cũ
Vườn dâu vàng rực trái oằn sai
Ngồi lại cùng nhau vui chút đã
Chén rượu tương phùng được mấy tay.
tặng Lê Sông Văn
Chặng thứ nhất
Chỗ anh ngồi là gần cuối máy bay. Chung quanh anh là những người có vẻ mặt lạnh lùng, khép kín. Mắt họ nhắm nghiền, không ai muốn nhìn ai. Chỉ có anh là đang cố giương mắt nhìn khoảng không gian nhỏ xíu bên ngoài cửa sổ mà hai người ngồi bên cạnh đã án ngữ gần hết. Anh muốn nhìn một mảnh của quê hương lần cuối, như thể đó là hình ảnh của em, hình ảnh vừa tan biến cách đây mười mấy phút, khi anh quay lưng đi, lẫn vào dòng hành khách nối đuôi nhau bước vào khoang máy bay.
Người ta nói đèo là chỗ trời đất va nhau. Nhưng không ai nói, khi va mạnh quá, có thứ sẽ vỡ ra. Ông Sáu Kình không gọi Đèo Hải Vân là đèo. Ông gọi nó là miệng. Một cái miệng không có môi. Chỉ có mép đá, mòn dần vì gió, há ra từ đời này sang đời khác. Ông không sinh ra trên đèo. Ông sinh dưới chân đèo, phía Lăng Cô. Nơi nước mặn trườn vào ruộng, nơi người ta quen với việc nhìn biển như nhìn một con vật lớn, ngủ mà vẫn thở.
mùa hạ nói lời im lặng
với khu vườn cũng im lặng
nhặt nỗi buồn rơi xuống do bão giông
cường độ sóng ngầm
len sâu vào ngõ ngách
đo bằng chục tấn gạch ngổn ngang che phủ
Chúng tôi rời xa mảnh đất miền Trung ruột thịt vào một ngày
gió chướng. Trên sông Hàn, gió thổi mạnh đến mức mặt nước cuộn lên từng lớp
sóng bạc đầu, trắng xóa cả một khoảng trời.
Không có một cuộc chia ly nào đầm đìa nước mắt, cũng chẳng có những cái vẫy tay tuột dần vào thinh không như trong những thước phim diễm tình cất kỹ sáu ngăn sầu thảm. Rất gọn ghẽ. Ba mẹ tôi gói ghém mười mấy năm sương gió mặn mòi của Đà Nẵng, nhồi nhét những vệt chai sần của tháng năm túng quẫn vào ba chiếc túi xách bằng bạt ni-lông kẻ sọc. Những chiếc túi ấy phình to, nứt nẻ, mang cái dáng vẻ kệch cỡm của những thân phận chưa đi đã biết mình trật nhịp. Chúng tôi lăn vào Sài Gòn.
Con đường chánh pháp mở ra
Tìm trong an lạc lòng ta yên bình
Xin đừng đánh mất niềm tin
Bao dung độ lượng giữ mình thiện lương.
May mắn hơn là những nhân viên của Đài Mẹ Việt Nam. Họ được di tản có bài bản. Nhà văn Ngô Thế Vinh kể lại : “Tuần lễ trước 30 tháng 4, 1975, nhân viên Đài Mẹ Việt Nam và những cây viết cộng tác đã được Mỹ lên kế hoạch di tản khỏi Việt Nam – để tránh bị trả thù. Trước ngày lên tàu ra đảo Phú Quốc, nhà văn Võ Phiến tới thăm tòa soạn Bách Khoa, nơi vùng “xôi đậu” có Võ Phiến ngồi chung với Vũ Hạnh; cũng là nơi mà Võ Phiến đã gắn bó suốt 18 năm cùng với tuổi thọ của tờ báo. Anh Lê Ngộ Châu chủ nhiệm Bách Khoa kể lại: Võ Phiến thì phải đi, nhưng linh cảm không có ngày về, vẻ mặt buồn thảm, anh chỉ ngồi khóc lặng lẽ không nói nổi lời giã từ và rồi đứng dậy bước ra khỏi toà soạn. Trước một ngày mất Sài Gòn, thì hầu như toàn bộ nhân viên Đài Mẹ Việt Nam trong đó có gia đình Võ Phiến, Lê Tất Điều, Viên Linh, Tuý Hồng, Thanh Nam từ Phú Quốc đã được đưa lên con tàu lớn Challenger đậu sẵn ngoài khơi. Khi bờ biển Phú Quốc xa mờ trong tầm mắt, lần này thì Lê Tất Điều thấy Võ Phiến khóc”.