Đoạn tuyệt, tuyệt giao và những cách từ chối
Không phải mọi rời bỏ đều là một cuộc chia tay có nước mắt. Có những rời bỏ là hành vi cắt đứt. Đoạn tuyệt viết 斷絕. Đoạn là cắt. Tuyệt là đứt sạch, hết hẳn. Đoạn tuyệt với một người, một quá khứ, một thói quen, một hệ tư tưởng là không chỉ đi xa mà cắt sợi dây nối mình với điều ấy. Nó có ý chí. Nó có phán quyết. Đôi khi nó có cả giận dữ.
Sáng thứ Năm tháng Chín
KHAI TỪ
Sáng thứ năm tháng chín. Cái sáng có nước da mỏng, cái gió
đã bỏ được thói quen mùa hạ. Ngoài hiên, một chiếc lá không vàng hẳn, chỉ hơi
xao xác ở mép, như người đàn bà còn son đã biết có một sợi tóc bạc lẫn trong
mái tóc. Mùa không đến bằng tiếng kẻng. Mùa đi cũng không xách va li. Nó chỉ đổi
chỗ trong ánh sáng, trong vị nước, trong hơi đất, trong tiếng chim gọi muộn hơn
một chút ở cuối vườn.
Tôi ngồi trước một chữ. Chữ cũng có mùa của nó.
Nhân loại trải qua mấy ngàn năm lịch sử, dòng thời gian dài dằng dặc ấy luôn luôn biến động thịnh suy liên lỉ. Những nền văn minh rực rỡ: Lưỡng Hà, Ai Cập, Hy Lạp, La Mã, Ấn Độ, Trung Hoa… cũng từng huy hoàng và lụi tàn. Trong những nền văn minh ấy, ngôn ngữ và sách vở là một phần tối quan trong để cấu thành. Sách vở là cả một kho tàng tri thức và nghệ thuật của nhân loại; lưu giữ lịch sử của nhân loại; sau này ghi lại những thành tựu về khoa học kỹ thuật. Loài người không thể trưởng thành hay phát triển nếu không có sách vở, tuy nhiên trong hoàn cảnh ngày nay thì lại khác. Sách vở tài liệu dường như đã không còn quan trọng nữa, vai trò lịch sử của sách vở lùi dần nhường chỗ cho những thành tựu mới của thời đại công nghệ điện toán.
Bìa sách “Con Dế Mèn Của Mẹ”.
“Con Dế Mèn Của Mẹ” là cuốn sách mới xuất bản của Ngọc Ánh. Sách dày 140 trang nhưng chia làm hai phần: phần tiếng Việt và bản dịch Anh ngữ “My Little Cricket” của Kim Vu. Như vậy bề dày thực sự của sách chỉ vỏn vẹn 56 trang chia ra làm hai phần: “Nhật Ký Của Con Dế Mèn” và “Những Chuyến Đi”.
Nhớ Dì Năm
Câu này tôi nghe lần đầu ở đâu, thiệt tình không nhớ. Có thể
ở một bến đò, có thể ở một đám giỗ, hay ngoài bến sông Hồng Ngự, mà cũng có thể
chẳng ai nói cả, nó tự mọc trong đầu tôi như cỏ mọc sau mưa.
Chỉ nhớ là nghe xong tôi đứng khựng lại, miệng lẩm nhẩm đọc theo: trời cắc cớ — so đo — cây so đũa. Nhịp ba, gọn bân, đưa qua đưa lại như võng. Nghe như đồng dao, mà đồng dao thì xưa nay có bao giờ chịu trách nhiệm về nghĩa lý đâu. Con nít hát “chi chi chành chành, cái đanh thổi lửa” có đứa nào hỏi cái đanh làm sao thổi được lửa. Câu của tôi cũng vậy: ông trời rảnh quá hay sao mà đi so đo với một cái cây, mà lại là cây so đũa, thứ cây hiền khô đứng chèo queo ở mé mương. Vô nghĩa hết sức. Vậy mà cái vô nghĩa ấy cứ đeo tôi mấy chục năm, như hột cơm nguội dính vạt áo, gỡ hoài không ra.
Ít nhất với một em bé trên tàu Cap Anamur đã thành hiện thực,
lời hứa hẹn mà Thầy giáo dạy Toán Lê Quang Thông đã nói với Thuyền nhân : CHÚNG
TA TỚI ĐỨC, NƠI MUÔN HOA ĐANG CHỜ CÁC BẠN.
(Tạm dịch từ DER SPIEGEL Nr.31/1982, đoạn nguyên văn ở dưới đây)
Wenigstens für ein Kind von der CAP ANAMUR ist das
Versprechen war geworden, das der Mathematiklehrer Le Quang Thong den
Flüchtlingen an Bord gegeben hatte: WIR FAHREN NACH DEUTSCHLAND, WO ALLE BLUMEN
AUF EUCH WARTEN.
(Redakteur ULY FÖRSTER)
Nhà báo ULY FÖRSTER, dùng câu WO ALLE BLUMEN AUF EUCH WARTEN làm đầu đề bài báo. Ý Ông : “Tới Đức, nơi muôn hoa đang chờ các bạn là lời hứa hẹn của Thầy giáo dạy Toán Lê Quang Thông”. Đó là tôi, người thay mặt 287 Thuyền nhân, đọc Lời Chào Mừng hôm cuối tháng 7.1982 tại Cảng Dover (England), trong buổi tiếp đón Báo Chí Quốc Tế xuống tàu Cap Anamur.
Đời thường và chân lý
Không còn tranh luận. Chỉ còn tâm sự. Người
chủ quán lại mang thêm bình trà. Khói thuốc cũng nhạt dần. Buổi
chiều Sài Gòn xuống rất chậm.
Chàng sinh viên nhắc lại: “Con muốn xin các giáo sư kể về vài câu chuyện các thầy vào đời”.
“Hạ Cánh Cửa Đời Ngộ Cái Tôi” là tập thơ mới nhất, nhưng được ông cho biết là tập thơ cuối cùng, của nhà thơ Luân Hoán. Tập thơ dày cộm tới 450 trang gồm 206 bài mới viết trong những năm gần đây đã được ông để ở trước lan can nhà tôi vào ngày 12/8 vừa qua. Ông này hình như thích hít thở không gian bạn bè sống. Tôi đã có lần kể chuyện sáng mùng một tết, ông lái xe đi một vòng thành phố, ghé dán vài câu thơ chúc trên cửa nhà bạn bè. Chỉ vậy thôi. Không rung chuông, không gặp gỡ. Lần này cũng vậy, ông cho thơ nhưng không diện kiến. Về nhà, ông lại cho thơ :
Có một thứ trên đời này rất lạ: càng nhỏ bé, càng dễ bị người
ta xem thường; càng âm thầm, càng ít được nhắc tới; vậy mà thiếu nó, cảnh vật
chung quanh bỗng trở nên trống trải đến lạ lùng.
Đó là cỏ.
Tôi không nhớ mình xuất hiện từ bao giờ. Chỉ biết từ khi con người bắt đầu yêu nhau thì chẳng bao lâu sau đã có tôi. Nói “chẳng bao lâu sau” cho có vẻ khiêm tốn, chứ thật ra tôi có mặt gần như cùng lúc với Tình yêu, chỉ đến trễ vài phút vì lúc ấy chưa tìm được chỗ đậu xe.
Bolsa đây là tên một con đường ở Little Sài Gòn, nhưng từ lâu đã được xem như là tên của một khu vực, một nơi chốn mà chúng ta thường gọi là “thủ đô tỵ nạn”, tiêu biểu của Quận Cam-Orange County. Có lẽ vì đại lộ Bolsa huyết mạch nơi tập trung nhiều quán xá, cửa hiệu, văn phòng, trung tâm sinh hoạt của cộng đồng người Việt. Chỉ cần nói “Bolsa” là chúng ta, đều hiểu nói về khu vực của cộng đồng người Việt tự do ở Orange County.
Tháng Tám, cuộc khủng bố bắt đầu.
Khi tôi về California, gặp bạn bè và ra mắt cuốn tiểu thuyết Thuyền, trời nóng như lửa. Mặt trời trắng xóa. Tôi đến đây lần đầu ngoài ba mươi năm trước, khi phố xá còn thưa thớt. Bây giờ, ngồi ở một Sài Gòn tự do, giữa những bằng hữu cũ và mới, tôi thấy chúng tôi vẫn vui rộn ràng, vẫn mơ mộng như một hôm nào.
Cảnh xếp hàng dài trước cổng LSQ Mỹ để được phỏng vấn
xin visa đi Mỹ. Photo: vietnambooking.com
Buổi tối vào giường, sau khi “Đọc Kinh Tối”, tôi
hay mở cái phone cầm tay lướt xem những tin tức.
Khoan nói những tin tức thời sự quốc tế và tin ở Mỹ, vì phần này hai vợ chồng thường cùng coi sau bữa cơm chiều, trên khung hình lớn. Nghe tin tức ở Mỹ và tin tức thế giới, khi có hai người thường hữu ích hơn cho tôi vì được chia sẻ và được cắt nghĩa thêm về chính trị, về thời sự thế giới mà tôi không giỏi bằng chồng.Tôi xem tin tức Việt Nam trong phone một mình.
Phòng đọc có dăm ba người đang chúi mắt chúi mũi vào trang sách, hầu hết các bàn khác trống trơ. Hai cô thủ thư ở quầy mượn sách ngồi tán gẫu suốt ngày, thỉnh thoảng có người mượn hay trả sách thì mới uể oải đứng dậy. Phòng bên trong, anh nhân viên kỹ thuật miệt mài xác định từ khóa để phân loại sách, làm danh mục, lập thư mục để nạp vào dữ liệu của thư viện. Ngoài tiếng gõ lách tách trên phím máy tính ra, tuyệt nhiên không có một âm thanh nào khác, sự im lặng tịch mịch như thể chốn thiền môn. Trong kho sách còn im lặng tuyệt đối hơn, không có một âm thanh nào cho dù nhỏ như tiếng gặm sách của mối mọt. Những kệ sách im lìm trầm mặc như núi, bóng đèn neon từ trên trần tỏa xuống thứ ánh sáng nhợt nhạt thiếu sức sống, dường như ánh sáng cũng miễn cưỡng mà tỏa chứ không như ánh sáng ngoài sân. Cái thứ ánh sáng dặt dẹo không đủ phủ khắp nên tạo ra những mảng tối, những góc khuất bởi sự che chắn của các giá sách. Ánh sáng nhờ nhợ khiến người cũng cảm thấy lờ đờ tuy nhiên cũng đủ để các cô thủ thư đọc được tên sách trên gáy.
Chỉ có hai mẹ con trong một căn buồng như một ga tàu treo mạo
hiểm trên tầng năm. Hành khách toàn đàn ông. Họ là những người quen ra công cộng.
Tháng bảy chiếu sáng như sự thật.
Không một người nào có thể sống an vui khi cứ nhìn mãi vào sự thật.
Mưa dầm xứ Huế dai dẳng dễ sợ: Những cơn mưa lất phất vừa đủ ướt áo nối nhau lê thê như một khúc nhạc buồn. Sau một hồi gửi tâm hồn bay bổng và đi lang thang quanh vườn hoa Nguyễn Hoàng ở bến Thương bạc, Ba Hoa kéo cao mũ áo mưa che kín đầu tóc húi cua và bước đôi chân sáo băng qua đường. Ở nhà, mọi người gọi chú là thằng Bé, còn tên Ba Hoa chỉ thầy và bạn ở trường mới dùng. Dân Huế gọi đoạn đường ngắn từ ngã ba Thương bạc đến cây cầu vồng bắc qua hồ sen trước cửa Thượng Tứ là đường Thượng Tứ.
Sau khi Quảng Trị thất thủ, hàng chục ngàn thường dân và
binh lính Việt Nam Cộng Hoà tháo chạy khỏi Quảng Trị bằng Quốc lộ 1. Giữa dòng
người hoảng loạn, quân đội Bắc Việt đã pháo kích dữ dội; đồng thời không
quân Mỹ ném bom để ngăn chận bước tiến của quân đội Bắc Việt đã đưa đến sự thảm
sát hàng ngàn thường dân Quảng Trị vô tội bị kẹt giữa hai làn đạn. Xác chất đống
dọc hai bên vệ đường Quốc lộ 1. (*)
===
Ngày nào cũng có người chết, người bị thương cả em ạ.
Mắt anh lúc nào cũng cố mở căng vì buồn ngủ quá!