Nhân loại trải qua mấy ngàn năm lịch sử, dòng thời gian dài dằng dặc ấy luôn luôn biến động thịnh suy liên lỉ. Những nền văn minh rực rỡ: Lưỡng Hà, Ai Cập, Hy Lạp, La Mã, Ấn Độ, Trung Hoa… cũng từng huy hoàng và lụi tàn. Trong những nền văn minh ấy, ngôn ngữ và sách vở là một phần tối quan trong để cấu thành. Sách vở là cả một kho tàng tri thức và nghệ thuật của nhân loại; lưu giữ lịch sử của nhân loại; sau này ghi lại những thành tựu về khoa học kỹ thuật. Loài người không thể trưởng thành hay phát triển nếu không có sách vở, tuy nhiên trong hoàn cảnh ngày nay thì lại khác. Sách vở tài liệu dường như đã không còn quan trọng nữa, vai trò lịch sử của sách vở lùi dần nhường chỗ cho những thành tựu mới của thời đại công nghệ điện toán.
Các phương tiện kỹ thuật cao cấp như: Laptop, iPad, iPhone, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống mạng lưới Internet… đã “giết chết” sách báo và tài liệu giấy. Với những phương tiện kỹ thuật cao cấp ấy, con người có thể đọc bất cứ thứ gì và ở bất cứ nơi đâu. Con người chỉ cần vài giây là có thể tìm ra những thông tin hay tài liệu cần thiết. Một ví dụ đơn giản nhất là ngày trước chúng ta phải lật những quyển từ điển đồ sộ để tra một từ ngữ nào đó, còn bây giờ thì chúng ta chỉ cần lẩy ngón tay trên màn hình iPhone, iPad là có ngay lập tức. Nếu ngày trước chúng ta cần một chứng cứ hay tài liệu chi phải lật tung cả đống hồ sơ hay dò từng trang sách, thì ngày nay chỉ cần gõ một từ khóa (key word) là Google và các trang mạng khác sẽ bày ra trước mắt chúng ta cả một rừng thông tin.Thời đại 5.0, 6.0….Thời đại kỹ nghệ điện toán phát triển cao
độ, xã hội thay đổi nhanh chóng. Ngày xưa mọi việc trì trệ kéo dài hàng thập kỷ
hay thế kỷ mới có một sự kiện nào đó, còn bây giờ thì sự kiện xảy ra hàng ngày,
hàng giờ. Không một ai có thể hình dung vài năm sau hay thập kỷ sau sẽ còn phát
triển nhanh như thế nào nữa. Thậm chí không ít người còn hình dung tưởng tượng
ra là con người sẽ bị người máy với trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ đoạt quyền và biến
con người thành công cụ của máy móc. Viễn cảnh ấy có vẻ khó tin nhưng cũng
không thể loại trừ. Hai thế kỷ trước khi nhà văn Pháp Jules Verne đã tưởng tượng
ra tầu ngầm lặn xuống đáy biển, lúc ấy ai cũng cho là khùng điên nhưng sau này
lại trở thành hiện thực. Vậy cho nên mọi viễn kiến đều có thể xảy ra.
Chúng ta đang ở vào thế kỷ XXI, loài người ngày nay không
còn đọc sách nữa. Mọi người chỉ hí hoáy quẹt quẹt trên màn hình iPhone, laptop
để đu theo các trào lưu xã hội. Hầu hết người ta thích thú với những chuyện tầm
phào, chỉ đọc những dòng tin ngắn vài mươi ký tự hoặc những reel vài chục giây,
bấm những icon mang tính biểu tượng “like”, “love”, “angry”…Sách báo gần như
không còn ai đụng đến, những nhà in, nhà sách dần dần đóng cửa. Người dù có
hoài cổ đến đâu cũng phải chấp nhận cái sự thật không thể khác được. Ngày
xưa đọc sách không chỉ là một thú vui tao nhã mà còn là một cách trau dồi kiến
thức. Có đọc sách mới nắm bắt được kiến thức, thâu nhận kiến thức. Người đọc
sách được xem như là trí thức. Có một thời sách được tôn quý như kinh điển, đọc
sách được đề cao đến độ “Vạn bang giai hạ phẩm/ duy hữu độc thư cao” nghĩa là mọi
thứ trên thế gian này đều tầm thường, chỉ có đọc sách mới đáng tôn quý.
Đi liền với sách vở là trà, trà cũng là một nét văn hóa đặc
sắc trong nhiều nền văn minh của nhân loại. Trà là thức uống thanh tao, di dưỡng
tâm hồn và tính cách người. Nói đến uống trà ta thường liên tưởng đến hình ảnh
chậm rãi, ung dung, điềm tĩnh và hạnh phúc trong nội tâm. Người Nhật nâng uống
trà lên thành trà đạo (sado), người Hoa cũng có truyền thống uống trà lâu đời
vào hàng bậc nhất thế gian này. Người Việt cũng uống trà hàng ngàn năm rồi
nhưng không cầu kỳ và tỉ mỉ như trà đạo Nhật hay trà Trung Hoa. Người Anh biết
uống trà từ khi họ đi xâm lăng chiếm đất và phát hiện ra văn minh phương Đông.
Họ nhập trà từ các nước phương Đông và trà đã trở thành thức uống cao cấp
thời thượng trong nhiều thế kỷ. Người Anh uống trà với phong cách sang trọng
quý phái kiểu hoàng gia, đặc biệt có buổi trà giấc xế chiều, điều này rất khác
với truyền thống uống trà của Nhật Bản, Trung Hoa, Việt Nam…Ngày nay uống trà
cũng không còn thịnh nữa, giới trẻ chỉ thích trà sữa trân châu, các loại thức uống
mang tính công nghiệp và tính thời đại như: nước bò húc, Monster Energy, nước
ép trái cây, nước Coca Cola…Ngày nay trà và sách dường như chỉ có trên phim ảnh
hoặc những nơi phố cổ phục vụ du khách mà thôi.
Một ngày cuối hè, tôi lang thang nơi ngoại thành Ất Lăng và
tình cờ phát hiện một địa điểm rất thú vị, điều đặc biệt hơn là nơi đó có một
quán bar thư viện (Library Bar). Nơi này phục vụ trà theo phong cách Anh, vào
quán thấy ngay cách bài trí kiểu Anh; Bàn ghế, tranh tượng, toàn bộ bình, chén,
ly, tách, đĩa… mang đậm dấu ấn mỹ thuật thời Văn Hóa Phục Hưng ở châu Âu. Quán
trà mở thông với tiệm sách, khách khứa phần nhiều là trung niên trở lên, nhìn
sơ qua có thể biết là thành phần khá giả. Quán cũng có một số ít khách trẻ thuộc
nhóm tuổi teen và thế hệ gen Z, có thể những người khách trẻ tò mò về phong
cách uống trà chứ chưa hẳn là thích. Ngoài nhóm khách đi chung uống trà và hàn
huyên nhỏ nhẹ thì những người khách lẻ say sưa đọc sách, thỉnh thoảng nâng tách
trà chiêu ngụm nhỏ. Lúc tôi ghé quán trà, có khá nhiều khách đang lục tìm sách
trước khi quay lại bàn trà.
Thời đại công nghệ cao, kỹ thuật điện toán siêu đẳng, con
người quay cuồng với công việc, với thú vui máy móc…Ấy thế mà chợt nhiên bắt gặp
một cái quán trà – sách tự nhiên mình cảm nhận như một góc cổ tích xuất hiện giữa
đời thường. Quán trà – sách phong cách Anh giữa lòng đào bang (georgia), quê
hương của Cuốn Theo Chiều Gió (Gone With The Wind) dường như phảng phất chút
hoài niệm của thời chưa xa lắm.
