Chỉ có hai mẹ con trong một căn buồng như một ga tàu treo mạo
hiểm trên tầng năm. Hành khách toàn đàn ông. Họ là những người quen ra công cộng.
Cứ thử quan sát họ, dù ở một nhà vệ sinh
thu tiền, hay bu quanh một góc tiểu tiện khoan khoái ấm cúng giữa phố, bao giờ
họ cũng khác khi ở gia đình riêng. Nghĩa là giấu chỗ bít tất thủng dưới lòng
bàn chân, cân nhắc tuỳ mức độ các động tác và lời nói, và hay chột dạ. Xung
quanh có ba hàng xóm, ông số 7 của mẹ làm nghề thu tiền điện, bảo đến nhà nào
cũng thấy một con đực, và kè kè bên nó một con cái, không rõ có phải của nhau
hay không nhưng xem ra cố định. Nhà nào cũng thế khiến ông ta nghẹn ngào. Em đã
thử sang xin muối cả ba hàng xóm, quả có thế thật. Riêng nhà em một kiểu. Mẹ
thường bảo, mẹ con mình sống kiểu thời chiến. Không có ông nào đảo ngũ, về ở hẳn
với mẹ.
Trong căn buồng - ga tàu treo của hai mẹ con, cái gì cũng chuẩn bị nhổ neo,
không yên một chỗ, cái gì cũng phấp phới bay, nhất là bức bình phong vải phin
hoa nội địa ngăn giữa nơi tiếp khách của mẹ và góc học tập của em, cái gì cũng
mang tinh thần không rõ ngày mai trôi dạt phương nào, trừ những cuốn vé của đám
hành khách đàn ông. Chúng là kỷ niệm, nên có quyền chất lù lù thành núi, không
ai can thiệp đợc. Kỷ niệm mang hình đầu lọc thuốc lá có hằn rõ vệt răng, vừa cắn
vừa ngập kiểu đàn ông, bẹp gí, nồng nồng. Rồi những bức thư, cả xấp chưa trả lời,
cả xấp nguyên không bóc, cả xấp bị xé vụn, rồi những mảnh vụn được dấu dưới đáy
hộp nào đó. Đủ kiểu giấy: ông này xé sổ tay, ông kia rình kiếm loại xa xỉ ngoại
quốc, ông nữa dùng loại kẻ ô ly, chắc có con đang học lớp dưới. Rồi những lọ nước
hoa được sản xuất từ những nơi có truyền thống yêu đàn bà đã dùng cạn vẫn xếp
hàng góp trên mặt giá. Album ảnh thì đầy những khoảng trống lem nhem như bộ nhớ
của thời gian, với dòng chữ và con số chứa toàn bộ điều bí mật đã dập xoá công
phu bên dưới. Kỷ niệm còn là những vết thủng trên tường bê tông... một đồ đạc
treo nặng nghĩa tình nào đó đã sơ tán... Mẹ con sống kiểu thời chiến, kỷ niệm
cũng nguỵ trang, vội vội vàng vàng. Có lúc, em muốn châm lửa đốt sạch, giải tán
luôn cái nhà ga này, hay tế nhị hơn: dùng chiếc quạt tai voi già nua xua tơi tả
đống kỷ niệm không chịu tự động hành quân ấy ra ngoài cửa sổ, cho chúng đậu xuống
mái nhà tầng dưới - dưới ấy và dưới ấy nữa, sâu xuống lòng đất, chắc chắn chỗ
nào cũng là một con đực và một con cái cố định bên nhau - thành rác rưởi ở đó,
công khai băng hoại ở đó và thối hoăng lên, để mỗi lần nhìn ra cửa sổ, mẹ, người
nhạy cảm với hương thơm và cái đẹp, phải rùng mình. Nhưng không. Mẹ, hoặc mở
toang cửa sổ, mắt phơn phớt một chút xanh, môi phơn phớt một chút hồng, tóc vừa
gội sấy thả bềnh bồng, miệng không ngậm được vì cứ phải cười một mình và hát một
mình, còn tâm hồn thì bay trước xuống tận chân cầu thang một, bất chấp phân chó
của cả năm tầng, rạo rực chờ, hoặc đóng sập cửa sổ, quyệt lên những chiếc gối
trắng tinh các bức màu nước đầy ấn tượng xanh hồng và đen xì chì kẻ mắt made in
Japan, rồi vò nhàu chúng, phẫn nộ, tức tưởi như hoạ sĩ không hài lòng với tác
phẩm, vò nhàu tóc tai người ngợm và nữ tính bất diệt của mình, và hai tiếng đồng
hồ sau, bài thơ "Bầm ơi" em chưa kịp thuộc lòng câu kết mẹ lại mở
toang cửa sổ: Quá khứ đã được thanh toán đàng hoàng bằng nước mắt ba màu. Thế
thôi, chứ mẹ không rùng mình. Núi kỷ niệm còn đó. Mẹ chẳng sống với nó, lên em
thành người cai quản. Trong căn buồng - ga tàu treo của hai mẹ con, em là người
kiểm vé.
Diễn biến các mối tình của mẹ, tổng kết một cách khoa học,
luôn giống nhau, bao nhiêu sung sướng, bấy nhiêu đau đớn, cho cho nhận nhận,
cao trào, thoái trào, cộng trừ xong tóm lại là bằng không, trừ trường hợp người
đàn ông mới toanh hiện nay của mẹ, và của em, và dĩ nhiên trừ những khoản thư
giãn dễ chịu. Nhưng mẹ, người không hề rùng mình trước triển lãm ký ức mà em có
thể tổ chức tế nhị ngoài cửa sổ, trên mái nhà tầng dới, lại rùng mình trước lý
lẽ mổ xẻ và khái quát của em. Những nẻo đường của tình cảm, con gái ơi, bất ngờ
phấp phỏng lắm. Đừng soi mói chúng. Chúng biến hoá vô cùng. Hãy để chúng tự dắt
con đi, đừng cố gắng kiểm soát, đừng dùng lý trí làm vũ lực cưỡng lại. Mẹ nói
thế vì mẹ mang trái tim thiếu nữ mù loà của em. Với em thì đã muộn.Em, vì còn
ai nữa đâu trong căn buồng thời chiến, nhận trái tim thiếu phụ mệt mỏi và cạn
kiệt cảm xúc của mẹ.
Vậy là, đầu tiên mẹ tò mò, khởi điểm của sung sướng. Ông số 7 chẳng hạn gây ấn
tượng đáng kể bởi những ngón tay dài màu nâu luôn lơ đãng. Ông là một người đàn
ông trung niên có đủ thứ mặc cảm. Thông thường, ông ta trốn khỏi mớ mặc cảm đó,
bằng cách theo đuổi những ý nghĩ xa xăm. Người trước đó, em nhớ có bàn tay mập
mạp, hiếu động, hiện thân của sự vui vẻ. Hắn no đủ và hơi quá vui tính , em nhớ,
mẹ đã phàn nàn như vậy. Ông số 7 lơ đãng và phiền muộn. Mẹ đã ngồi ngây ra khi
ông đốt thuốc lá như thắp hương. Điếu thuốc cứ tự cháy tàn trong lòng chiếc đĩa
con đựng chén trà hầu như không được đụng tới, hết điếu này đến điếu khác, những
điếu thuốc lá đắt tiền của mẹ, trong khi ông ta lơ đãng hướng nội. Nếu có hút
vào, ông ta sẽ ho sặc sụa. Nhưng cứ châm thuốc, để đó, hướng nội cái đã. Ông hướng
nội, ông hướng ngoại, mẹ chạy vòng quanh, cũng là một thế giới lạc quan.
Ông số 7 là một trong những tai hoạ lớn nhất của mẹ. Sau ông ta rất lâu, thỉnh
thoảng mẹ vẫn đỏ mặt khi bị em bắt quả tang đang đăm đăm nhìn điếu thuốc mẹ tự
tay đốt trong lòng đĩa, với lời cầu nguyện bí ẩn trên môi. Một tôn giáo mới ra
đời. Em đưa cho mẹ một trong chín cái gạt tàn chính quy nằm rải rác khắp nơi, để
bất cứ ở toạ độ nào cũng tiện tầm tay với. Rồi em xoay lưng lại, cho mẹ áp hết
tất cả các xương sống lạc quan của mẹ lên em, tựa vững chắc vào em, vì còn ai nữa
đâu trong căn buồng thời chiến. Mẹ quả là phi thường. Mẹ luôn biết cách biến
các tai hoạ thành điều may mắn. Sau ông số 7 mẹ đã may mắn rút kinh nghiệm là
nên tò mò về những điều thiết thực hơn. Thế là mẹ gặp một ông luôn đứng ra tổ
chức rất thành công các hội thảo và hội nghị khoa học cho người khác phờ phạc
ngồi nghe, còn ông ta, thấu hiểu rằng sự thật nằm trong các cốc bia của những
chiến hữu thân thiết, nên chỉ xuất hiện để khai mạc và tổng kết. Sau đó, mẹ
quan tâm đến một ông bác sĩ phẫu thuật thẩm mĩ đang chiêu khách cho phòng khám
tư nhân. Ông này hùng hồn nêu cao nhu cầu đặt lại, chẳng hạn một ngón chân cho
ngay ngắn, dù cho người ta phần nhiều xuất hiện dưới mắt nhau trong giày và bí
tất. Khi ông ta về, mẹ lập tức ra mắt trong bộ đồ tắm hai mảnh mà mỗi mùa nghỉ
mát mẹ đều thầm nghĩ nó đã hết mốt. Em cùng chiếc đèn bàn Liên Xô cổ ngỏng gật
gù đi vòng quanh mẹ nhiều lần. Phải khách quan, con gái ạ đừng mẹ hát con khen
hay, như thế không tiến bộ được. Mẹ yêu cầu khe khắt.
Không mẹ ơi, cơ thể ba mươi sáu tuổi của mẹ thật tuyệt vời, ông bác sĩ miệng cá
ngão đừng hòng hy vọng, em quả quyết thế. Ông ta hãy về mà cắt dán mông má và xếp
lại ngón chân cho chính vợ ông ta ý. Bà ý rất cần. Mẹ cảm ơn em. Em cùng chiếc
đèn cổ ngỏng trở về xem xét lần cuối những chỗ lõm lồi trên bản đồ Việt Nam cho
cuộc biểu diễn vẽ theo trí nhớ trong giờ địa lý sáng hôm sau. Câu chuyện bên
kia bức bình phong của ông bác sĩ khiến em không thể vượt qua đoạn sần sùi ở bờ
biển vĩ độ mười hai mười ba. Sau lưng em, mẹ đang hỏi ý kiến tấm gương Pháp,
tài sản duy nhất mẹ yêu thanh tú và đường cong hoàn hảo của bờ vai, những tối
là tài sản duy nhất của mẹ, con gái ạ", mẹ thường nói thế, nhưng lòng tin
cậy gửi gắm của mẹ tiếp tục chao đảo giữa em và tấm gương. Ánh mắt mẹ sáng ngời
khi chạy trên đường viền khuôn mặt thanh tú và đường cong hoàn hảo của bờ vai,
những tối dần, tần ngần đứng lại và cũng không vượt qua nổi khu vực tương tự
như trên tấm bản đồ của em. Sáng hôm sau, bài kiểm tra địa lý của em là nguyên
vẹn, mẹ, trong bộ đồ tắm hai mảnh đầy lo âu, hình chữ S. Em đã vẽ đoạn phình
ra, sần sùi ở vĩ độ mười hai mười ba thật đàng hoàng, thật âu yếm, để mẹ không
cần mặc cảm gì hết, để mẹ đừng tin những tấm gương, dù là gương phẩm chất đã được
thử thách của thời xa xưa để lại. Chính vì em, và cho em, chỗ ấy mới sần sùi thế.
Nên với em, nó tuyệt đẹp, nó tuyệt đẹp, nó cảm động hơn tất cả những cái bụng mỹ
miều của các hoa hậu. Hơn nữa, khi người ta mang một trái tim thiếu nữ luôn đập
loạn xạ, thì cái túi thịt bên ngoài nào có ý nghĩa gì. Và nhìn chung, tại sao
phải bận rộn đến thế vì riêng cái tấm thân? Tại sao phải quan tâm nhiều đến nó
thế, dành cho nó lắm phát mình thế, phụ thuộc cuộc đời vào nó đến thế?
Mẹ suốt đời mang trái tim thiếu nữ của mẹ.
Ngay chiều hôm đó có cuộc gặp mặt trực tiếp giữa nhà trường và phụ huynh phía
bên kia bức bình phong phấp phới. "Bây giờ, tôi thật không còn ngạc nhiên
về điều gì nữa", thày giáo địa lý vò nát bức chân dung mẹ, phác hoạ bởi
thiên tài của em, với dòng ghi chú "mẹ Việt Nam", rồi lại vội vàng mở
ra, vuốt phẳng, nhét vào cặp, để còn trình ban giám hiệu và ba chân bốn cẳng chạy
thục mạng, khỏi căn buồng - ga tàu treo. Thỉnh thoảng cũng có một hành khách nhầm
ga như thế. Chẳng qua, thày chỉ là một người đàn ông nhỏ thó, luôn kinh hoàng
trước sự lễ phép giễu cợt của đám học trò phổng phao. Rồi sự thân ái của đồng
nghiệp cũng giễu cợt. Tôn ti trật tự trong gia đình cũng giễu cợt nốt... Mẹ áp
lên má em một giọt nước mắt và không bao giờ nhắc tới ông bác sĩ nữa. Một lần mẹ
khóc, bộ ngực mẹ như muốn bật tung ra, rơi vào tay bất cứ ai đang ở gần. Bên
kia bức bình phong, đã bao nhiêu ông khách phải làm phúc giữ hộ mẹ bộ ngực
không chịu ở yên một chỗ ấy. Em đã nói, trong căn buồng này, chẳng có gì cố định.
Sau tò mò, mẹ chuyển sang khâm phục, hoặc xúc động hoặc cả hai thứ một lúc. Mẹ
đã khâm phục đủ thứ. Một ông luôn nói những lời mơ hồ mà mẹ chẳng hiểu gì hết,
những mê mệt linh cảm đằng sau đó những điều thiêng liêng to tát. Một ông đi
đâu cũng được thiên hạ mời mọc hỏi han, khiến mẹ vô cùng hãnh diện, rồi những
ông luôn đúng hẹn, ôi con người mới đáng tin đáng quý làm sao, những ông nhạy cảm
lạ lùng, những ông nho nhã, những ông khéo tay, những ông cương cường dũng mãnh,
những ông rất đỗi dịu dàng, những ông mực thước thâm thuý, những ông phóng
khoáng bao dung, những ông uyên bác thông minh, những ông vô cùng bí hiểm, những
ông mộng mơ, những ông quần áo chả có gì mà trông lúc nào cũng thích mắt, những
ông giản dị khiêm nhường, những ông cực kỳ lịch duyệt, những ông trẻ thơ, những
ông là đá hoa cương, những ông là người thuyền trưởng, những ông giàu óc thực
tiễn, những ông yêu súc vật, những ông luôn biết điều, những ông chói lọi tài
năng, những ông quên mình cho lý tưởng, những ông chẳng làm ai buồn, những ông
không hắt xì hơi trước mặt phụ nữ và trẻ em, những ông là cả một thế giới độc lập
ngang tàng, những ông vui vẻ xách làn cho vợ... Các ông ấy, ông nào cũng hơn hẳn
những ông còn lại, hơn hẳn và hơn là nẫu ruột này, như thế, hỏi làm sao mẹ nhẹ
dạ của em không run lên. Và khi mẹ đã thán phục, thì xin tạo hoá đừng tự ái, đừng
khuyên nhủ đấy, đừng bao giờ cũng là người đàn ông duy nhất và cuối cùng trên mặt
đất. Mẹ ông ta, một sự bất hạnh không cần con gái ạ, đấy là điều dễ chịu nhất.
Rồi sẽ đến lúc con biết đánh giá đúng mức sự dễ chịu". Em không còn cơ hội
để đánh giá điều gì nữa. Em đã sống trước tương lai đàn bà của em trong mẹ, đã
gửi cả vào mẹ trái tim mười sáu tuổi cường tráng của em, và nhận chân canh giữ
ký ức quá tải ái tình của mẹ. ở nước ngoài, em có thể là một bồi phòng tốt, được
trả lương cao, em có thể là một bồi phòng câm. Vâng, em có mười sáu, em định
nghĩa tốt chứng lãnh cảm.
Mẹ, đã thành chu kỳ, cứ sau dăm ba cuộc thăng trầm lại lớn tiếng ca ngợi sự dễ
chịu thuần tuý. Đó là những khoảng thư giãn ngay trong tình yêu, vì tình yêu
trong cuộc đời mẹ không ngày nào được nghỉ. Thỉnh thoảng, mẹ nghỉ ngơi trên mặt
hồ, trong một nhà hàng ấm cúng mới phát hiện, hay trong một buồng khách sạn ven
đô, với si líp mặc lần đầu, đồ hộp và một người đàn ông thuộc về mẹ một khoảnh
khắc nào cũng như mẹ tuyệt đối không thuộc về ông ta. Ông ta là cả một khối dễ
chịu đồ sộ, với bàn tay nóng ấm mơn man lịch sử, không cuống cuồng, không thúc
bách, bàn tay biết nghe lời và biết yêu thương đặc biệt những khu vực giàu linh
cảm của mẹ, vĩ độ mười hai mười ba, để mẹ nhắm mắt, quên đi, quên đi cái quá khứ
nông nổi lỗi lầm, quên đi đứa con gái vị thành niên mắc chứng lãnh cảm, quên
đi, hay đừng sống trước những gì chờ đợi, vì em ơi, những nẻo đường của định mệnh
làm sao kiểm soát nổi. Em ngốc lắm, em ngu nữa, ông ta bảo mẹ thế, hãy để yên,
anh thấy dễ chịu. Mẹ và ông ta, họ không tương tư nhau. Họ biết ơn nhau. Thế, đối
với cuộc đời bị thoá mạ thường trực của mẹ, đã quá nhiều an ủi. Khả năng xúc động
của mẹ còn khổng lồ hơn khả năng khâm phục. Mẹ cứ rối rít lên như cần ăng ten,
bắt đủ thứ sóng ngắn dài. Những làn sóng lượn quanh nhau, đè lên nhau nổ lục bục
trong lòng em. Lòng em là cái loa hỏng từ lâu. Ông số 7, chẳng hạn, đã đánh gục
mẹ bằng sự bất hạnh triền miên của ông ta, một sự bất hạnh không cần đèo theo một
nội dung cụ thể, một sự bất hạnh có tính nguyên tắc. Ông ta bất hạnh khi ngồi
trước mặt mẹ, bên kia bức bình phong, cả hai cùng im lặng thật hồi hộp và sâu sắc,
để tránh cho thế giới học trò của em nguy cơ ô nhiễm. Ông ta tiếp tục bất hạnh,
khi em trang trọng kiếm cớ xuống nhà đổ rác, nhân tiện mua ô mai. Và tất nhiên,
khi ông ta chào mẹ, để về thuê thằng con trai chín tuổi đi học, cứ điểm mười
năm trăm, điểm chín bốn trăm, điểm tám ba trăm từ bảy trở xuống không tính, khi
ông ta chào mẹ ở chót vót trên tầng năm, để về thực thi nền giáo dục và nghĩa
phụ tử kiểu đó, rồi gặp em mọc rễ bên chiếc xô bẩn ở đâu đó bên dưới miệng tê dại
vì đắng và chua không mở ra chào ông ta được, thì nỗi bất hạnh của ông nhuộm
toàn bộ không gian xung quanh khu cầu thang trong một vầng hào quang đen nhẻm.
Sự bất hạnh là cái gì mà quyến rũ thế, em hỏi. Mẹ giật cái xô rác trong tay em,
ném choang xuống cầu thang: "Nói như thế là sỉ nhục người khác, con không
biết à? " Cái xô trống rỗng thoạt đầu lao vun vút xuống, ba bậc một, ngập
ngừng dừng ở khoảng chiếu nghỉ chật hẹp và hà tiện, rồi quả quyết tự chỉnh hướng,
quay lại, khổ sở leo từng bậc thang và nhẫn nhục đứng trước mẹ, như thầm nói:
"Thưa bà, tôi không có sĩ diện". Mẹ ngất. Sau này, ông số 7 cũng nói
đại ý, ông ta không có sĩ diện. Ông ta là công nhân của một đất nước ở vào thời
buổi không có gì đáng sĩ diện hết.
Mẹ vẫn mở lòng ra, xúc động trước tất cả: những ông khát vọng không chịu già đều
cùng tuổi tác, những ông lạc lõng giữa các bầy nhòm và tập đoàn, những ông chỉ
sống để trả thù các thành công không xứng đáng của kẻ khác, những ông cao dưới
một mét sáu mươi, những ông dở dang mọi nhẽ, những ông phải tiết kiệm hai trăm
gửi xe, những ông lên gân cho các cuộc giao du quý phái, những ông làm cách nào
ly hôn được với vợ, những ông đâm đầu vào bệnh lậu trong tinh thần ngơ ngác, những
ông vất vả ngược xuôi thu phát các tư tưởng độc đáo, những ông tuyệt vọng chống
trả bi kịch bị lãng quên... và ưu tiên số một là những ông công dân bất hạnh.
Hai khả năng của mẹ, khâm phục và xúc động, là hai cánh tay khổng lồ vươn ra ôm
trọn thế giới đàn ông, không cho ông nào thoát. Thế, nên khách nhà em thường bắt
tay nhau sững sờ. Người đáng kính ngồi kề kẻ đáng thương. Ông thành đạt chìa
tay cho ông chưa thành đạt và ông không bao giờ thành đạt. Họ khinh trọng nhau ở
đâu, chứ ở nhà em, tất cả đều bình đẳng trong vòng ôm khổng lồ, trong gọng kìm
của mẹ. Giấc mơ đại đồng của nhân loại được thực hiện phân nửa bởi một phụ nữ
nhẹ dạ, lầm lỗi như thế.
Cũng không ông nào thoát cơn say đắm của mẹ. Mẹ luôn phải
say đắm một người đàn ông nào đó. Mỗi lần mẹ say đắm, em còn lại một mình, hai
đầu gối kẹp chặt trái tim. Nhiều lần như vậy, nó đông cứng lại trong một hình số
8 vẹo vọ. "Mẹ sẽ mua một con chó Nhật, nhé, xinh lắm", mẹ nói thế vào
một sáng sớm, khi mẹ rón rén trở về và bắt gặp em ngủ ngồi đằng sau cánh cửa
trông ra cầu thang. Mẹ rón rén trở về guốc cầm trên tay, con hươu ba mươi sáu
tuổi, cười bối rối bằng màu môi thật, trông cảm động hơn tất cả những cặp môi rực
rỡ của các hoa hậu. Đó là ngoài môi, còn sâu trong cổ họng là những âm thanh bị
nén lại theo phép ứng xử, cũng một kiểu tự phụ. Đáng lẽ chúng ta phải được xổ
tung ra, kêu lên, gào lên, rằng mẹ đang hạnh phúc. Nhân loại đại đồng và hạnh
phúc. Mẹ rất dễ hạnh phúc. Mẹ có thể tự nguyện hạnh phúc trong phạm vi đường
kính một mét tư, quây tròn bởi những mảnh bạt và ni lông chắp nối trong khu vườn
nhỏ lạo xạo của hầu hết các quán cà phê. Chủ quán ắt phải là một đàn bà còn giữ
nguyên vẻ lam lũ đức hạnh của một đời làm cán bộ nhà nước. Bà ta sẽ sốt sắng, gần
như xun xoe tuồn các đĩa hướng dương, thuốc lá điếu lẻ và kẹo cao su vào từng
lô ái tình bập bùng kín mít, trong đó có mẹ. Mẹ cũng sẵn sàng hạnh phúc, khi
người đàn ông đi cạnh chỉ đi cạnh, chứ không dắt tay mẹ dung dăng để mẹ được tỏ
cho phố phường náo nhiệt vô danh biết, mẹ là người đàn bà được che chở. Mẹ hạnh
phúc bất chấp cả ba nhà hàng xóm, thỉnh thoảng nghe tiếng chân ngoài cầu thang
lại hé cửa, cho một ví dụ về đạo đức. Em thề, hỡi các người, từ nay ta không
sang xin muối nữa. Thậm chí câu hỏi bâng quơ nhiều lần của viên cảnh sát khu vực:
"Thực ra, chị làm nghề gì nhỉ?" cũng không thể ngăn cản mẹ hạnh phúc.
Mẹ có hai bằng đại học, bốn ngoại ngữ, ngoài ra còn làm thơ. Mẹ là trí thức hạng
nặng.
Con chó Nhật chưa kịp đến, ông số 7 đã ra đi. Ông ta không có điều kiện hành động
giống cái xô rác hôm nào, vì các cuộc chia tay của mẹ bao giờ cũng mang tinh thần
chiến tranh: người ta phải dũng cảm và quyết liệt bằng mọi giá. Rồi mẹ sẽ có một
say đắm số 8, hy vọng rằng không vẹo vọ như con số 8 của em, tất nhiên. Nếu cần,
mẹ rút ngắn các giai đoạn tiền say đắm, để nhanh chóng đạt đến cao trào sung sướng
hơn. Đó thuần tuý là vấn đề kỹ thuật. Nhưng kỷ nguyên sau ông số 7 bỗng mang một
dấu hiệu nguy hiểm: mẹ cũng bắt đầu lơ đãng hướng nội, lại còn trơ một mình,
nhưng không có thời gian quan sát trái tim lập dị của em, vì còn bận canh chừng
ấm điện, tàu ngầm, máy sấy tóc, bếp đun, bàn là, vòi nước, những vật tế cho nội
tâm của mẹ. Bất cứ lúc nào, căn buồng ga tầu treo mạo hiểm của hai mẹ con cũng
có thể bùng cháy hay thê thảm đắm chìm.
Rồi một chiều mẹ ra mắt em và tấm gương Pháp dưới dạng một cuộc cách mạng: mái
tóc từng làm khu cầu thang sặc mùi phân chó phải xao xuyến bây giờ là một mớ
xoăn tít, cụt lủn, màu móng tay, móng chân thì nhức nhối với màu môi màu mắt và
triệt để hơn cả là bộ quần áo lóng lánh nhũn nhùn, toàn bộ giống như một con ngỗng
đang hoang mang giữa mốt trưởng giả và mốt híp pi. Thế là mẹ đã trở thành một
phạm trù. Càng ngày càng nhiều phạm trù tương tự xuất hiện trên đường em đi học.
Em và tấm gương Pháp lần đầu tiên ngầm đưa mắt cho nhau: hãy im lặng, không nhất
thiết phải tán đồng, nhưng cuộc cách mạng đáng tôn trọng vì tính chất tuyệt vọng
của nó. Mẹ đang phồng lên dữ dội, đang lấn chiếm không gian, đang quyết tâm khẳng
định một điều gì đó ghê gớm lắm. Như thể ông số 7 và nỗi bất hạnh của công dân
của ông ta chưa từng chiếm một chỗ, rồi đuổi không ra nữa, trong lòng mẹ. Như
thể mẹ, trí thức hạng nặng, yên tâm lắm trong cuộc yêu khổng lồ nhưng mãi mãi
đơn độc vì bị thoá mạ thường trực của mình. Như thể em không nêu tâm gương về sự
lãnh đạm, ít nhất cũng với một nửa nhân loại. Mẹ phồng lên trên sự suy nhược của
em mà thôi.
Mẹ kéo về một ông nói liên tục, như sợ ngày mai đột tử không kịp nói nữa.
"Ê, này, cô bé" ông ta thò đầu qua bức bình phong, nói với em,
"Uống một chút chứ! Đừng có làm bộ mặt khó dễ như bà hiệu trưởng thế. Hừm
các người tưởng các người đang ở đâu hả? Anh Cát Lợi chắc? Uống đi cháu, bác
xin lỗi. Thôi được. Thôi được. Tôi phải đi khỏi đây chắc? Các người mơ màng
quá. Cuộc sống của tôi cũng có nhiều ý nghĩa lắm đấy. Em này, cái công ty của
anh đang quét vôi lại. Ra phết. Này cô bé, cô vào lớp chuyên tin đi, chú đảm bảo
việc làm. Nhưng dù sao thịt quay ở chợ này cũng khá. Anh tưởng đã phải đi xa
hơn. Thịt quay là vấn đề không đơn giản. Em này... "Ông ta ngoáy liên tục
vào bát nước chấm, ra nhà vệ sinh vài lần và dội nước ồ ồ, chắc cũng sợ ngày
mai không kịp. Bên kia bức bình phong, ông ta lột tất ở chân mình, tuyên bố rằng
trên đời đáng ghét nhất là sự ỡm ờ. Với ông ta, mọi chuyện đều phải rõ rằng,
ngay tức khắc. Mẹ may mắn đi đôi tất chỉ lên tới đầu gối. Mẹ thoả hiệp một
chân, chân kia vẫn thủ tiết. Tiếng mẹ khe khẽ đề nghị tới một quán cà phê nào
đó. Ông ta quyết: "Vẽ chuyện, con bé nhà em vô cảm". Mẹ đứng phắt dậy,
mái đầu xoăn tít ném một đống dấu chấm hỏi rực lửa lên trần nhà. Bên trên là bầu
trời bình thường. Ông ta chờ đợi hồi lâu. Khi không thấy lời đáp nào từ trên ấy,
ông ta cũng đứng phát dậy: "Các người tưởng các người đang ở đâu hả? Anh
Cát Lợi chắc? " Vì sao ông ta chỉ hâm mộ mỗi nước Anh? Em bước ra nói:
"Mẹ, con đi tìm ông số 7". Trời, ai lại dạy con gái đánh số, mẹ ôm mặt
lảo đảo.
Rồi lần đầu tiên trong căn buồng - ga tàu treo của hai mẹ con xuất hiện khách
đàn bà. Họ gồm ba người, đến vào các chiều thứ năm như trong thế giới quý tộc.
Đúng năm giờ, ngày đang bước vào thời điểm đực cái bắt đầu quấn lấy nhau, thời
điểm ông số 7 nghẹn ngào đi thu tiền điện, những cơn đau nho nhỏ cứ dấy lên khi
ông ta khi ngửi mùi thức ăn xào chảo lớn, đúng giờ ấy họ tập trung ở nhà em,
mít tinh ca ngợi tự do. Họ thi nhau thơm nức. Họ mở bia nước ngọt lốp bốp. Một
lát sau, họ sẽ lần lượt khoả thân. Toàn những con ngựa không có người cưỡi, xác
thịt chảy buồn bã như suối. Một mợ vượt quá mọi kích thước, trừ đôi cẳng chân bắt
đầu teo lại. Một mợ lép kẹp, má lại phính. Cái Xê - ri này cũng đáng tôn trọng
vì nhu cầu phản kháng của nó. Nhưng em đã già nua, kiệt quệ vì ký ức quá tải ái
tình của mẹ. Thêm những xác thịt gào thét của các mợ, em ắt phải gục xuống. Mợ
to béo với cẳng chân teo đến véo vào đùi em. Các mợ khác vừa cười hi hi khích
khích vừa sờ khắp người em. "Xem này, không khéo con bé xơ cứng mất".
Họ bảo nhau đem lại cho em mùa xuân. Họ, hội từ thiện không tự bố thí nổi cho
mình. Có người nào trong số các mợ ấy không từng bị một ông tàn nhẫn bảo rằng
các mợ phồng lên như chiếc chăn bông cũ bật lại cũng hết sức vô ích? Cả mẹ nữa,
có bao giờ mẹ giật mình bắt gặp những người đàn ông của mẹ.
Những người bạn gái phóng túng của mẹ gửi cho em mười tám
mùa xuân, bằng đúng nửa số năm tháng sung sướng và đau đớn của mẹ. Anh chàng mười
tám tuổi đứng giữa mẹ và em, người đàn ông mới toanh hiện nay của mẹ, và của
em. Sự lạnh lẽo của em đẩy anh ta sang phía mẹ. Nỗi hoảng sợ của mẹ lại trả anh
ta về em. Thời chiến hết rồi. Bây giờ người ta thanh toán hậu quả. Chẳng còn
cách nào khác, mẹ phải chữa bệnh cho con gái mẹ. Liều thuốc là mối tình xót xa
bất đắc dĩ này.
Phạm
Thị Hoài
