THÀNH
CÔNG VÀ THẤT BẠI CỦA CÁCH MẠNG HOA KỲ, NGA SÔ.
Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ bắt đầu đứng
lên đấu tranh giành độc lập vào năm 1775, tuyên bố tuyên ngôn độc lập năm 1776
đến năm 1783 hoàn toàn được độc lập, tự do từ tay thực dân đế quốc Anh và cho mãi
đến năm 1788 mới hoàn tất hiến pháp sau nhiều lần sửa đổi, phê chuẩn của 13 thuộc
địa Hoa Kỳ. Một năm sau 1789 vị lãnh đạo, người đứng đầu quốc gia với danh xưng
tổng thống được bầu chọn gọi là nhà nước dân chủ của dân, do dân, vì dân đầu tiên
của nhân loại ra đời, thay đổi mô hình cai trị quân chủ, người đứng đầu nhà nước
được gọi là vua thay nhau truyền đời cai trị, không qua người dân bầu chọn đã lỗi
thời không còn hữu hiệu trong mô thức cai trị quân chủ.
Theo lịch sử Hoa Kỳ, trước khi Đế
quốc Anh xâm chiếm đất Hoa Kỳ làm thuộc địa thì ở nơi đây đã có nhiều bộ tộc da
đỏ sinh sống cùng nhiều di dân có nguồn gốc, địa vị xã hội, sắc tộc, tôn giáo...
khác nhau đến từ Âu Châu lập nghiệp. Họ đến Hoa Kỳ thuở đó được gọi là miền đất
hứa sinh sống có nhiều lý do: người nghèo khổ muốn phiêu lưu mạo hiểm tìm một
cuộc sống tốt đẹp hơn; kẻ bất đồng chính kiến, xung đột tôn giáo, không được tự
do bị giai cấp cầm quyền đàn áp phải rời sinh quán, tìm nơi sống an toàn; số khác
là tội phạm bị truy nã, là tù nhân được thương lượng, chấp nhận di cư để thay cho
án tù.
Song song với những di dân mưu cầu
hạnh phúc mong tìm cuộc sống tốt đẹp hơn, là bộ máy xâm lược của chủ nghĩa thực
dân đem theo lực lượng quân sự, dân sự để phục vụ cai trị... Các đại công ty tư bản chiêu mộ lực lượng lao
động để đáp ứng nhu cầu thương mãi, sản xuất... Các giai cấp quí tộc lãnh chúa Âu
châu thuê mướn kẻ hầu người hạ, mua nô lệ phi châu làm việc trong các đồn điền,
nông trại...
Nói tóm lại, Hoa Kỳ lập quốc trên
nền tảng dân tộc không đồng nhất, tín ngưỡng nhiều dị biệt, dân trí chưa cao, tư tưởng độc tài của các lãnh chúa,
bản chất bóc lột của tư bản, tham vọng thống trị của chủ nghĩa thực dân, đế quốc
chưa bị đẩy lùi và chế độ chiếm hữu nô lệ vẫn tồn tại. Có nghĩa rằng xã hội Hoa
Kỳ thời lập quốc còn nhiều bất công, những mặt xấu của quân chủ phong kiến, của
nhà nước đế quốc tư bản Âu Châu bị người dân bị trị chống đối, lên án chưa bị bứng
tận gốc và chất keo gắn kết người dân Hiệp chủng Quốc Hoa Kỳ đấu tranh giành độc
lập bước đầu chỉ là bản tuyên ngôn độc lập triển khai tư tưởng khai sáng của
triết gia John Locke có nội dung:
“...Chúng tôi khẳng định một chân lý hiển nhiên rằng mọi người sinh ra
đều bình đẳng, tạo hóa đã ban cho họ những quyền bất khả xâm phạm, trong đó có
quyền sống, quyền được tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Rằng để đảm bảo cho những
quyền này, các chính phủ được lập ra, quyền lực muốn được chính danh phải dựa
trên sự đồng thuận của người dân. Rằng bất cứ khi nào một chính quyền phá vỡ những mục tiêu nêu trên,
người dân có quyền thay đổi hoặc loại bỏ chính quyền, lập nên chính quyền mới,
đặt trên nền tảng, trên nguyên tắc cũng như tổ chức thực thi quyền hành sao cho
có hiệu quả nhất đối với sự an tòan và hạnh phúc của người dân...”
Hơn 10 năm sau tuyên bố tuyên ngôn
độc lập, năm 1788 bản hiến pháp hoa Kỳ, bản giao kèo, thỏa thuận giữa người dân
với chính quyền ra đời, phác thảo mô hình cai trị mới, người tham gia việc nước
do dân bầu chọn với tam quyền phân lập gồm ba ngành hành pháp, lập pháp, tư pháp
hoạt động độc lập cùng vói các quy định quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của mọi
công dân, kể cả người dân, công nhân viên chức hay lãnh đạo tối cao nhà nước đều
bình đẳng trước pháp luật. Bản văn Hiến pháp Hoa Kỳ dựa trên nền tảng lý thuyết
khế ước của chính trị gia, triết gia Montesquieu được mở đầu như sau:
“
Chúng tôi, nhân dân Hợp chúng
quốc Hoa Kỳ với mục đích tạo dựng sự liên kết hoàn hảo hơn nữa, thiết lập công
lý, bảo đảm an ninh trong nước, dự liệu cho phòng thủ chung, thúc đẩy sự thịnh
vượng trong toàn khối, giữ vững sự thiêng liêng của tự do cho bản thân và con
cháu chúng ta, quyết định xây dựng Hiến pháp này cho Hợp Chúng quốc Hoa Kỳ.”
Với hai bản văn của những tờ giấy thô sơ mang tên tuyên ngôn độc lập,
hiến pháp chứa đựng những tư tưởng tiến bộ ở tầm cao trí tuệ của những bộ óc vĩ
đại của nhân loại khẳng định quyền cơ bản của con người, về cơ cấu tổ chức nhà
nước, về trách nhiệm, quyền hạn của những người sống chung trong xã hội cộng đồng,
quốc gia với hệ thống thông tin hạn chế, mặt bằng dân trí chưa cao và kẻ thù của
những tư tưởng cải cách tiến bộ còn mạnh, ở khắp mọi nơi không có gì bảo đảm tương
lai cho một nước tân lập như Hoa kỳ. Thế nhưng, quốc gia hoa kỳ vẫn đứng vững,
tồn tại và phát triển trở thành siêu cường,
quả là điều kỳ diệu.
Đọc lịch sử Hoa Kỳ không ai có thể phủ nhận qua gần một phần tư thiên
niên kỷ, nghĩa là gần 250 năm xây dựng pháp triển, Hoa Kỳ chưa bao giờ là một
quốc gia hoàn hảo, nó luôn tồn tại nhiều thứ chưa tốt, đúng hơn là xấu mà loài
người tiến bộ lên án như: một là sau gần 100 năm Hoa Kỳ lập quốc (1776) phải trả
giá hàng triệu sinh mạng cho cuộc nội chiến Bắc-Nam (1861-1865) chế độ chiếm hữu
nô lệ mới được giải phóng hoàn toàn; hai là sau 150 năm người phụ nữ hoa kỳ mới
được quyền đi bầu cử, được tham gia bồi thẩm đoàn, được sở hữu tài sản như người
nam và người bản địa da đỏ mới được luật định công nhận là công dân Hoa Kỳ; ba
là phân biệt chủng tộc nơi trường học, chỗ làm việc và các khu công cộng chỉ mới
được bãi bỏ trên dưới 50 năm nay thôi...Thế nhưng, chính cơ cấu tổ chức chính
quyền tạo điều kiện cho nó, tự kiểm soát, tự điều chỉnh nên những khiếm khuyết
dần dần bị loại bỏ, xã hội mỗi ngày một hoàn thiện hơn.
Trong lúc nhà nước dân chủ Hoa Kỳ loay hoay thực hiện những giá trị tiến
bộ, những quyền lợi thiết thực được cam
kết từ bản tuyên ngôn độc lập và hiến pháp Hoa Kỳ. Tiến trình biến lý thuyết thành
hành động xảy ra rất chậm, rất khiêm nhường thậm chí gây thất vọng cho một số ít
người dân hoa kỳ thì ở Nga trong năm 1917 có hai cuộc cách mạng. Cuộc cách mạng
dân chủ tư sản vào tháng 02/1917 do nhiều đảng phái cách mạng, tổ chức yêu nước
cùng đứng lên lật đổ nhà nước quân chủ chuyên chế Nga Hoàng và cuộc cách mạng
tháng 10/1917 do đảng cộng sản lật đổ nhà nước dân chủ tư sản sơ khai để tiến hành
cách mạng dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Cả hai nhà nước dân chủ Hoa Kỳ,
Nga Sô trên hình thức đều cho rằng nhà nước của họ là nhà nước của dân do dân vì
dân nhưng xét từ bản chất thì nhà nước dân chủ Hoa Kỳ có nhiều khác biệt gần như
đối lập với nhà nước dân chủ Nga. Nhà nước dân chủ Hoa Kỳ thực hiện tiến bộ xã
hội dựa trên đối thoại, trên nền tảng luật pháp, có nguyên tắc tự kiểm soát tự điều
chỉnh của hệ thống nhà nước và nguyên tắc đồng thuận của người dân, còn nhà nước
dân chủ Nga Sô chủ trương cách mạng triệt để toàn diện và đường lối đảng cộng sản
lãnh đạo theo tư duy, duy ý chí vẽ ra thiên đường hạ giới xã hội chủ nghĩa là
luôn luôn đúng, là sáng suốt tài tình, không cần thông qua luật pháp từ ý chí,
nguyện vọng của toàn dân, ai trái ý là bị tiêu diệt!
Thế cho nên, trước cũng như sau khi cướp được chính quyền từ tay nhà nước
dân chủ tư sản, những đảng phái cách mạng đã cùng đứng chung hàng ngũ với đảng
cộng sản lật đổ Nga Hoàng, lần lượt bị thanh toán cũng như những tàn tích chế độ
cũ bị xóa bỏ, những người liên hệ với chế độ, kẻ thù giai cấp như quân cán chính
chế độ cũ, tư bản trí thức tiểu tư sản, địa chủ ác ghê, giáo sĩ phản động... đều
bị thủ tiêu, hành quyết hoặc đưa đi lao động khổ sai. Song song đó nhà nước dân
chủ Nga hủy bỏ chế độ nông nô, xóa bỏ chính sách phân biệt đối xử kiểu cộng sản,
quốc hữu hóa nhà máy, xí nghiệp, doanh nghiệp, truất quyền sở hữu đất đai trao
lợi quyền về cho giai cấp công nhân, nông dân phát huy quyền làm chủ tập thể, xóa
bỏ hệ thống kinh tế tự do, thiết lập nền kinh tế chỉ huy tiến hành xây dựng mô
hình tổ chức nhà nước Sô Viết dân chủ xã hội chủ nghĩa!
Để thực hiện cách mạng triệt để với bàn tay sắt, bên cạnh việc sử dụng quyền
lực nhà nước thanh toán các đối thủ chính trị hoặc những người không ủng hộ cộng
sản qua thủ đoạn ngụy tạo chứng cớ, kết tội phá hoại và gián điệp tưởng tượng,
Lenin còn cho mật vụ (Cheka tiền thân của KGB) thi hành chính sách “khiếp sợ đỏ”
ám sát, thu tiêu nhằm khủng bố tinh thần các phần tử chống đối, lưng chừng ở bên
ngoài và nghi ngờ mất lập trường, chao đảo cách mạng ở bên trong đảng cộng sản.
Đến khi thanh toán hết các kẻ thù cách mạng, kẻ thù giai cấp tưởng tượng,
các đối thủ chính trị, các đảng phái cách mạng, các tổ chức yêu nước khác với cách
đảng cộng sản yêu nước và đến lúc tất cả kẻ thù của cách mạng không còn là mối đe
dọa cho nhà nước dân chủ xã hội chủ nghĩa Sô Viết cũng là lúc tham vọng quyền lực
trong nội bộ lãnh đạo đảng cộng sản nổi lên, ngay cả lúc Lenin, linh hồn của cách
mạng Nga còn sống nhưng tất cả đều thất bại trước một “đồng chí” Stalin bạo tàn.
Những “đồng chí” lãnh đạo cao cấp của đảng Bolshevik, có công lớn với cách
mạng, trung thành với lý tưởng cộng sản bị Stalin thanh toán trong cuộc chạy đua
giành quyền lực gồm có các ông Trotsky, Kamenev, Zinoviev, Bukharin, Rykov,
zhukov... cùng với nhiều sĩ quan trung, cao cấp của Hồng Quân, những người đồng
cam cộng khổ, cùng chiến đấu dưới ngọn cờ cộng sản, số bị trục xuất, số bị lưu đày
trong các trại lao động khổ sai gulag hoặc bị hành quyết dưới tham vọng quyền lực
điên cuồng của Stalin.
Về cuộc cách mạng dân chủ Hoa Kỳ, những nhà lãnh đạo, bạn chiến đấu giành
độc lập và phát triển hoa kỳ không có đoạn kết bi thảm như các lãnh đạo cuộc cách
mạng dân chủ Nga Sô. Họ sống đẹp xứng đáng cho nhân loại ngưỡng mộ, họ không mê
cuồng chém giết nhau vì quyền lực, những Goerge Washington, John Adams,
Benjamin Franklin, Thomas Jefferson, John Jay, Alexander Hamilton, James Madison, Partrick Henry, George Mason...chấp
nhận cạnh tranh bình đẳng, chấp nhận sự chọn lựa của người dân vào vị trí lãnh đạo
tối cao của nhà nước, họ biết thượng tôn luật pháp, biết “sống, làm việc theo
hiến pháp và luật pháp.”
Riêng mô hình tổ chức cai trị của nhà nước Sô Viết được gọi là dân chủ
xã hội chủ nghĩa do đảng cộng sản lãnh đạo, luật pháp do họ làm ra bất chấp đạo
đức, bất chấp thủ đoạn với chủ trương cứu cánh biện minh cho phương tiện, giết
lầm hơn bỏ sót thẳng tay quét sạch loại trừ kẻ thù giai cấp, các thế lực thù địch,
phản cách mạng, chống phá ngăn cản xây dựng nhà nước dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Dù vậy, họ vẫn không thực hiện được mục tiêu của tuyên ngôn cộng sản, của học
thuyết Marx, của chủ nghĩa Marx-Lenin “ Vô sản toàn thế giới đoàn kết lại...trong
cuộc cách mạng này, những người vô sản chẳng mất gì hết, ngoài những xiềng xích
nô lệ...xây dựng xã hội, xã hội chủ nghĩa không còn cảnh người bóc lột người
...làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu...”
Có thể nói nhà nước Nga đã có khởi đầu tốt, thuận lợi cho cách mạng dân
chủ hơn nhà nước Hoa Kỳ bởi nhà nước Hoa Kỳ không có quyền lực tuyệt đối và phải
luôn thỏa hiệp nhân nhượng với nhiều mặt tiêu cực, xấu của xã hội còn nhà nước
Nga làm cách mạng triệt để, không ngần ngại sử dụng bạo lực cách mạng đập tan mọi
thế lực phản động để xây dựng nhà nước dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Do đó trên căn bản nền tảng phát triển về mặt hình thức, nhận định chủ
quan của đảng cộng sản thì nhà nước Nga đã xóa sạch những mặt tiêu cực, xấu với
một lực lượng nhân sự có tính chiến đấu cao, giữ vững lập trường giai cấp, đồng
nhất thống nhất tư tưởng cách mạng chiếm ưu thế, vượt trội hơn hẳn nhà nước Hoa
Kỳ về mọi phương tiện và cả về mặt con người.
Thế thì tại sao nhà nước xấu xa dân chủ “giả hiệu” Hoa Kỳ như hệ thống
tuyên tuyền của nhà nước dân chủ xã hội chủ nghĩa lên án, vẫn tồn tại và phát
triển không ngừng về hướng tốt đẹp hơn cho người dân Hoa kỳ, còn nhà nước Nga,
mô hình tổ chức cai trị ưu việt, một nhà nước dân chủ vạn lần hơn... đã bị người dân chính nơi sản sinh ra nó từ
bỏ xa lánh, đang dần suy tàn đi vào cõi “âm” không kèn không trống?
Có lẽ, thất bại hay thành công của cách mạng dân chủ Hoa Kỳ và Nga Sô,
tựu trung vào mô hình, cơ cấu, hệ thống tổ chức nhà nước, vào tư tưởng nằm bên
trong các bản văn tuyên ngôn độc lập “...mọi người sinh ra đều bình đẳng...” bản
hiến pháp Hoa Kỳ “...quy định tam quyền phân lập...” bản tuyên ngôn quốc tế cộng
sản “...Vô sản toàn thế giới đoàn kết lại...” học thuyết Marx “...xóa bỏ bất công,
không còn cảnh người bóc lột người...” chủ nghĩa Marx-Lenin “thực hiện cách mạng
dẫn dắt năm châu đến thế giới đại đồng...” và tư tưởng nào đáp ứng được ý chí
nguyện vọng, tạo điều kiện cho con người phát triển cũng như thích ứng với nhu
cầu phát triển thuận lẽ tự nhiên sẽ được sự ủng hộ của loài người bằng không sẽ
bị đào thải như quy luật, như tiến trình phát triển của lịch sử xã hội loài người
vốn có.
Viết về cách mạng dân chủ Hoa Kỳ và cách mạng dân chủ Nga Sô, là hai mô
hình tổ chức cai trị đã hóa giải, đáp ứng được giai đoạn khủng hoảng cũng như
thoái trào của độc tài quân chủ, của thực dân đế quốc và sức lan tỏa của hai cuộc
cách mạng này ảnh hưởng, chi phối đến đời sống của toàn nhân loại trong đó có dân
tộc Việt nam. Đến hôm nay đọc lại, chiêm nghiệm diễn tiến cách mạng trước,
trong, sau của hai cuộc cách mạng tiêu biểu Hoa Kỳ, Nga Sô để nhận biết mô hình
tổ chức nhà nước nào là đúng đắn phù hợp với văn minh tiến bộ của loài người và
mô hình tổ chức nào là phản động chống lại loài người tiến bộ? Tất cả không ngoài
mục đích khai thông bế tắc, khai mở hướng đi cho dân tộc Việt Nam hội nhập vào
thế giới văn minh của nhân loại thời hiện đại.
