Thoạt đầu núi có dáng một con trâu nằm, sau biến dạng chẳng còn tì vết bởi
một đám đông hành nghề đục đá hăm hở khoan cắt. Không dưng những tấm bia mộ
khắc tên tuổi người chết lại trở nên “cháy hàng”. Bụi mờ cùng búa tạ nện không
nghỉ, trâu chuyển sang nghé rồi ngày một ngày hai dòm lên chỉ còn luyến lưu một
cục đá nham nhở hình thù đọng trong con ngươi. Núi có chết không? Chẳng biết,
nhưng tên Ngưu Sơn thì vẫn còn người nhớ. Quen miệng rồi, chẳng lẽ bây giờ kêu
là Hòn Non Bộ? Hay Trăm Năm Bia Đá Cũng Mòn?
Ngưu Sơn như tấm bình phong ngăn bão tố gió độc từ hướng Tây thổi qua, người
xưa khi khai hoang lập ấp định cư đã điều nghiên việc phong thuỷ tuy vậy dù nó
có độn thổ, huyện lỵ dưới chân nó mỗi ngày một đông dân tứ xứ mỏi chân giang hồ
tìm về. Nói sầm uất thì quả ngoa ngôn nhưng dân tình tranh sống rậm rật với vạn
ngành nghề mánh mung thì xét chẳng sai trật. Dầu núi mất mặc núi, Ngưu Sơn nào
khác gì đất lành chim đậu. Chim thì cả ngàn giống, muốn trụ lại chốn này e chỉ
còn loài mỏ nhọn với móng sắc mới đương cự cùng sóng gió giang hồ mà chẳng rụng
lông. Và chim bây giờ chỉ còn một chủng loại, hót một cung bậc tiếng chì tiếng
bấc thảy giống nhau.
Khác chim, huyện Ngưu Sơn có riêng một gã còn hát lời du dương trầm bổng. Gã
ngồi cuối chợ, đóng đô chỗ ấy bằng vuông chiếu, mù loà ngồi với cây lục huyền
cầm và cái nón vải bạc sờn hứng tiền của bá tánh qua về rộng lòng chia sớt. Hai
mắt có mở lớn thì đồng tử phủ màn trắng đục lộ ra, ngó cũng như chộ, bất biết
bao hoạt cảnh luân phiên bày trò. Mở rồi nhắm, chỉ nhằm biểu tỏ theo lời ca
tiếng hát, theo guitar bấm phím độ rề mi la fa sol. Boléro thì chừng như luôn
trì kéo cước bộ dùng dằng trì hoãn, rớt vô thính giác ông đi qua bà đi lại,
sảng hồn rồi chạnh lòng nhớ về “chúng ta đã có một thời như thế”, thời mà thiên
nhiên khắc hoạ dáng con trâu còn nằm an lành trên núi cao chưa suy suyển. Thiên
nhiên thì luôn chung tình chỉ có con người mới hung hiểm lộ hàng soán đoạt
cưỡng bức. May cho đứa hành nghề hát dạo, tự thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ gã nào
nhìn thấy núi đứng mây bay. Trời đãi kẻ tật nguyền khiếm thị, trao cho gã một
chất giọng mà theo như lời bình phẩm của mấy chị bán buôn trong chợ: Nghe anh
mù hát, con dế trốn trong hang cũng ngoi đầu vễnh râu chạnh lòng bò ra. Người
trao chén cơm, kẻ gắp cho cục chả, đứa chan cho chút mắm. Ăn đi anh, không ăn
lấy gì sống. Người đưa tới ly nước đá, kẻ cạo cho ít cơm dừa, đứa đổ vào chút
xi-rô hột é. Uống đi anh, uống cho mát cổ họng mà vui kiếp cầm ca!
Anh mù không lo chuyện ẩm thực, ai cho gì thì ăn nấy. Anh chẳng gây oán thù
với tha nhân thành ra chén cơm nghĩa tình nọ hẳn là không trộn thuốc trừ sâu
diệt chuột. Vô tư đi anh, đa nghi bợn lòng mà chi, cuộc đời này mà vắng tiếng
ca của anh thì đến lúc hoa phượng thôi nở bông trên cây cũng vừa. Hè về mà
chẳng phượng đỏ ve sầu cất tiếng than van thì ôi thôi, ngó sao đặng! Anh sướng
quá, anh hổng ngó thấy vạn vật đổi thay, anh chả quan hoài chi tới nhan sắc chị
em phụ nữ chúng tôi đang tàn tạ. Đứng bên anh thì nhà ngói cũng như nhà tranh
hoặc vô gia cư hoặc đầu đường xó chợ hoặc đui què mẻ sứt anh nào có chứng giám
hư thực, đúng hôn? Thảy an tâm không sợ bị nhìn đểu.
Tối trời, chợ tan nhóm họp, âm thanh vơi dần gã mù mới đeo cây đàn sau lưng,
nhét nón đựng tiền trong bị lát, cuốn manh chiếu, mò ra cây gậy mới lần khân
thủng thẳng về trụ sở ngã lưng. Nói trụ sở cho oai phong chứ bốn bức vách có
lợp mái ngói ấy trước đây dùng nơi chứa lúa, huyện đường tu sửa qua loa cho
người treo lên tấm bảng gỗ: Hội Khiếm Thị. Vì mười hai hội viên chẳng thấy đường
nên bóng điện cũng không việc gì mà thòng sợi dây vào hòng toả sáng một vũng
màu. Vừa qua chẳng biết từ đâu có cha nội chỉ đui một mắt dẫn xác tới được ở
trên tín nhiệm bầu bán giữ chức hội trưởng, vì thế đáp ứng với nếp sống văn
minh, đi đúng với tư duy thời đại lão hội trưởng đấu tranh mới có được cặp bóng
đèn điện ngọn tỏ ngọn lu. Đã là trụ sở thì chí ít phải có gì le lói để giữ thể
diện, khỏi mang tiếng bất công người bóc lột người. Hội trưởng độc nhãn mỗi bận
đi họp trên huyện đường, trăm khi như một ngang qua hội phụ nữ tự động đầu lão
phải cúi gầm xuống đất. Chị em ta làm cái giống gì mà giàu sụ, phô trương hết
mực những cờ xí, lọng phướng, khẩu hiệu, pa-nô ra ngoài và bên trong sảnh đường
sáng loà những đèn đóm tuồng như họ không mỏi mệt việc liên hoan làm ngày không
đủ tranh thủ làm đêm. Nôm na hội phụ nữ rất chi là hoành tráng! Coi mòi âm
thịnh mà dương suy!
Chuyện ấy không nên lạm bàn, đào sâu. Trời sinh mình mù thì mình phải chịu
thủ phận, lấy tư cách gì mù mà được phép sờ vòng một vòng ba. Bản thân hội viên
cũng bù trất chẳng giàu chất xám để hiểu cụm chữ “mù sờ voi”. Đừng khi dễ nghe,
anh Tư hội viên có biệt tài xâu chỉ lòn kim bách phát bách trúng mà kẻ sáng mắt
phải đâm tị hiềm. Chưa kể là bác Năm có tiền gửi ngân hàng vì nức tiếng chuyện
coi bói chẳng hở tay. Bọn đầy đủ năm giác quan sắp hàng dài cứ luôn muốn đả
thông chuyện tình duyên gia đạo, chuyện thăng quan tiến chức phú quý đại gia?
Lạ, mù mà sao thấy trước chuyện tương lai, hơn cả giác quan thứ sáu. Bác Năm
chỉ có một câu trả lời: Thiên cơ bất khả lậu! Tính thêm giọng ca trời phú của
gã ngồi hát trong chợ thì số phận những hội viên còn lại thảy lu câm. Một phần
tật nguyền do bẩm sinh, phần khác thui chột vì từng kinh qua khói lửa chiến
tranh, có số má được giấy chứng thực là thương binh liệt sĩ. Ngày lễ ăn mừng
“quê hương sạch bóng quân xâm lược” vừa qua được tổ chức đình đám, lãnh đạo mọi
ban ngành ở trên cử người xuống huyện hồ hởi cất tiếng ngợi khen, họ vui chân
ghé hội khiếm thị uỷ lạo tinh thần và thắm thiết trao tặng món quà lưu niệm:
Bức ảnh đã lộng kiếng ngài chủ tịch Un lãnh đạo xứ Triều Tiên đi thăm thú nơi
sản xuất ra tên lửa đạn đạo tầm xa, quanh ngài có vô số thuộc hạ tay cầm giấy
bút mà mắt sáng miệng cười ghi ghi chép chép. Chỉ có hội trưởng thấy ra quà
tặng và với tư cách sếp sòng bọn mù, ông vua chột mắt đưa tay chùi ghèn đọng
trong con mắt hư, sửa giọng: Dạ chúng tôi nhiệt liệt hoan nghênh tấm lòng ưu ái
của trung ương. Nghe râm ran tiếng vỗ tay đầy sinh khí. Anh Tư có biệt tài xâu
chỉ luồn kim đứng dựa cột, nói chùng vụng: Thiệt là sáng mắt sáng lòng, mang
tranh ảnh tới tặng kẻ đui mù. Đù mẹ, chơi khăm cũng chừng mực nào thôi chớ! Cơm
không có ăn, áo không có mặc, những thứ cấp bách cần được chia sẻ thì chúng bất
biết! Thằng Sáu chuyên trị nghề bán vé số đứng gần đưa lời lạm bàn: Kệ đi mà,
hôm nào trở trời mưa cuồng gió loạn, mang nó xuống đốt thành ngọn lửa sưởi ấm
lòng nhau cũng đỡ vả một phen.
“Con đường xưa em đi, vàng lên mái tóc thề, ngõ hồn dâng tái tê, anh làm thơ
vu quy, khách qua đường lắng nghe chuyện tình ta đã ghi…” Sinh hoạt một góc chợ
thôi chộn rộn khi tiếng hát gã mù cất lên, biết luồn lách và biết đi vào lòng
người. Lòng người như vùng đất hạn hán khô cằn mà tiếng hát kia tựa một cơn mưa
đằm thắm chợt rơi. Giải hạn, tươi mát, đâm chồi nẩy lộc… hoặc tất cả những thứ
diệu kỳ khác được cựa mình thức giấc dưới giọt ngắn giọt dài, lê thê, ngọt lừ,
cần kíp. Nếu cây đàn của gã còn lành lặn, không bị rạn sau thùng ắt nó sẽ
chuyển tải một cách vẹn toàn tới tai bá tánh đang liêu xiêu ngác ngơ.
Dứt hơi, kết thúc bài hát, gã xây mặt qua: Tôi tuy bị đui mù nhưng mũi tôi
còn hoạt động tốt, tuy chợ búa tạp nhạp những hương mùi nhưng tôi vẫn đánh hơi
ra một làn gió lạ, xin lỗi chị có điều chi muốn chỉ giáo? Khán thính giả duy
nhất ngồi gần gã có hơi giật mình: Chằng dấu chi anh tôi ngồi đây đã khá lâu,
nghe anh hát tôi có thể bỏ bê công chuyện. Ở dưới quê nghe tiếng anh đã lâu,
nay lân la tới mới chứng thực là lời đồn quả không ngoa. Đường xa vạn dặm chỉ
mang một thỉnh cầu, xin anh rộng lòng ca cho tôi nghe bản “Chiều nay mưa trên
xứ Huế” thì chẳng có chi sung sướng bằng. Qua tiếng nói, với thanh âm của nữ
giới, gã mù phỏng đoán người ngồi gần tuổi không quá bốn chục. Chỉ rơi vào hạng
tuổi đó hoặc lớn hơn người ta mới biết tới được “cổ nhạc” và tình ngay có ai
bắt gã hát tân nhạc, đã mù gã đành chịu thêm tật câm. Ngoài việc độ nhật bằng
đờn ca hát hỏng, gã xem phương cách biểu tỏ ấy nhằm làm nguôi ngoai một tình
cảnh thế cô luôn bị bạc đãi. Muốn hay không thì tâm sự gã chừng hoà trộn vào,
đắm say một lòng thành, nức nở. Gã từng nghe ai kể chuyện về nhân vật Trương
Chi và gã tin mối tình đứa chèo đò cùng khổ kia là có thật giữa đời này. Gã vui
vẻ hát theo yêu cầu, điều gã bận lòng là chẳng rõ hương mùi bất ngờ toả ra kề
cận có còn dậy một thuỷ chung quen thuộc. Sáng nắng chiều mưa, đời sống mãi bày
trò dối gạt, nay thế này mai đã đổi khác. Một người từ dưới quê vượt qua, thu
xếp bao chướng ngại để chỉ nghe ra một giọng hát, chừng đó đủ khiến gã cảm
động, ấm lòng.
Chung tình, không phải hai ba lần, tuần này qua tháng nọ người ấy vẫn thầm
lặng đến ngồi bên gã. Người ấy dạy cho gã biết hai chữ “sắt son”, thứ mà đại
gia chẳng thể vung tiền ra mua được. Ngưu Sơn chỉ có hai mùa mưa nắng và như
thế mây đen đúng hạn kỳ bắt đầu mang heo may về giăng bủa. Huyện lỵ sẽ co cụm,
sẽ rét mướt, sẽ đìu hiu. Mưa gió sẽ xua đuổi bớt những đứa ưa chạy rong ngoài
lộ, chợ sẽ căng từng tấm bạt hòng hứng đỡ vũ lượng chuyên cần chia đều xuống
từng cảnh ngộ. Người ấy đến trước cơn mưa, chẳng yêu cầu gã ca, chỉ nhỏ nhẹ:
Trong lượng mưa xối xả trút xuống, nó sẽ đánh cắp tiếng hát anh, chìm trôi và
do để tâm đối phó với căn bệnh của đất trời sẽ không một ai quan hoài tới anh.
Bản thân anh cũng đâu tìm được nơi khô ráo… Người ấy mua cho gã cốc cà phê nóng
trao tận tay, người ấy chừng muốn nhìn xem kẻ mù khi khóc, giọt lệ nó lăn đổ có
giống đứa sáng mắt?
Người ấy xưng em: Em ở dưới quê gánh rau lên chợ bán, có khi một hai con gà
vịt hoặc chục trứng. Má em vừa mất nên giờ sống đơn thân trong mái tranh bên
ruộng đồng. Yên ổn vì tự bằng lòng với thứ mình có, nếu anh cần người chăm lo
thì cứ ôm đàn mà theo em về nơi tá túc mới. Tránh qua mùa mưa, nếu thấy tù túng
ưa rộng cẳng thì cứ bỏ mặc em lại, em chẳng hờn trách. Gã đặt cốc cà phê xuống
đất, đưa hai tay ra trước mày mò sờ soạn rồi cầm lấy mười ngón mát lạnh run rẩy
của “em”. Em có tin điều huyền nhiệm của cao xanh? Em có thấy là ông trời có
mắt? Lưỡng mục của ông đã nhìn xuống số phận anh, đã huyền nhiệm xúi em tới tìm
anh. Sao ở đời còn sót lại một người mang từ tâm giống em vậy? Có phải em mang
tên Giáng Hương? Một tiên nữ bị trời đày xuống nhân gian như ca từ nằm trong
một bài hát? Hãy mang anh lên non xuống biển vào rừng, bất kỳ chốn nào anh cũng
không từ nan. Hãy cho anh một lần được hát “tạ ơn đời, tạ ơn em”.
Huyện Ngưu Sơn từng biến mất dấu vết dị hình núi có dáng trâu nằm chây lười
lao động và giờ đây khu chợ sầm uất cũng biệt tăm tiếng hát của một gã mù từng
khản giọng than van làm chao lòng người. Không ai biết gã đi đâu, hỏi ông chột
mắt hội trưởng khiếm thị tật nguyền lão cũng bất biết. Mà tình ngay một thằng
mù suốt đời chẳng lập nên công trạng gì lỡ có chết dấm chết dúi ở góc xó nào
quần chúng đâu ai quan hoài thắc mắc để tâm cho rách việc. “Chừng nào đá nổi
rong chìm, muối chua chanh mặn em tìm được anh”. Câu ca dao nọ khớp với trường
hợp gã mù. Mai danh ẩn tích, giũ bỏ tấm thân ám bụi lấm lem bạc màu gió chướng
giang hồ, có hát ca cũng chỉ nhỏ tiếng riêng cho em nghe và gạt bỏ dần những
bài trái ngang oán khóc tình hận. Nếu là nhạc sĩ anh sẽ viết riêng cho em một
trường ca hạnh phúc.
Đêm ấy mưa to cuồng nộ, cả hai dắt nhau ra sân trần truồng tắm mưa. Họ ôm
lấy nhau chan hoà ngộp thở niềm say đắm vỡ bờ ràn rụa. Họ dìu nhau lên giường
tre. Anh sờ khắp châu thân người tình chung, một nửa của anh. Những ngón lần
khân đầy ngần ngại. Em hỏi: Anh có yêu em không? Anh nhướng đôi mắt đục câm
tinh thể, chờ nghe một phân trần. Bốn năm trước em bị một tên có quyền hành
cưỡng đoạt, để dằn mặt nó sai thuộc hạ tạt cả ca a-xít cường toan vào mặt… Nước
mắt có giọt mặn rơi xuống mặt gã mù. Khóc? Hãy khóc đi em! Nhan sắc mà kể gì,
quan trọng là trái tim mình chưa hề hấn, còn vẹn toàn cho nhau. Tấm tức, rung
động, nhưng dây dưa do bởi đón nhận sự cảm thông. Anh yêu em. Gã nói. Và lần
này, chính gã lại đổ lệ. Họ ôm cứng lấy nhau, cuồng si, hối hả. Dốc lòng đền bù
cho nhau mãi tới hồi kiệt sức.
Em có hồi nào coi phim ảnh của Nhật? Em có biết trên giang hồ có một gã mù
tên Zatoichi? Có phải anh muốn nói tới hiệp sĩ mù nghe gió kiếm? Ừ, kiếm rất
bình thường dấu trong cây gậy dò đường. Vạn bất đắc dĩ mới sử dụng những mỗi
khi nó tuốt ra khỏi vỏ, kẻ gian chết đi mà không rõ chiêu thức hư thực, kiếm
quang nhoáng lên cái là gây tử vong. Người nữ rờ rịt đầu mình và tứ chi của
nam, mơn trớn: Anh là hiệp sĩ dùng đàn và anh từng giết em bằng giọng hát. Sao
anh lại mang Zatoichi tới để làm gì? Nam rời những ngón tay trên gương mặt lồi
lõm biến dạng của nữ: Giá mà anh đẳng cấp cỡ phân nửa ông hiệp sĩ mù huyền
thoại kia, anh sẽ tới đúng cơ sở thằng từng hãm hại em, anh sẽ cho hắn nghe gió
kiếm, không giết, chỉ rạch nát mặt nó thôi. Nữ hôn khuôn mặt đanh lại của người
tình mù: Thời đại mà Zatoichi lê thân đi hành hiệp nó an lành hơn thời này anh
ạ. Kiếm anh sẽ chóng gãy bởi cường hào ác bá thì quá đông, chúng thuê bọn xã
hội đen vây khổn thì coi như mãnh hổ nan địch quần hồ. Rồi chừng đó em biết tính
cách chi? Không lẽ bán hết ruộng vườn nhà đất đi thuê bọn đầu gấu Trung quốc
trả thù giúp.
Mưa gió tơi bời ngoài trời. Sấm chớp xé toạc màn đêm nhưng cả hai chẳng để
tâm. Khi họ ôm lấy nhau thì dường như họ không còn gì đáng quan ngại. Da thịt
họ chia sẻ hơi ấm cho nhau và dần thiếp vào giấc ngủ cơ hàn, thanh bần và mạt
hạng. Huyện Ngưu Sơn có không dưới hai ngàn hộ mãi chịu đời lầm than. Hy vọng
kế hoạch cải thiện, phấn đấu lên xã hội chủ nghĩa mười năm tới sẽ làm thay đổi
diện mạo, mang Ngưu Sơn lên tầm vóc xứng tầm thời đại tựa Thăng Long. Ngưu tầm
ngưu mã tầm mã!
Một thứ trâu ngựa đậm đà bản sắc dân tộc! Đêm khuya, sấm động đì đùng, mưa
không ngừng khóc than tuồng phẫn nộ một điều gì…
Hồ Đình Nghiêm
Victoria Day (Fête de la Reine) 2017
