Vũ Đoàn Danny Nguyễn và vở nhạc kịch sử Việt tại sân khấu
trường Đại học Cộng đồng Laney, California. (Hình: Bùi Văn Phú)
Theo thống kê dân số Hoa Kỳ năm 2010, hiện nay có gần 1.8
triệu người Mỹ gốc Việt đang sinh sống tại Mỹ, chiếm một
nửa tổng số người Việt sống ở nước ngoài. Con số này càng ngày càng tăng mà
không có sự giảm sút. Hầu hết đều di cư đến Mỹ sau biến cố tháng 4-1975, khi mà
người quân đội Bắc Việt chiếm miền Nam, được xem là một cơ hội thống nhất đất
nước, từ đây, từ Bắc chí Nam, Việt Nam được đặt dưới quyền cai trị của đảng Cộng
Sản, và những người sinh sống, phục vụ trong quân đội, chính phủ, đảng phái miền
Nam đều được xem như kẻ thù cần triệt hạ hay cô lập.
Những người Việt bỏ nước ra đi trong nhiều đợt, - hoảng loạn
trước và sau ngày xe tăng Bắc Việt vào Saigon, - những đợt vượt biển nguy hiểm,
đầy sóng gió, chết chóc kéo dài trong vòng 25 năm, - đợt tù nhân tập trung “cải
tạo” được Hoa Kỳ can thiệp cho nhập cư Mỹ, - đợt tìm về quê cha của những trẻ
em lai Mỹ, - và 10 năm sau đợt người Việt Nam đặt chân đến Hoa Kỳ, một số đông
gia đình được đến Mỹ, trong diện bảo lãnh thân nhân.
Ngoại trừ nhóm cuối cùng, những người Việt đến Mỹ đều với những
lý do tù đày, bạc đãi, kỳ thị hay không phù hợp với chế độ, kể cả nghèo đói bị
xô đẩy ra ngoài lề xã hội, họ đều là những thành phần bất đồng chính kiến với Cộng
Sản Việt Nam ở trong nước. Do đó, Hoa Kỳ tuy có tòa Đại sứ, Lãnh sự đại diện
cho nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa nhưng thực tế những cơ quan ngoại giao này
không đại diện cho người Việt ở Mỹ, trừ một số du học sinh, cán bộ và gia đình
cán bộ nhà nước.
Do đó nhiều người Việt tại Mỹ thường xuyên biểu tình lên án
tình trạng nhân quyền tại Việt Nam, và đã vận động nhiều chính quyền địa phương
công nhận lá cờ vàng quốc gia của VNCH trước đây làm biểu tượng cho cộng đồng
người Việt tại hải ngoại qua "Chiến dịch cờ vàng" và nay được xem là
"Lá cờ Tự do và Di sản" (Heritage and Freedom Flag) của
người Việt tại Mỹ.
Cũng theo cuộc khảo sát dân số, người Việt định cư tại Mỹ, tập
trung ở miền Tây, chủ yếu là ở các khu vực đô thị. Ở tiểu bang California, người
Việt chiếm nửa tổng số trên toàn nước Mỹ, tập trung đông đảo nhất tại Quận Cam,
sau đó là San Jose, California, và Houston, Texas. Trong số 1,132,031 người từ
25 tuổi trở lên, 26,7% chỉ có trình độ tiểu học, (Mỹ chỉ có 15,5%) 21.5% học lực
trung học hoặc tương đương, 19.1% có bằng cử nhân, phần lớn sinh tại Mỹ hay đến
Mỹ lúc còn nhỏ (Mỹ chỉ có 17.4%.) 6.9% có bằng tốt nghiệp hoặc chuyên nghiệp về
ngành nghề.
Về tuổi tác, cứ 100 người Việt thì có ba người cao tuổi trên
75, năm người từ 65-74, mười người từ 55-65, mười ba người từ 45-55, hai mươi
người từ 35-44, mười lăm người từ 25-35, chín người từ 18-24, hai mươi thiếu
niên 5-17 và có 9 trẻ em. Cộng đồng người Việt tương đối trẻ trung so với cộng
đồng người địa phương.
Số tiền thu nhập cho mỗi đầu người Mỹ gốc Việt hàng năm là
$20.074, thấp hơn con số $26.688 trung bình cho mỗi người Mỹ.
Theo một báo cáo do Ngân hàng Thế giới (WB) công bố mới đây,
Việt Nam nhận số tiền ngoại quốc gửi về nước là 12,25 tỷ đô la trong năm 2015,
đứng thứ 11 thế giới.
Riêng số tiền người Việt ở Mỹ gửi về Việt Nam lớn nhất năm 2015 là 7.5 tỷ.
Về số người tham gia các hoạt động chính trị, cộng đồng Việt
ở Mỹ, trong 40 năm qua chúng ta có gần 50 vị dân cử gốc Việt. Người Việt có thượng
nghị sĩ tiểu bang, dân biểu tiểu bang, dân biểu liên bang, phụ tá bộ trưởng.
Trong quân đội chúng ta có tướng một sao và nhiều sĩ quan giữ các cấp chỉ huy
cao cấp. Phía tư pháp chúng ta có một số chánh án cấp tiểu bang, liên bang.
Cộng đồng người Việt Nam trên đất Mỹ thường được dân địa
phương khâm phục hai điều, đó là học vấn và thương mãi.
Tuy nhiên cũng như các cộng đồng khác, hiện đang sống trên đất
Mỹ, nhất là cộng đồng Việt Nam không phải là một khối đồng nhất. Họ đến Mỹ
trong nhiều thời kỳ, bao gồm đủ thành phần xã hội, nhất là diện vượt biển, nên
kiến thức, nếp sống không đồng đều, bên những hình ảnh tốt đẹp tích cực, cộng đồng
nguồi Việt không tránh khỏi những điều tiêu cực không mấy đẹp cho khuôn mặt cộng
đồng Việt Nam. Án mạng, cướp bóc, cờ bạc, ma tuý, đĩ điếm, băng đảng, trồng cần
sa bất hợp pháp, gian lận các chương trình an sinh của chính phủ vẫn thường xẩy
ra trong cộng đồng người Việt ở Mỹ.
Ông Cassidy, một nhân viên tư pháp của Orange County, nơi có
con số người Việt định cư cao nhất, nói rằng hầu hết những thanh niên băng đảng
đều nhỏ tuổi là những thuyền nhân vượt biển đến Hoa Kỳ sau năm 1977. Họ nghèo
khổ, sống dơn độc, không có gia đình, không biết tiếng Anh, khó khăn trong chuyện
kiếm được việc làm tốt. Thành phố Garden Grove có 175,000 cư dân, trong đó có gần
48,000 người Việt, và con số tội phạm chiếm 25%.
Gần đây báo chí người Việt ở địa phương đã trở lại những bài
báo than phiền về lối sống thiều văn hóa như chen lấn, ồn ào, ăn cắp vặt, đối xử
thô lổ trong cộng đồng người Việt, và chúng ta cũng biết rằng, người Việt hải
ngoại chưa học hết chuyện văn minh của nước Mỹ, thì đã được hấp thụ lối văn
minh “ao nhà” mỗi ngày mỗi nhiều từ những đợt người trong nước mới du nhập vào
nước Mỹ gần đây!
Nghị quyết số 36 của Bộ Chính Trị CSVN về “Công tác đối với
người Việt Nam ở nước ngoài” tất nhiên là nhắm vào thành phần người Việt ở Mỹ,
đông nhất là ở tiểu bang California, gần như hoàn toàn thất bại. Sự thật, CSVN
chưa thâm nhập được vào các tổ chức, đoàn thể cộng đồng, hiện diện được trong
các sinh hoạt văn hoá, giáo dục, chưa có một lá cờ đỏ sao vàng nào được phép hiện
diện trong quần chúng, ngoài các cơ sở ngoại giao chính thức tại Washington DC,
San Francisco hay Houston.
Đối với cộng đồng người Việt Mỹ, nhà cầm quyền Việt Nam vẫn
còn dè dặt, nghi ngờ và qua những chuyện xảy ra hàng ngày trong nước, họ chưa tạo
được lòng tin cho người Việt hải ngoại.
Với số tiền hơn 7 tỷ đô la gửi về Việt Nam mỗi năm, hằng
trăm nghìn người chen chúc nhau về quê ăn Tết, nhưng tìm một chỗ “đất lành chim
đậu” để có thể sống những ngày yên bình lúc cuối đời trên mảnh đất quê hương
cho người Việt thì không, kể cả những người già neo đơn bệnh hoạn.
Chính phủ CSVN chưa tạo được sự hoà hợp và được lòng tin cậy
của người dân trong nước, thì đối với người Việt ở nước ngoài, hay người Việt
trên đất Mỹ nói riêng, chế độ này khó có thể thu phục được nhân tâm. Một là phải
đợi đến trăm năm, hai là cho đến lúc chế độ độc đảng này hoàn toàn tàn lụi trên
quê hương.
Huy Phương
