17 November 2018

BÀN VỀ NÓI LÁI - Nguyên Lạc


Laughter is the sun that drives winter from the human face. — Victor Hugo

Dẫn nhập: Miền nam lúc trước, các cô gái quê thường ngồi chàng hãng, chê hê (giạng háng) để các c, trái trước mặt, bên vệ đường bán buôn. Một ông chỉ vào các củ, hơi lệch hướng chút để hỏi mua. Nào mời các bạn.

CỦ CHI?
1.
Củ chi. cô bán củ chi?
-- Củ sao không chỉ, ông nì chcu?

.
2.
Củ chi. cô bán củ chi?
Mà da xấu xí. xù xì vậy cô?
-- Củ môn. thưa bác đó mà !
-- Chành vun ba góc, à ra môn lù (*)
-- Bác này đâu phải thầy tu?
Con cua thì phải có mu có càng!
Nếu mà bác clàng àng (lèng èng)
Thi tôi gọi nhé, cây "còng" đợi kia!
(Nguyên Lạc)
................
(*) Lấy ý:
Chành ra ba góc da còn thiếu (Vịnh Cái Quạt - Hồ Xuân Hương)

Vào bài:
Mời các bạn dạo bước vào ngôi vườn CHỮ NGHĨA, thưởng thức "hoa thơm cỏ lạ": GIỠN CHƠI CÙNG CHỮ NGHĨA. Lần này là BÀN VỀ NÓI LÁI.
.
NÓI LÁI

Nói lái (Spoonerism) là một trong những biện pháp tu từ trong tiếng việt. Khi nói lái, người ta tráo đổi vị trí của các thành phần của từ (âm đầu, âm cuối, thanh điệu, ...) để tạo ra từ mới thường có nghĩa bất ngờ, dí dỏm, khi hiểu ra thường làm bật cười. Nói lái thường đưọc dùng trong văn nói, khẩu ngữ và trong văn học dân gian đê trêu đùa, đả kích hay thông báo với ai đó một điều gì bí mật hoặc để tránh những tiếng thô tục.
Như vậy nói lái là một hình thức vô cùng độc đáo của ngôn ngữ Việt, với khả năng nhạy bén về tính trào phúng và châm chọc.

Thí dụ:

1.
--  Bùi Giáng = Bán Giùi (Dùi)
--  Thầy giáo = Tháo giày
--  Hoảng chưa = Chửa hoang
-- Hiện đại chỉ tổ hại điện. Đấu tranh rồi biết tránh đâu. Đầu tiên là tiền đâu ...
.
Xứ thủ đức năm canh thức đủ
Kẻ cơ thần trở lại cần thơ
.
2. Nhớ lại sau 45 có một ông già Quảng Nam, đã chơi trò chơi chữ nghĩa này bẳng 4 câu thơ:
.
Chú phĩnh tôi rồi chính phủ ơi
Chú khiêng lên hết chiến khu rồi
Thi đua chi mà thua đi mãi
Kháng chiến trường kỳ khiến chán thôi
.
3.
a. Về bài: NÓI DỐI/NỖ của Nguyên Lạc tôi đã đăng trên Facebook, có một phản hồi rất "ấn tượng" của Tôn Nữ Thu Dung cô nương như sau:
Tôn Nữ Thu Dung: -- "Có ông trung sĩ y tá xưng là trung tá y sĩ.  Còn ông xã của Dung trước là kỹ sư, nay ai hỏi ổng khai gian mình là cư sĩ ! Thiệt tội lỗi ! "
.
b. Thêm câu chuyện nữa tặng các bạn.
Tui có thằng bạn có câu "nho chùm" như sau, đố tui giải thích:
-- "Hiền tạ thu xương đa tắc kiếc / Thiên tường tác biệc thọ châu đài."
Tui "ngọng".
Hắn trả lời:
-- Hiền tạ nói lái Hà tiện
Thiên tường = Thương tiền
Tác biệc = tiếc bạc
Châu đài = chai đầu
-- Dịch câu đố là  "Hà tiện thương xu đa (nhiều) tiếc cắc,/ Thương tiền tiếc bạc tới chai đầu !". Hì hì ! Phục sư phụ mày chưa?
Bái phục!
.
GIAI THOẠI VỀ NÓI LÁI
.
1. Đại Điểm Quần Thần
Sau đây là một câu chuyện nói lái khá nổi tiếng  thời Pháp thuộc:
Ông Nguyễn Văn Tâm, khi đó giữ chức Thủ hiến, được một tay thâm nho tặng cho một bức hoành phi rất đẹp, có khắc chữ bốn chữ lớn “Đại điểm quần thần” bằng chữ Hán. Nguyễn văn Tâm sướng quá nghĩ bụng: “Đại điểm quần thần” đúng là ta, ta là thủ tướng, chức vụ chỉ có dưới Bảo Đại thôi. Liền treo luôn lên phòng làm việc. Ông ta có vẻ vừa ý, đem khoe với nhiều người. Chẳng bao lâu có người giải thích: Đại là to, điểm là chấm, quần thần là bầy tôi. Vậy Đại điểm quần thần là Chấm to bầy tôi, nói lái thành chó Tâm bồi Tây.
Bức hoành phi sau đó mất hút
(Chơi ch - Lãng Nhân Phùng Tất Đắc)
.
2. Bùa ngừa hỏa hoạn của Nguyễn Khuyến
Có một xóm hay bị hỏa hoạn, dân xin cụ Nguyễn Khuyến, tức Tam Nguyên Yên Đổ chữ dán ở đầu xóm, như bùa chú ngăn hỏa tai xảy đến. Cụ viết chử nhất (-- ), dựng đứng hai đầu chữ to hơn phần giữa, trông như cái chày.
Dân thắc mắc: Chữ gì vậy cụ, trông như chữ nhất, mà lại là nét sổ thẳng đứng, trông như cái chày ?
Cụ cười nói: Thì là cái chày chứ chữ gì!
-- Sao lại là chày?
Côn tồn nói:
-- Ta dùng chữ Nôm để... thoát Trung ấy mà, chữ Nôm đấy. Cái chày đứng dựng là có ý nói : Đừng cháy!
"Chày đứng" là đừng cháy chứ còn là gì nữa, phải không?

@. Phụ lục

1.

*Một đoàn tham quan tới thăm địa đạo Củ Chi, thấy có tấm biển treo giải cho ai đối hay nhất câu: "Cô gái Củ Chi, chỉ cu hỏi củ chi".
- Anh thanh niên Cần Giờ nhanh nhảu: "Con trai Cần Giờ, giơ cần hỏi cần giờ".
- Chị Hải Dương tiếp luôn: "Con gái Hải Dương hưởng giai ngoài hải dương".
- Chú Hải Phòng đâu có kém cạnh: "Con trai Đồ Sơn, sơn đồ bán đồ sơn".
- Em Hà Nội e thẹn: "Trai Hàng Chuối chuồi háng bảo hàng chuối".
- Cậu nhỏ Bắc Cạn: "Chàng trai Bắc Cạn bán c...ặ...c ở Bắc Cạn".
- Một anh bộ đội mới xuất ngũ: "Chàng trai Giải Phóng phỏng gizái hô giải phóng".
Ai cũng xuất sắc biết trao giải cho ai đây các bạn?

2.
Thác bụi, thác bờ vì chưng "thờ bác"
Mê lầm, mê lạc cũng tại "mác lê"
(Sưu tầm trên Net)

***
Sao các bạn thấy thế nào?  "Mua vui cũng được một vài...phút giây" Chúc vui. Hẹn " tái nạm" tuần tới!
Laughter Is The Best Medicine - Cười là liều thuốc vạn năng
Và xin thêm vài câu sau đây:
A good laugh is sunshine in the house. — William Thackeray
Laughter is the sun that drives winter from the human face. — Victor Hugo

Nguyên Lạc
(GIỠN CHƠI CÙNG CHỮ NGHĨA)
.....................................
Tham Khảo:  Lãng Nhân Phùng Tất Đắc, Sachxua.net, Laiquangnam, FB...