nhớ nữ ca sĩ Thái Thanh (1934 - 2020)
Tôi sẽ không nói gì về tiếng hát thiên phú vượt thời gian của nữ danh ca Thái
Thanh vì đã có nhiều người ngợi khen từ khi chị nổi tiếng cho tới ngày chị qua
đời. Trong bài viết giản dị và chân thành này, tôi không mang nỗi buồn vào đây,
không kéo cái ảm đạm vô đây; tôi cũng không phải thắp thêm nén tâm hương tiễn nữ
ca sĩ Thái Thanh về bên kia thế giới, vì tôi đã thành kính phân ưu cùng gia
đình chị ở những email, facebook của bạn bè đưa tin về sự qua đời của một danh
ca. Ở đây, tôi chỉ kể lại chút kỷ niệm với chị, chỉ vậy thôi.
Ngày 17/3/2020, được tin nữ ca sĩ Thái Thanh mất, tôi nhớ
ngay đến gương mặt khả ái của chị, dù đã 36 năm qua rồi gương mặt với môi cười
tươi thắm kéo theo đôi mắt biết cười của chị vẫn còn rạng rỡ trong trí nhớ tôi.
Mùa hè 1996 trong buổi ra mắt sách của tôi tại hội trường báo Người Việt, ngoài
nhà văn Mai Thảo làm diễn giả còn có đông đảo văn nghệ sĩ gạo cội của nền văn học
Việt Nam tới chung vui trong đó có nữ ca sĩ Thái Thanh.
Bằng giọng thanh lịch của người Hà Nội xưa, chị cười nói: "Người
thơ Phan Ni Tấn đây nhỉ?" làm tôi nhớ hoài. Thiệt tình lúc đó tôi
không nghĩ có ngày mình được tiếp chuyện với “tiếng hát vượt thời gian”.
Mắc cười nhất mà cũng cảm động nhất là nhà văn Mai Thảo kè kè chai rượu Whisky
đã cạn phân nửa, nhướng mắt nhìn tôi, giới thiệu: "’Tiếng hát vượt thời
gian’ đấy, ông Tấn nhé!". Cái giọng lè nhè mà dễ thương của nhà văn
xưa nay vẫn vậy.
Chuyện thoáng đó đã 36 năm vù qua với biết bao vật đổi sao dời,
kẻ mất người còn. Có người sẽ hỏi:
- Thế, từ đó đến nay anh em văn nghệ sĩ đến với anh trong buổi
ra mắt sách những ai còn ai mất, thưa anh?
- Dạ, còn các anh Nguyễn Đình Toàn, Hoàng Khởi Phong, Đỗ Quý
Toàn, Nguyễn Thiện Cơ, Lâm Văn Sang, Trần Duy Đức, Khánh Trường, Nguyễn Mạnh
Trinh, Phan Tấn Hải, Thái Tú Hạp, Nguyễn Nam An, Phạm Vũ…
Riêng những người đã mất, tính theo năm gồm anh Trần Đại Lộc
mất năm 1997, nhà văn Mai Thảo mất cùng năm với họa sĩ Nghiêu Đề (1998), nhạc
sĩ Lê Uyên Phương (1999), họa sĩ Tạ Tỵ (2004), nhà báo Đỗ Ngọc Yến (2006), nhà
văn Thảo Trường (2010), nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang (2011), nhạc sĩ Phạm Duy
(2013), nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng (2014), nhà biên khảo Trần Văn Nam (2018),
nhà thơ Du Tử Lê (2019), mới đây là ca sĩ Thái Thanh (2020).
Tưởng nhớ một danh ca vừa qua đời tôi viết bài VẲNG TIẾNG ĐÊ
MÊ, tựa đề được rút ra từ bài Tình Hoài Hương của nhạc sĩ Phạm Duy:
Quê hương tôi, có con sông đào xinh xắn
Nước tuôn trên đồng vuông vắn
Lúa thơm cho đủ hai mùa
Dân trong làng trời về khuya, vẳng tiếng lúa đê mê…
Có thể nói cây tre là biểu tượng anh hùng của nước Việt ta,
một loại tre khổng lồ trong tích xưa được Thánh Gióng dùng làm binh khí quét sạch
giặc Ân ra khỏi bờ cõi. Còn ở đây, với tôi, hình ảnh nữ ca sĩ Thái Thanh là cây
lúa, là hạt lúa, hương lúa hay tiếng lúa cũng vậy.
Dù gì chăng nữa, tôi cũng xin thả vào đây một câu nói rất
hay như một tiếng thở dài, nhẹ thôi, ưu ái thôi: “Nụ cười có thể tặng cho bất
cứ ai. Nhưng nước mắt thì chỉ dành cho những người mà ta không muốn mất."
Chị Thái Thanh lên trời bình yên nghe.
Thân kính.
Phan Ni Tấn
