Người đàn ông tỉnh dậy đột ngột và hoàn toàn tỉnh táo. Đã bốn
giờ, giờ mà cha ông hằng gọi ông dậy để giúp cha ông vắt sữa. Thật lạ là những
thói quen thời trai trẻ bây giờ vẫn còn đeo bám ông! Đây là thói quen của 50
năm trước đây, và tính tới nay thì cha ông đã mất được 30 năm, vậy mà ông vẫn
có thói quen thức dậy mỗi ngày lúc bốn giờ sáng. Ông xoay mình, ngủ nướng thêm
chút nữa, nhưng sáng nay là Lễ Giáng sinh, ông chẳng rán nhắm mắt mà ngủ thêm
như mọi bận.
Tại sao đêm nay ông lại cảm thấy tỉnh táo như vậy? Độ rày ông hay nghĩ về những năm tháng cũ. Ông 15 tuổi và sống trong trang trại của cha ông. Ông thương cha ông. Ông đã không biết cha mình thương mình cho đến một ngày trước Lễ Giáng sinh vài ngày khi ông tình cờ nghe được những gì cha ông đang nói với mẹ:
"Mary à, anh ghét phải gọi thằng Rob dậy mỗi sáng sớm.
Thẳng lớn nhanh quá và nó cần ngủ. Nếu em mà có thể thấy nó ngủ mê như thế nào
khi anh vào đánh thức nó... Anh cứ muốn để anh tự làm hết công việc để cho con
nó ngủ.”
"Anh à, anh làm thế đâu có được." Mẹ ông cao giọng.
"Hơn nữa, nó đã là thanh niên rồi. Đã đến lượt nó phải gánh lấy trách nhiệm.”
“Ừ, em nói phải,” cha ông chậm rãi nói. "Nhưng anh vẫn
không thích đánh thức nó dậy.”
Khi ông nghe những lời này, có tiếng gì đó vang lên trong
lòng ông: Cha mình thương mình. Trước đây ông chưa hề nghĩ đến chuyện cha mình
thương mình; ông mặc nhiên coi đó là tình máu mủ. Cả cha lẫn mẹ ông đều không
nói về việc yêu thương con cái của mình - họ không có thời giờ cho những việc
như vậy. Bao giờ trang trại cũng có rất nhiều việc phải làm. Bây giờ ông đã biết
cha ông thương ông như thế, thì sẽ không có chuyện ngủ nướng buổi sáng và để
cho cha gọi năm lần mười hịch nữa. Sau đó, ông đứng dậy, đi gật gà gật gù, rồi
mặc quần áo vào, mắt nhắm nghiền, nhưng ông đã đứng dậy được.
Và rồi vào đêm trước lễ Giáng sinh, năm đó khi ông 15 tuổi,
ông vừa nằm vài phút vừa nghĩ về ngày mai. Họ nghèo, và điều làm họ phấn khởi
đa phần là con gà tây mà họ nuôi và những chiếc bánh mỏng có trải thịt và rau
quả trải bên trên mà mẹ ông làm. Các chị gái của ông đã may quần áo làm quà và
mẹ cha luôn luôn mua cho ông ấy những thứ ông cần, không chỉ là một chiếc áo
khoác ấm, mà còn có thể là những thứ khác, chẳng hạn một cuốn sách. Và ông cũng
tiết kiệm mà mua cho mỗi người một thứ. Ông ước, Giáng sinh năm ông 15 tuổi,
ông có một món quà quý hơn để tặng cha mình. Như thường lệ, ông đến cửa hàng mười
xu và mua một chiếc cà vạt. Mọi chuyện xem ra tốt đẹp cho đến khi, vào đêm trước
Giáng sinh, ông nằm và suy nghĩ. Ông nhìn ra cửa sổ gác mái của mình, những vì
sao sáng rỡ ràng.
"Cha ơi, " ông đã từng hỏi khi ông còn bé xíu,
"Chuồng là gì hả ba?"
"Nó chỉ là một cái lẫm," cha ông ta đã trả lời,
"giống như cái lẫm của nhà mình."
Thế rồi, Chúa Giêsu đã được sinh ra trong một cái lẫm, và những
người chăn cừu đã đến nhà kho ấy...
Ý nghĩ đó đánh động ông như tiếng sét ngày mưa. Tại sao ông
ta lại không tặng cho cha mình một món quà đặc biệt, ngoài kia trong lẫm? Ông
có thể dậy sớm, trước bốn giờ, và ông có thể chui vào chuồng và vắt sữa xong
đâu vào đó. Ông sẽ làm việc đó một mình: vắt sữa và dọn dẹp, và sau đó khi cha
ông đi vào để bắt đầu vắt sữa như thường lệ, cha ông sẽ thấy tất cả đã xong
xuôi. Và cha ông tất nhiên sẽ biết ai đã làm. Ông cười một mình khi nhìn những
vì sao. Đó là những gì ông sẽ làm, và nghĩ đến điều đó, ông tự nhủ là ông không
được ngủ mê.
Quả thật ông đã thức dậy những hai mươi lần, mỗi lần quẹt một
que diêm để nhìn vào chiếc đồng hồ cũ của mình - nửa đêm, một giờ rưỡi, và sau
đó là hai giờ.
Đến ba giờ mười lăm phút, ông đứng dậy và mặc quần áo vào.
Ông rón rén đi xuống cầu thang, đi cẩn thận vì sợ những tấm gỗ sẽ kêu kẽo kẹt,
và lẻn ra ngoài. Những con bò cái nhìn ông, vừa ngạc nhiên vừa thiu thiu ngủ.
Trời cũng còn sớm đối với chúng nó.
Trước đây, ông chưa bao giờ vắt sữa một mình, nhưng rồi thấy
cũng có vẻ dễ dàng. Ông cứ nghĩ mãi về chuyện cha sẽ ngạc nhiên. Cha ông sẽ đến
kêu ông, và nói rằng mình sẽ bắt đầu làm trước trong khi Rob đang mặc quần áo
vào. Người cha đi đến nhà kho, mở cửa, và sau đó sẽ đi lấy hai thùng đựng sữa rỗng,
lớn. Nhưng những chiếc thùng trống đó sẽ không chờ đợi cha con đổ sữa vào,
chúng sẽ đứng sẵn trong kho để sữa, và đầy ắp sữa.
"Cái gì đây...," ông có thể nghe cha mình kêu lên.
Ông mỉm cười và đều tay vắt sữa, hai dòng sữa trắng tinh
khôi chảy mạnh vào thùng, sủi bọt và thơm phức.
Công việc diễn ra dễ dàng hơn ông tưởng. Vắt sữa lần này
không phải là việc thường ngày. Một cái gì khác thường, một món quà cho người
cha yêu thương. Ông vắt xong, hai thùng sữa đầy, ông đậy nắp lại và cẩn thận
đóng cửa kho để sữa, và chốt chắc chắn. Trở về phòng, ông chỉ có một phút để cởi
bỏ quần áo trong bóng tối và nhảy lên giường, vì ông đã nghe tiếng cha mình
đang chỗi dậy. Ông trùm khăn lên đầu để ngăn hơi thở gấp gáp của mình. Cánh cửa
mở ra.
"Rob!" Cha ông gọi. "Con ơi, chúng ta phải thức
dậy thôi, dù hôm nay là Lễ Giáng Sinh đi nữa."
“Dạ.” Ông nói giọng ngái ngủ.
Cánh cửa đóng lại và ông nằm im, cười một mình. Chỉ vài phút
nữa thôi là cha ông sẽ biết chuyện gì đã xảy ra. Trái tim đang múa loạn xạ của
ông cứ chực nhảy ra khỏi ngực ông. Những phút dài vô tận - mười, mười lăm, ông
không biết là bao nhiêu - và ông lại nghe thấy tiếng bước chân của cha mình.
Cánh cửa bật mở, ông nằm im.
"Rob!"
"Vâng, thưa cha ..."
Cha ông đang cười, một kiểu cười lạ lùng nửa cười nửa khóc.
"Bộ con lừa cha hả, Rob?”
“Con làm thế để mừng Lễ Giáng Sinh.”
“Cha cảm ơn con. Chưa có ai đã từng làm một nghĩa cử đẹp hơn
thế...”
“Thưa cha, con muốn cho cha biết là.... con muốn trở thành
người tốt.” Những lời tự nhiên ấy phát ra từ lòng ông, ông không biết phải nói
gì hơn. Trái tim ông đang vỡ tung ra muôn mảnh tình thương.
Ông đứng dậy, mặc lại quần áo và cha con đi xuống chỗ cây
thông Giáng sinh. Ôi, ngày Giáng sinh, và trái tim ông lại gần như vỡ òa vì ngại
ngùng lẫn tự hào khi cha ông kể với mẹ ông và nói cho các em nghe về ông, Rob,
đã tự mình chỗi dậy như thế nào.
"Đây là món quà Giáng sinh tuyệt vời nhất mà từ trước đến
hay cha nhận được, và cha sẽ nhớ nghĩa cử này, con trai yêu dấu của ba, vào buổi
sáng Giáng sinh mỗi năm, miễn là khi ấy cha còn sống."
Cả hai đều nhớ chuyện này, và bây giờ cha ông đã chết, chỉ
còn mình ông nhớ chuyện cũ ấy: Bình minh Giáng sinh ân phước đó khi, một mình với
những con bò cái trong chuồng, ông đã tạo ra được món quà đầu tiên của tình yêu
đích thực.
Giáng sinh năm nay ông muốn viết một tấm thiệp cho vợ và nói
với vợ mình rằng ông yêu nàng biết bao, đã lâu rồi ông chưa nói với vợ mình một
cách không úp mở như thế, mặc dù ông yêu vợ mình một cách rất đặc biệt và sâu đậm
hơn hồi hai người tóc đang xanh. Thật là hên cho ông vì ông được nàng yêu. A,
đó là niềm vui thực sự của cuộc sống, đó là nội lực dẫn đến yêu thương. Tình
yêu vẫn còn sống động trong trái tim ông, nó vẫn vậy hoài hoài.
Ông chợt nhận ra rằng tình yêu còn sống động vì từ lâu tình
yêu đã sinh ra trong ông khi ông biết cha yêu thương mình. Thì như thế này này:
Chỉ có tình yêu mới đánh thức được tình yêu. Và ông có thể tặng tới, tặng lui
món quà này. Sáng nay, buổi sáng Giáng sinh đầy ân phước này, ông sẽ tặng tình
yêu cho người vợ yêu quý của mình. Ông có thể viết món quà tình yêu ấy ra một bức
thư để nàng đọc và lưu giữ mãi mãi. Ông đến bàn làm việc và bắt đầu bức thư
tình gửi cho vợ: Em yêu của anh ...
Ôi, Giáng sinh hạnh phúc, hạnh phúc biết bao!
Pearl Buck
Nguyễn Văn Thực dịch
