Bà con mình, già già cỡ tui, hồi xưa chắc đều biết các danh
hài của sân khấu miền Nam mình như: hề râu Thanh Việt, hề nhựa Thanh Hoài, hề
Tùng Lâm, hề Phi Thoàn, hề Xuân Phát.
Ngay cả những kép đẹp như Thành Được, Hùng Cường và La Thoại Tân cũng khoái diễn vai hề!
Mấy danh hài nầy có cách diễn, cách giễu rất duyên và rất
riêng. Không ai lẫn vào ai; không y chang, giống đồ hộp sản xuất hàng loạt danh
hài như trong nước sau nầy.
Riêng hề Xuân Phát còn là soạn giả cải lương nữa nha. Ðâu hồi
ngàn chín trăm sáu mươi mấy gì đó Xuân Phát viết tuồng ‘Tình Chú Thoòng’, diễn
trên sân khấu Dạ Lý Hương của bầu Xuân.
Hùng Cường, vai chú Thoòng, xuống vọng cổ, phát âm lơ lớ, hịt
Ba Tàu.
“Ai có răng vàng pể bạc pể đồng hồ hư pán hông?”.
Dễ tính như chú Ba…
“Hà cái lầy xính xái, nó chọc mình mê gái Việt Nam, chổng
khu làm bao nhiêu đưa cho em ăn hết (mà hổng làm vậy thì cách chi để đỉa đeo
chân hạc cho được chớ?).
Xuân Phát cười mình ‘dại gái’ là viết đúng, chớ hổng có sai
thì hà cái lầy cự cãi làm gì!
Tuồng ăn khách quá xá, quà xa. Xu hào rủng rỉnh nên soạn giả
Xuân Phát hăng hái soạn thêm tuồng ‘Tình Anh Bảy Chà’ cũng na ná. Chỉ chuyển từ
chú Ba qua anh Bảy mà thôi.
Anh Bảy Chà do kép Thành Ðược đóng (chắc ngầm đua với kép
Hùng Cường); cũng ca vọng cổ, giọng lơ lớ hịt ‘Cà ri Chà’. ( Nhưng tui nghe lại
giống giọng của người Miên. Cái nầy cũng dễ hiểu vì ông Thành Được là dân sanh
đẻ ở quận Kế Sách tỉnh Ba Xuyên (Sóc Trăng) trên giồng có rất nhiều người
Khmer.
Nhưng lần nầy bị tổ trác (chắc ông quên cúng Tổ!) Hội Ấn Kiều
rất có thế lực lại hổng chịu cách Xuân Phát chọc quê như vậy, làm mất mặt bầu
cua cả đám Chà Và. Hăm đi thưa Xuân Phát ra ba tòa quan lớn.
Rét quá! Xuân Phát đành viết thư: “Dà lỗi tại tui muôn phần!”
Tui thấy ông Xuân Phát xuống nước vậy là khôn. Không ai được
quyền lợi dụng sự tự do ngôn luận mà cả gan đem sự khác nhau về chủng tộc ra mà
công khai nhạo báng họ bao giờ!
(Bạn là Mít mà Úc nó gọi bạn mắt hí. Rồi nó chê bạn dã man
vì khoái ăn thịt chó. Rồi Úc nó cười tiếng Anh của em kiểu:
“Thằng chồng đem đòi đục em cho thấy mẹ em luôn” là: “He hit
me until me see my mum) thì bạn có giận xanh râu hay không?)
Cầm bằng soạn giả Xuân Phát không xin lỗi mấy tay Cà ri chà
mà ông chịu chơi chơi tới cùng ra Toà là ông thua cái chắc!
Hao tài tốn của. Rồi phải bồi thường ít nhứt là một đổng bạc
danh dự ! Rồi kiếm được cắc nào nhờ soạn tuồng đều cúng cho Luật sư ăn hết ráo
mà còn không đủ.
Ngu sao mà không xuống nước xin lỗi cho nó êm chớ?
Tóm lại, nếu nhờ chữ nghĩa để kiếm sống, tui xin mấy nhà làm
văn nghệ mình nên cẩn tắc đừng viết bậy bạ để vô áy náy.
Lạng quạng là bị phang hoài hè! Tác giả nhờ nhà phê bình, mới
viết càng lúc càng ít rác. Viết văn, lựa chữ như đãi cát (trong bãi rác đời) để
tìm những mảnh vàng nhỏ li ti hầu kết lại thành một đóa bông hồng vàng tươi thắm,
dâng hiến cho người đọc.
Ða số những nhà phê bình, cầm cân nẩy mực như một quan tòa
chánh trực, công minh. Chẳng bao giờ phê bình tác phẩm mà lại lôi tác giả ra chửi
cha, mắng mẹ họ bao giờ.
Tui thường tôn kính một anh bạn văn như ngọn Thái sơn sừng sững,
bởi kiến thức về miền Lục tỉnh quê mình, ổng chỉ chịu đứng hạng nhì, sau nhà
văn Sơn Nam mà thôi.
Tuy nhiên chỉ vì hai chữ ‘Chà Và’ có một tay ăn nói cộc cằn,
thô lỗ và ngu dốt phạng ảnh bậy bạ như vầy nè:
“Chà Và không phải là Ấn Ðộ; mà là người đến từ Java thuộc
Nam Dương. “Viết vậy mà dám nhận vơ là giáo viên!”
Tui hùa vô binh ảnh: “Thiệt là lời phê bình cà chớn, cà cháo
và cà pháo. Miền Nam mình, xưa, dạy trung học được gọi là ‘giáo sư’ chớ không
phải ‘giáo viên’như miền Bắc CS bao giờ .
Chữ ‘nhận vơ’ người miền Nam mình hổng có xài. Bà con mình
dùng chữ ‘nhận ẩu’. Ai khoái chơi từ Hán Việt thì xài chữ ‘mạo danh’. “
Hắn chính là một tay Bake 75, sau khi cướp của nhân dân Miền
Nam một mớ khá khẳm đã tìm được ‘quy mã’ (qua Mỹ) để được an toàn tiêu thụ của
cãi ăn cướp của người dân Miền Nam.
Nhưng trong não của hắn cũng còn xích xiềng bởi chủ nghĩa
tam vô: vô thần, vô tổ quốc và vô gia đình.
Trước khi chê anh bạn của tui dốt, sao thằng cha căng chú kiết
đó hổng chịu tra tự điển?!
Theo Lê Văn Ðức và Lê Ngọc Trụ định nghĩa: người Chà ở cù
lao Java (Nam Dương) đang sinh sống ở Việt Nam, nghĩa rộng chỉ chung người da
đen, gốc Ấn Ðộ, Malaysia hay Indonesia tới sống ở Việt Nam!”
Anh bạn văn của tui nói đúng đó! Ða phần người da ngăm ngăm,
đến nước mình sinh sống là Ấn Ðộ.
Quê tui nè, Mỹ Tho nhỏ xíu hè, vậy mà anh chạy qua cầu quay
về hướng Gò Công, gần chợ Cũ cũng thấy có cái nghĩa địa Ấn Kiều.
Rồi còn người Chăm, tức người Chiêm Thành, “Chế Bồng Em, ông
nội của ca sĩ hải ngoại đang đem sức tàn lực kiệt về kiếm ăn trong nước. Cả hai
con cháu của Chế Bồng Nga, sau khi bị Ðại Việt thôn tính, chạy tùm lum, tùm la
qua Miên rồi về Châu Giang, Châu Ðốc
Người Việt gọi những người Chăm mất nước đó là ‘Chà Châu
Giang’.
Nếu có là buồn buồn chọc ghẹo nhau chơi cho vui; chớ không hề
ác ý như:
“Chà và, Ma ní tí te.
Cái bụng thè lè, con mắt ốc bươu”
Hoặc “Chà và Ma ní tí te.
Hàm răng trắng nhách, con […] đen thùi”.
Những người Chà Và (Ấn, Chàm…) đó sống chan hòa với bà con
người Việt từ miền Trung vào; bà con người Minh Hương, phản Thanh phục Minh thất
bại, chạy qua; rồi bà con Khmer đã bao đời sống trên vùng Thủy Chân Lạp.
***
“Thôi bỏ qua đi Tám! Tui phục tài anh lắm. Dùng câu nào ra
câu nấy, chữ nghĩa sáng trong!”
Nhưng mới đây tui đọc chỉ vài câu (văn hay đâu nệ ngắn dài!)
của một tác giả ‘nặc danh’, trong nước thấy cách dùng chữ cũng hay quá xá.
Tả cơn bão số 9, rớt ở Sài Gòn, ổng tường trình như vầy nè:
“Ðường Kha Vạn Cân ngập tới chân.
Ðường Huỳnh Thúc Kháng ngập tới háng. Ðường Khương Hữu Dụng
ngập tới bụng. Ðường Trần Phú ngập tới vú.
Ðường Phạm Văn Hai ngập tới vai.
Ðường Nguyễn Thị Minh Khai ngập tới tai (Cha, ‘khai’ dữ nghe
vì lỗ tai gần cái lỗ mũi). Ðường Cao Văn Lầu ngập tới đầu.
Ðường Võ Thị Sáu ngập hết ráo…”
(Nghĩa là ngập từ chân lên tới đầu).
Mà còn hay hơn nữa! Ðường Trần Ðình Xu ngập tới […]
Và đường Vân Ðồn ngập tới […]
Tác giả không chịu viết ra ba cái ‘chấm chấm’ nầy mà ai cũng
hiểu; không có người không hiểu.
Thiệt hổng biết ổng muốn ăn gì để tui cúng… He he!
Đoàn Xuân Thu
Melbourne.
