06 October 2026

TRUYỆN HÀI ĐỒNG - Huy Nguyên

Hài Đồng ở phố Khâm Thiên, nói thế, không phải là: Hài-Đồng-ở-phố-Khâm-Thiên, mà Hài Đồng đã ở sẵn đấy rồi. phố K., phố của Quan Âm, phố vui, phố buồn, phố sướng, phố của tờ đơn xin chết, phố yêu, phố nhớ, phố nhung. Hài Đồng yêu phố K., vì Hài Đồng đã ở đấy.

vâng, Hài Đồng đã ở sẵn đấy, phố K., trước cả Quan Âm, Quan Âm ra đời là chính tay Hài Đồng kéo Quan Âm từ tử cung của một người đàn bà. Hài Đồng nhớ. nỗi nhớ của Hài Đồng là một âm tiết: nh-ớ, nỗi nhớ của Hài Đồng là một tử cung hình bán nguyệt. trắng, như một thứ bánh nhào từ mặt giời. mặt giời mọc ở phía Tây thiên đường. Quan Âm sống. sống như thể một con gián ngửa người, ngọ ngoạy trên tử cung của một người, vâng, một người, chính xác là một người đàn bà, rồi chết như một con chó, con chó không thể ngửa người, con chó nằm sấp, ư ử dãi. dãi từ âm đạo Quan Âm. nhục, và sợ, Hài Đồng chẳng sợ, cũng chẳng nhục, Hài-Đồng là một âm tiết, trọn vẹn. Hài Đồng chạy. vừa chạy vừa buồn, vừa chạy vừa nhớ, vừa chạy vừa yêu, vừa chạy vừa vương vãi vài âm tiết a di đà bụt, a di đà điểu. miệng niệm nam mô: Quan Âm vừa chết, chết cứng, chết ngắt, chết dấm, chết dí, chết hết, chết tất, chết sống, chết chín, chết tái, chết vừa.

ngày trước, theo lệnh của lãnh đạo thành phố K., Hài Đồng đến chạy việc vặt cho Quan Âm. việc vặt, tức là những việc không quan trọng. thế nào mới là không quan trọng, Hài Đồng chẳng biết, Hài Đồng thấy cái gì cũng quan trọng, nên cái gì Hài Đồng cũng làm, cái gì Hài Đồng cũng nhớ. nhớ, nỗi nhớ của Hài Đồng là tử cung hình bán nguyệt. vâng, hình bán nguyệt, vì Quan Âm có một nốt ruồi hình bán nguyệt ở ngay mông trái, mông phải trắng hơn tuyết. cái gì Hài Đồng cũng làm, vì cái gì cũng quan trọng. chỉ có chết. Hài Đồng không chết thay Quan Âm. chết chẳng quan trọng mấy, sống mới quan trọng. vì chết cũng dễ. nhảy xuống như Quan Âm là chết. Hài Đồng sợ. sợ chết. nỗi sợ cũng như nỗi chết và nỗi ngứa, cứ dăm dăm vào giữa đôi đùi như những búp ngô hồng của Hài Đồng. ngứa. Hài Đồng ngứa, mà chẳng gãi được gì, vừa gãi vừa chạy. gãi xong ngực, ngực chảy dãi như Quan Âm chết, Hài Đồng lại ngứa, ngứa những búp ngô hồng không bao giờ nở. buồn. Hài Đồng buồn gãi. theo lệnh của lãnh đạo thành phố K., mấy ngày nay, lẽ ra Hài Đồng phải thu dọn Quan Âm, rồi làm gì nhỉ, à, cho vào một cái lọ, lọ Quan Âm, cho vào lọ rồi lại đi chôn, chôn xong thì niệm a di đà bụt. theo lệnh của lãnh đạo thành phố K., việc này phải bí mật, tầm cỡ quốc gia, không, tầm cỡ quốc tế. cái chết của Quan Âm không được cho ai nhìn thấy, kể cả Hài Đồng, vì nhìn thấy là chết, chết dấm, chết dí, chết tất. cả lá đơn xin chết của Quan Âm, Hài Đồng cũng phải dọn, dọn kiểu bí mật tầm cỡ quốc tế. cả đôi hài đỏ mà Quan Âm đi, cũng dọn, dọn sạch sành sanh.

– đôi hài đỏ thì mang về, vâng, mang về, theo chỉ đạo ở trên kia, đôi hài này Hài Đồng mang về, cất ở một nơi thật kín đáo, không ai nhìn thấy được. hài đỏ là tình yêu. lãnh đạo thành phố K. cấm yêu, cấm đương, cấm nhớ, cấm nhung, cấm thương, cấm thường.

ngày trước, một ngày trước nữa, vào buổi sáng, ở Toà Sen Hồng, phố K., tuyết rơi từ dưới rơi lên. đời, thế mà lạ. Lãnh Đạo Thành Phố K. bảo Quan Âm bảo với Hài Đồng:

– Từ bây giờ, Hài Đồng sẽ phục vụ Quan Âm. phục vụ thế nào, Hài Đồng chẳng biết. một hôm, hôm nào Hài Đồng chẳng nhớ. chỉ buồn. buồn lắm, Quan Âm buồn rỏ nước. nước cũng buồn, đời buồn, tình buồn, ngô buồn, sen buồn. chẳng nở. nở là héo, héo là hết, hết là chết. Quan Âm bảo Hài Đồng gần gần lại đây, gần lại Toà Sen Hồng, nhưng đừng gần quá, chỉ gần thôi, đủ để gương mặt Quan Âm thoang thoáng trên mắt Hài Đồng. đẹp. Hài Đồng chưa bao giờ thấy cái gì đẹp hơn cái này. lạ. những cái đẹp bao giờ cũng rỏ nước, hoặc, làm người ta rỏ nước. Hài Đồng thấy đẹp quá. buồn, đời thế mà buồn, Hài Đồng chỉ được làm mấy việc lặt vặt, tức là mấy việc không quan trọng lắm.

Hài Đồng sống gần gần Toà Sen Hồng, phố K., rất nhiều Nhân Dân, trong Kỷ Nguyên Vươn Mình. sáng nào Hài Đồng cũng vươn mình. một cái, hoặc, hai, có thể là ba, nếu Hài Đồng thinh thích, để cho tỉnh ngủ. Hài Đồng sống trong mơ, chẳng hiểu sao, một buổi sáng nọ, Hài Đồng mơ thấy Quan Âm chết. thế nào, đời lạ. Quan Âm chết thật. thật, đời chẳng bao giờ thật, chỉ có chết thật. chết không bao giờ giả. đời giả, tình giả, yêu giả, thương giả, nhớ giả, nhung giả, mưa giả, buồn giả, đạo đức giả, chỉ có chết thật. Quan Âm chết, Hài Đồng không biết làm gì, chỉ làm việc vặt, việc vặt gì, Hài Đồng chịu, Hài Đồng chỉ theo Lãnh Đạo Thành Phố K., vì Lãnh Đạo là lãnh đạo: Phục Vụ Nhân Dân. Hài Đồng ngậm ngùi. đời vui, lạ, buồn, sướng, thế nào cũng xong. Hài Đồng phục vụ Nhân Dân. khá được, Nhân Dân thích Hài Đồng, vì Hài Đồng hay làm việc vặt, những công việc chưa bao giờ được người ta tìm thấy trong cuộc đời này: kiểu dọn xác cho Quan Âm. Hài Đồng yêu Quan Âm. yêu lắm, yêu nhất, yêu nhì. yêu như thứ tình yêu Lãnh Đạo Thành Phố K. dành cho Kỷ Nguyên Mới. yêu như thứ tình yêu Quan Âm dành cho mẹ. Hài Đồng yêu Quan Âm kiểu thế: cao cả, thiêng liêng. tình yêu trộm mụ. từ khi Hài Đồng biết yêu, Hài Đồng thấy đời: vui, và sướng. Quan Âm chết cũng vui và sướng. Hài Đồng yêu đàn bà. đàn-bà là Quan Âm. Quan-Âm là một-đàn-bà. một đàn bà, bao giờ cũng sướng, bao giờ cũng khổ, bao giờ cũng yêu yêu, thương thương, nhơ nhớ, nhung nhung, hơn một-đàn-ông, đàn-ong, đàn-ve. vì, bao giờ cũng thế, đàn bà không bao giờ chết. chỉ có Quan Âm. Hài Đồng buồn. đời lại u tối. đàn bà không bao giờ chết, chỉ có Quan Âm, Quan Âm chết, Quan Âm chẳng phải đàn bà, chẳng phải đàn-ông, đàn-ve. nỗi yêu đàn bà của Hài Đồng chẳng lớn hơn nỗi ngứa của Hài Đồng, chẳng lớn hơn nỗi nhớ của Hài Đồng, chẳng lớn hơn nỗi vô tích sự của Hài Đồng. phố K. buồn quá là buồn. lá xanh, tình xanh, hài đỏ cũng xanh xanh, Hài Đồng cũng xanh xanh. biết bao giờ cho Quan Âm sống lại, để Hài Đồng còn yêu, còn âu, còn yếu, còn mơn, còn trớn. chẳng hiểu. đời buồn quáaaaaaaa. Hài Đồng hét, một-âm-tiết vang dài qua hàng thiên niên kỷ. Quan Âm chẳng sống dậy, chỉ thấy những con thiên di đâm đầu vào màu lá xanh rồi tuyết rơi lả tả lả tá xuống Toà Sen Hồng. ngứa. từ khi Quan Âm chết, lúc nào Hài Đồng cũng ngứa.

Quan Âm chết, Hài Đồng không biết làm gì, chỉ làm việc vặt, việc vặt gì, Hài Đồng chịu, Hài Đồng chỉ theo Lãnh Đạo Thành Phố K., vì Lãnh Đạo là lãnh đạo. Lãnh Đạo bảo Hài Đồng: Phục Vụ Nhân Dân. từ hôm đấy, Hài Đồng tìm Nhân Dân. tìm ở mọi ngóc, mọi ngách, mọi khe, mọi lỗ, mọi chỗ, mọi nơi, mọi chốn, Hài Đồng lục tung Toà Sen Hồng, đánh bom cả phố K. phố K. nổ, tung toét, vẫn chẳng thấy Nhân Dân. Hài Đồng thọc tay vào Vườn Ngô Non, ở trong Quan Âm, ngoáy, vỗ, chọc, sờ, lần, mò, tìm. Vườn Ngô nhi nhỉ nước. tung toét. nước không chảy ra Nhân Dân, chỉ chảy ra nỗi buồn. Hài Đồng buồn. phố K. buồn. Quan Âm chết. Hài Đồng đành,(nỗi đành bao giờ cũng lớn hơn nỗi buồn). Đành hỏi Lãnh Đạo Thành Phố K.

– Nhân Dân đâu?
– Gì?
– Hài Đồng hỏi là: Nhân Dân ở đâu?
– Về phố K. mà tìm, hỏi làm gì? hỏi thì phải làm đơn. đơn gì, chịu. ĐƠN TRIỆU TẬP NHÂN DÂN. viết thế. không, thêm vào: CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM. mà hỏi làm gì? cứ tìm đi, tìm đâu chẳng được. tìm kỹ chưa? tìm kỹ đi, ở đâu cũng có Nhân Dân.

Hài Đồng nghe theo Lãnh Đạo Thành Phố K., quay về Toà Sen Hồng, lục tìm Nhân Dân. Hài Đồng giẫm lên cả lá, cả hoa, cả đài, cả nhuỵ, cả nhị, cả cuống, cả ngọn, cả gốc, giẫm lên cả Quan Âm, chẳng thấy Nhân Dân đâu. Hài Đồng đành ra đi. ra đi tìm đường. đường đến Nhân Dân. gian lao và khổ ải. đời thế, biết thế nào mà lần. Hài Đồng tặc lưỡi, đường nào cũng là ngả, là ngã, là ngu, là ngơ, là khờ, là dại. đời, thế mà Hài Đồng vẫn đi, chỉ mong tìm được Nhân Dân mà phục vụ. Hài Đồng tưng-tức, vì Hài Đồng yêu Quan Âm lắm, mà chẳng được, phục vụ Quan Âm, chỉ được phục vụ Nhân Dân. mà tìm đâu ra Nhân Dân. Hài Đồng đi mãi, đi mãi, đi nhiều năm, nhiều tháng, nhiều thì, nhiều giờ, nhiều nơi, nhiều chốn. Nhân Dân cứ lúc ẩn lúc hiện, lúc ngu lúc ngơ, lúc khôn lúc dại, lúc khờ lúc khạo, lúc yêu lúc nhớ, chẳng theo Hài Đồng, Hài Đồng cứ phải rón rén. rón rén, đời, tìm Dân, tìm Đường, tìm Đạo, tìm Quan Âm, tìm gì cũng phải rón rén, vì sợ Nhân Dân chạy mất. chạy mất là hết, toi công. Hài Đồng định rọ Nhân Dân, mà sợ. nỗi sợ lớn hơn nỗi chết. Hài Đồng đi lâu lắm, ở Toà Sen Hồng, Lãnh Đạo Thành Phố K. quan hệ, ý là, làm tình với không biết bao nhiêu người, toàn vào mấy đêm sáng giời, đẻ ra mấy Quan Âm nữa, mấy Hài Đồng nữa. Quan Âm nào cũng chết, chết tươi, chết héo. Hài Đồng nào cũng ra đi, đi đây, đi đó, đi mãi, chẳng thấy Hài Đồng nào trở về, chỉ thấy ra-điiii. ra đi, lần nào ra đi lần nào Hài Đồng cũng tìm tình yêu, tình yêu Nhân Dân, mà lần nào ra đi cũng tìm chẳng thấy, chỉ thấy buồn buồn, đôi hài màu đỏ cứ xanh xanh. tình yêu của Hài Đồng dành cho Nhân Dân thật cao cả và vĩ đại, hơn cả thứ tình yêu mà Hài Đồng yêu Quan Âm. Hài Đồng chỉ yêu Quan Âm một chút, một tí. yêu yêu, tình yêu với Quan Âm lúc nào cũng có tí ti buồn, như những cánh đồng ngô rì rào chảy nhựa trong thành phố buồn, phố K. ngực Quan Âm là một ngôi đền bỏ, Hài Đồng cứ dấm dứ mãi, chẳng biết vào hay chăng, đi hay ở, đi, thì chẳng được yêu yêu. đời buồn lắm. ở, thì Lãnh Đạo Thành Phố K. giết. giết, tức là chết, chết hết. Hài Đồng chẳng dám ở, cũng chẳng muốn đi, cứ đứng ở ngoài đền. ba thiên niên kỷ. đồng ngô non nỉ nước. Hài Đồng đành. đành, vâng, chỉ đành lỡ, đành rằng, đành thôi, đành thế, yêu Nhân Dân. Nhân Dân chẳng phải đền. thân thể Nhân Dân ở đâu Hài Đồng còn chẳng thấy, chỉ biết đẹp lắm. đẹp hơn mọi ngôi đền trên cuộc đời này, cái đẹp của Nhân Dân từ lâu đã vượt qua mọi cái đẹp ở cõi trần đời, nên Hài Đồng chỉ biết yêu, biết thương, biết nhớ, mà chẳng biết sờ, biết nắn. chỉ biết đi tìm mà chẳng quan hệ với Nhân Dân để đẻ ra Nhân Dân con, cháu, chắt, chút, chít. Hài Đồng chỉ biết buồn. buồn qua rất nhiều mùa mưa mưa. lẽ ra Hài Đồng đã hiểu, nhưng Hài Đồng chẳng hiểu, vì sao cái đẹp nào cũng buồn buồn, cái buồn buồn nào cũng mưa mưa, cái mưa mưa nào cũng gợi cho Hài Đồng về bộ ngực non nỉ nước của Quan Âm. cánh đồng ngô ở phố K. chẳng nở bao giờ, vì Quan Âm chết, chết tươi, chết héo, chết rũ ở Toà Sen Hồng. Hài Đồng đi lâu lắm mà chẳng thấy về nhà, mẹ Hài Đồng lo lo, nhưng cũng chẳng biết làm gì, hỏi Nhân Dân, Nhân Dân chịu, sao Nhân Dân biết được Hài Đồng ở đâu. Mẹ Hài Đồng đành, vâng, lại đành, gọi lên Lãnh Đạo Thành Phố K., hỏi. cứ hỏi thôi, những câu hỏi chưa bao giờ cần một lời hồi đáp. Mẹ Hài Đồng lo lo, vì nếu không có Hài Đồng, mẹ Hài Đồng biết làm mẹ ai? Nên mẹ Hài Đồng đành lo cho Hài Đồng. Hỏi Lãnh Đạo thế thôi, chứ mẹ Hài Đồng biết thừa, Hài Đồng lại đi theo con nào, ngoài cái con bé ở Toà Sen Hồng lần trước, nó tên gì ấy nhỉ? các bác biết không? Lãnh Đạo mà không biết, rồ. À, hình như tên Quan Âm. Con này kinh lắm, Hài Đồng mê nó hơn điếu đổ, mê như gì, chỉ mong nó chết, để Quan Âm mãi là Quan Âm. chết là hết, vâng, nhưng chỉ hết sống thôi, còn vẫn yêu, vẫn thương, vẫn nhớ, vẫn nhung, vẫn đêm đêm nằm nhớ Quan Âm mà non nỉ nước ở đầu giường, cuối giường, giữa giường vẫn nhớ. Quan Âm chết, nó đi, đi đâu tôi chịu, chỉ biết đi, ba thiên niên kỷ chửa về, đi đầu non cuối bể, tìm gì ý, tìm Nhân Dân, mà Nhân Dân trốn nó hơn trốn tà, trốn cuối non đầu bể, chẳng ra. buồn. Nhân Dân rất sợ tình yêu. nỗi sợ là một âm tiết chẳng bao giờ tuột khỏi cổ họng, cứ ngắc ngứ mãi, Nhân Dân chẳng biết đi hay ở. chẳng hiểu sao. Nhân Dân sợ yêu như sợ chết. sợ Hài Đồng hơn sợ Lãnh Đạo.

thật ra, Hài Đồng chỉ muốn về quê. nhưng quê đâu mà về, Hài Đồng chịu. Hài Đồng sợ. sợ Lãnh Đạo, sợ Nhân Dân. nỗi sợ trương phình. hơn nỗi nhớ, nỗi chết, nỗi yêu, nỗi thương. Hài Đồng sống bằng những nỗi sợ. Hài Đồng sợ cả Quan Âm, nhưng Quan Âm chết dí, nên nỗi sợ cũng chết. đời. Hài Đồng chẳng còn gì, ngoài những chuyến hành hương. hành hương bao giờ cũng khổ, cũng ải, cũng cực, nhưng Hài Đồng muốn về. về quê của Hài Đồng, vâng, Hài Đồng chỉ nhớ mang máng, quê của Hài Đồng nằm trên thân thể Quan Âm. Quan Âm đi, quê hương cũng mất. chẳng gì bằng mất quê hương. buồn thế là buồn. Hài Đồng ra đi vì thế, lại tìm một-quê-hương. mới. nhưng đi, đi Tây đi Tầu, vẫn chẳng tìm thấy, chỉ thấy ngã tư xanh đỏ tím vàng, ngã tư dẫn Hài Đồng đi đâu Hài Đồng chẳng biết. chỉ biết ngãaaa. nghiệt ngã. chỉ là bây giờ Hài Đồng đã mất quê hương. Hài Đồng ngồi khóc. khóc một tí lại cười. khúc khích. chỉ là bây giờ Hài Đồng đã mất Quan Âm. Hài Đồng ngồi cười. cười một tí lại khóc. khúc khích. Hài Đồng cười ở ngã tư, tiếng cười to hơn tiếng khóc, chỉ thấy những ngã tư buồn buồn. đời, lúc nào cũng chỉ có ngã tư, vì Hài Đồng phải chọn. đời, lúc nào cũng phải chọn. chẳng ngã tư nào dẫn Hài Đồng về quê, về Toà Sen Hồng, về Phố K., về với mẹ Hài Đồng. chẳng ngã tư nào yêu Hài Đồng như Hài Đồng yêu Quan Âm. thân thể Quan Âm là ngôi đền bỏ. trước, mẹ Hài Đồng đẻ Hài Đồng ở đấy, ở một ngôi đền bỏ, ở đâu đấy bên ngoài phố K.. sống, càng sống Hài Đồng càng sợ chết. buồn. ngôi đền nào rồi cũng bỏ, nên Hài Đồng mới chạy theo Quan Âm, rối rít yêu, thương, nhung nhớ. nhưng Quan Âm cũng bỏ Hài Đồng, về ở Toà Sen Hồng, cứ ngồi đấy mà lẩm bẩm lầm bầm. trước, Hài Đồng nhờ một chị, chị đẹp, đẹp thứ nhì, đẹp chẳng bằng Quan Âm, may cho Quan Âm một đôi-hài-đỏ. Quan Âm thích lắm, mà chẳng chịu đi bao giờ, chỉ thấy lúc Quan Âm nhảy từ Toà Sen Hồng xuống, nằm trong hòm gỗ, gỗ thơm, thơm thứ nhì, chẳng thơm bằng Quan Âm, mới đi đôi-hài-đỏ. Hài Đồng, chẳng kịp hỏi gì, là Quan Âm có yêu anh không, yêu thứ nhì. cũng được, Quan Âm câm như hến, nằm trong hòm gỗ không hó hé nửa lời. buồn. nên Hài Đồng mới ra đi. đi cho đỡ buồn, đỡ thương, đỡ nhớ. đi tìm Nhân Dân, hỏi Nhân Dân xem quê Hài Đồng ở đâu mà Hài Đồng không nhớ. những ngôi đền bỏ dở, đi đâu Hài Đồng cũng thấy. thấy đền, Hài Đồng lúc nào cũng quen quen, mà chẳng biết quen gì, nên Hài Đồng lại đi. đi cho đỡ lạ.

mẹ Hài Đồng thấy Hài Đồng ra đi, cũng chẳng bảo gì, chỉ thấy buồn buồn. không biết bao giờ Hài Đồng mới trở lại, nên đành tìm Lãnh Đạo Nhân Dân Thành Phố K., để ôm, để hôn, để xơ, để múi, để sờ, để soạng, để lại tìm nhau trong những Cánh Sen Hồng, để lại đẻ ra vài Hài Đồng nữa. cho đỡ buồn. nỗi buồn lúc nào cũng to tướng, như ngực Quan Âm. nỗi buồn to, to thứ nhì, chẳng to bằng ngực Quan Âm. Hài Đồng thấy mấy lần, ngực Quan Âm như đôi mắt của một con bò mộng, vừa to vừa tròn. mẹ Hài Đồng tìm Lãnh Đạo, Lãnh Đạo ở gần gần phố K., để tiện theo dõi, giám sát, nạt nộ. vừa thấy mẹ Hài Đồng, Lãnh Đạo Thành Phố K. đã đóng sầm cửa. – hôm nay: chủ nhật, Lãnh Đạo: nghỉ, không tiếp dân. Chị về đi. mẹ Hài Đồng mới nhớ ra hôm nay là chủ nhật. chủ nhật là ngày nghỉ, ai cũng nghỉ, nghỉ cả yêu, cả đương, cả sờ, cả đẻ, nên đành quay về, trong nỗi cồn cào trong ngực trẻ. thôi, chị về, bảo với Lãnh Đạo, chị yêu Lãnh Đạo thứ nhì, nhớ đấy nhé, chị-yêu-Lãnh-Đạo-thứ-nhì, chỉ nhì thôi, chị yêu chị nhất. mẹ Hài Đồng về, xem ti vi, ngồi tọc mạch một ít chuyện người lớn, lớn hơn cả bản thân mình. thế mà hết buổi sáng. nỗi cồn cào giữa đùi chẳng lớn bằng nỗi cồn cào giữa bụng. chị đói, đành nhìn ảnh Hài Đồng cho đỡ. chẳng hiểu sao, chỉ cần thấy Hài Đồng, chị thấy lòng nhẹ hẳn. đời, chẳng bao giờ đói. chỉ có no ấm, đủ đầy, tiến bộ, văn minh. mẹ Hài Đồng đã thấm nhuần tư tưởng của Lãnh Đạo Thành Phố K.. chắc vì thế, nên chỉ có chị mới đủ tầm để yêu thương, sờ mó, đẻ đái với Lãnh Đạo. chị cũng thích điều này. nên sáng nào cũng phải gặp Lãnh Đạo để thưa, để thốt, có chuyện gì trong Phố K., đặc biệt, là cái con Quan Âm ương ương dở dở, tự nhiên đòi chết, chị đều thủ thỉ bên tai Lãnh Đạo hết. đời, thế lại hay. chính cái hôm Quan Âm nộp đơn cho Lãnh Đạo, chị là người đọc, rồi ký vào giấy. cho nó chết. Lãnh Đạo đọc qua qua, không thấy nguy hiểm gì. kệ. đời, lúc nào cũng buồn, chỉ lúc đấy là vui. nỗi buồn lúc nào cũng buồn hơn mùa hè Hài Đồng đi-mất. nỗi buồn dài, như mấy thiên niên kỷ Quan Âm trồng sen. mẹ Hài Đồng buồn đã mấy mùa hè. ươn ướt.

suốt một, hoặc, nhiều hơn một, mùa hè, mẹ Hài Đồng chỉ mơ cho qua ngày, những giấc mơ đến trong cùng một ngày, hoặc, nhiều hơn một ngày. mẹ Hài Đồng sợ quá, vì những giấc mơ khiến mẹ Hài Đồng thinh thích. một buổi sáng, trời: đẹp, không biết đẹp nhất hay đẹp nhì, vì Quan Âm đã chết, mẹ Hài Đồng thấy cổ họng, của chính mẹ, không còn phát ra:

những âm tiết, những âm-tiết mẹ Hài Đồng vẫn hay dùng để giao thiệp một cách thật lịch thiệp với con người, kiểu: em-yêu-anh, hoặc kiểu: em rất muốn quan hệ với anh, nhưng nỗi ham muốn trong em nhỏ hơn nỗi sợ, nên em chỉ dám nhìn anh từ xa rồi yêu, rồi thương, rồi nhớ nhung anh một tí. những âm tiết, nhìn chung, đã biết mất khỏi cổ họng của mẹ Hài Đồng, từ buổi sáng hôm đấy. em đã cố gắng để tìm lại cổ họng mình. mẹ Hài Đồng định ra đi, kiểu như Hài Đồng, để tìm lại mấy âm-tiết, mẹ Hài Đồng ú ớ, từ buổi sáng hôm đấy đến buổi sáng hôm sau và những hôm sau nữa. nhưng vấn đề: mẹ Hài Đồng không biết mình đã mất âm tiết nào. nên đành thôi, mẹ Hài Đồng quyết định, một quyết định táo bạo nhất trong số những cuộc đời đã từng đi qua phố K. này: ở nhà, nấu cơm và đẻ.

những nỗ lực giao tiếp của mẹ Hài Đồng rất đáng ghi nhận. nên. vâng, chính mẹ Hài Đồng: đã được nhận một giấy chứng nhận từ Lãnh Đạo Thành Phố K. giấy dày và cứng, thứ nhì thôi, vì mẹ Hài Đồng đã từng thấy thứ dày và cứng hơn thế, trong quần Lãnh Đạo. trong quần Lãnh Đạo có một thứ rất cứng, và dày, đúng, mọi việc là như thế đấy em ạ, em phải để ý xem, còn bây giờ chị phải về, ừ, em cứ để ý mà xem, chị nói thật, chưa bao giờ chị biết nói dối, vì những âm-tiết đã bỏ chị đi. khổ thế, đời, thế là mất hết, em ạ. chị đã mất con, giờ còn vài âm-tiết, nhỏ nhỏ thôi, mà chị cũng mất nốt. nhưng! chị bảo, chị nói thật, chưa bao giờ chị biết nói dối, vì những âm-tiết đã bỏ chị đi, chị mất hết, chỉ còn trinh, còn trinh là còn tất. nên chị chẳng sợ, mấy hồi chị lại đẻ cho Lãnh Đạo. cứ tin ở chị. thôi, chị về nhé. em có nghe thấy chị nói không? có lẽ tờ giấy chứng nhận đến từ thành phố bên cạnh, hoặc thành phố ở ngoài phố K., vì phố K. không bao giờ sản xuất được loại giấy đẹp như thế. những gì đèm đẹp thường ở bên ngoài cổ họng của mẹ Hài Đồng.

suốt một buổi sáng ở phố K., mẹ Hài Đồng đã quên béng mất việc quan trọng nhất của một người đẻ ra một người, là phải đi tìm Hài Đồng. suốt một buổi sáng, mẹ Hài Đồng chỉ ú ú ớ ớ để làm quen với Toà Sen Hồng, mẹ Hài Đồng nghĩ rất lâu, lâu lắm, lâu thứ nhì, lâu hơn cả những buổi họp hành miên man của Lãnh Đạo Thành Phố K., rằng chỉ có sống ở Toà Sen Hồng mới không phải giao tiếp với ai, mới che đi những cổ họng đã không còn âm-tiết. suốt một buổi sáng, mẹ Hài Đồng hí hoáy, để trèo lên Toà Sen Hồng, nhưng Toà Sen Hồng trèo lên rất khó, vì bây giờ chưa phải mùa sen. phải đợi, đợi cho sen nở, nhưng biết bao giờ sen mới nở? mẹ Hài Đồng đã quyết, một quyết định táo bạo nhất, hơn hẳn mọi quyết định của đàn bà phố K.: mẹ Hài Đồng không đợi nữa. mẹ Hài Đồng cởi hết đồ, từ cởi áo, hai thứ trồi lên trước quả tim nóng, kiểu hai củ sen đã hết hạn. cởi áo, mẹ Hài Đồng mới thoải mái hơn một tí, vì đã trèo được một nửa, một nửa Toà Sen Hồng. giờ chỉ còn một nửa, một nửa còn lại bao giờ cũng nhọc nhằn hơn một nửa ban đầu. mẹ Hài Đồng biết, thể nào cũng phải cởi quần. cởi quần mới đẻ được. không cởi, chỉ còn cách đẻ bằng đường miệng, nhưng mẹ Hài Đồng đã không còn cổ họng, từ đầu, rồi xuống luôn hai bộ ngực, to tướng, to hơn tướng. nhưng mẹ Hài Đồng chưa mất trinh, mẹ Hài Đồng bảo thế, nên mẹ Hài Đồng ngại, hai má đào như hai má lợn, hồng hồng và có một tí râu lưa thưa. mẹ Hài Đồng lưỡng lự, mãi. lại hết buổi sáng nữa. Lãnh Đạo Thành Phố K. phải ra dỗ ngọt, vì mẹ Hài Đồng cứ trần như nhộng, một nửa, nửa trên thôi, đứng trước Toà Sen Hồng của Quan Âm mà lơ lửng. hai núm vú chảy sữa xuống Thành Phố K., suốt một buổi sáng, suýt nữa, phố K. có thêm một con sông Hằng, suýt nữa, phố K. sẽ vươn mình, thành thiên đường thứ hai của trần thế này. nhìn kinh lắm. dỗ được mẹ Hài Đồng, dỗ ngon, dỗ ngọt, dỗ đắng, dỗ bùi, dỗ lùi, dỗ tiến, lại mất thêm một buổi sáng. thế là ba buổi, chẳng làm ăn được gì. chỉ có chảy nước, mấy hôm, chị chẳng trèo lên nổi Toà Sen Hồng, chẳng biết làm thế nào, cái Toà Sen Hồng ấy cứng như vôi, cứ mở được một lớp lá lại đến một lớp hoa, hết một lớp hoa lại đến một lớp quả, hết một lớp quả lại đến một lớp lá, hết lớp này đến lớp khác, chị phải cởi cả áo, áo thôi, chị chẳng dám cởi quần. ừ, chị sợ. nỗi sợ chị lớn như gì, sợ mất trinh. ừ, sợ cả Lãnh Đạo. Mấy ông ý kinh lắm, tuần trước, chị mới vào một lần, trinh còn một nửa nửa trên, nửa dưới, nửa trái, nửa phải, nửa trong, nửa ngoài. Định hôm sau vào tiếp, cho một nửa nữa mất nốt, thế mà lại còn, chị còn trinh, một nửa. mở mãi, cuối cùng, em biết gì không, buồn cười lắm, chị chưa mất trinh. ừ, đã mất đâu, đẻ mấy đứa thế mà vẫn còn nguyên, lún phún. chị định đợi Hài Đồng về, rồi mới mất, thế mà mất một nửa rồi. cái Toà Sen Hồng ấy, bên trong cùng, chẳng có gì, chỉ có cái ghế nhựa, màu đỏ, loại nhựa mà phố K. không sản xuất từ mấy đời, với một đôi hài, cũng màu đỏ. Hài Đồng lạc, đi mãi, tìm chẳng thấy Nhân Dân. đành quay về, mà chẳng nhớ đường, cứ tìm mấy chỗ đền bỏ mà ngồi. ngồi mãi, qua mấy buổi sáng, cũng chưa thấy đường về. Hài Đồng, cứ đi, vừa đi vừa niệm, vừa đi vừa nguyện, vừa đi vừa lẩm bẩm:

a di đà bụt
đường về xa quá
những ngôi đền bỏ
a di đà bụt
chẳng thấy Nhân Dân
Nhân Dân trốn, tìm, ú, tim, cút, bắt, tháng giêng, tháng hai, tháng ba, tháng bốn, tháng khốn, tháng nạn, tháng hoạn, tháng ngày
a di đà bụt
a di đà bụt

suốt một buổi sáng nọ, ở phố K., mẹ Hài Đồng vừa loay hoay với Toà Sen Hồng, vừa ăn vừa niệm, mồm lẩm bẩm những âm-tiết không còn trong cổ họng: a di đà bụt.

Huy Nguyên