...Ở Hồ Bắc, vẫn còn 58 triệu người dân bị nhốt kín. Nhà
máy, cửa hàng đón cửa im lìm. Nhiều người không tiền trả nợ ngân hàng. Ngân
hàng địa phương bị tới 40% nợ không thể trả được. Cơ quan đánh giá Standard
& Poor’s tỏ ra vô cùng lo ngại cho tình trạng này, dự báo không khéo ngân
hàng Trung Quốc sẽ gánh thêm 740 tỷ đô-la nợ. Từ tháng giêng, thị trường chứng
khoán ngân hàng Trung Quốc bị mất 10%. Và về mặt tăng trưởng, kinh tế Trung Quốc
cứ mỗi tuần bốc hơi mất 28 tỷ đô-la. Vì ngân hàng Trung Quốc ảnh hưởng thế giới
nên nhiều người đang nghĩ tới giả thuyết một cuộc khủng hoảng tài chính có thể
xảy ra? Nên viễn ảnh tìm cách thoát ra khỏi hệ thống toàn câu có thể trở thành
thế võ tàu truyền thống “tam thập lục kế, dĩ đào vi thượng”!...
*
Dịch Covid-19 đang trở thành thời sự nóng bỏng của Âu Châu,
không còn là chuyện của bên Tàu, của Vũ-Hán xa xôi. Hôm thứ năm 27/2, một hồ sơ
đặc biệt để trên bàn làm việc của ông Tổng thống Macron - “Coronavirus: Báo
cáo của Sở Sưu tầm lên Macron”.
Những thông tin do Sở Sưu tầm thâu lượm được trên thực địa
được đúc kết lại thành tập hồ sơ về hậu quả của Coronavirus tại Pháp, như về
tình hình kinh tế, và nhất là về tình hình xã hội. Chính quyền lo sợ sự truyền
nhiễm virus ngày càng làm cho tâm lý kỳ thị người Á Châu thêm nghiêm trọng hơn.
Nhiều trường hợp hành hung người Á Châu, trẻ con Á Châu ở
trường học, đã xảy ra trong những ngày gần đây. Một nữ sinh 16 tuổi gốc Việt
Nam, bị đánh và chửi. Một học sinh trai người Pháp chỉ mặt cô bé và nói lớn “Mầy
là người Tàu phải không? Mầy đã đem virus tới đây hại người ta. Tại sao mầy còn
ở đó nữa?”
Một thanh niên người Tàu đi chơi với bạn người Pháp bị một
nhóm khác đánh nhừ tử, đuổi về xứ...
Theo sở tình báo thì còn nhiều trường hợp nữa xảy ra nhưng
người Á Châu phần lớn không muốn thưa gởi. Họ chọn cách rút lui, ẩn mình vào cộng
đồng của họ.
Người Tàu có bang hội. Họ sống thật sự với bang hội của họ
và họ được che chở ở một mức độ nào đó. Còn người Việt Nam chúng ta cũng có hội
hè vậy, nhiều hơn người Tàu nữa. Nhưng ăn nhậu thì dễ thấy hội xuất hiện. Còn gặp
nguy hiểm thì hãy cầu nguyện Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế giáng lâm!
Ở trường học ở tỉnh, học sinh và sinh viên Việt Nam bị bạn
cùng trường, trước đây là bạn, nay là người chửi mình: “đồ virus”, “sale
jaune” (thứ đồ da vàng dơ bẩn) nhưng may mắn, tình trạng phức tạp này chưa
lan tràn nhờ nhà trường, nhất là thầy cô canh giữ nghiêm ngặt, giải nghĩa cho
trẻ con hiểu người Á Châu không nhất thiết có nghĩa là người Tàu, và cũng không
phải là người Tàu ở Vũ Hán hay người Tày gây ra dịch. Hơn nữa cũng nhờ học sinh
Việt Nam học giỏi lại không phá làng phá, nên bầu không khí tỵ hiềm sớm được
đánh tan.
Riêng đối với sinh viên, nhà trường đổi thời khóa biểu. Từ
giờ đến cuối năm hủy bỏ các chương trình trao đổi với các nước Á Châu, nhất là
với Tàu.
Theo ghi nhận thì từ vài tuần nay, “hành hung” trên mạng đã
dịu. Trái lại ở nơi công cộng lại gia tăng. Sỉ vả, lấy thái độ “đứng xa ra”.
Nay gọi tên bạn bằng tên mới “Corona”, “jaune”...
Tại một thành phố ngoại ô Paris (Val d’Oise 95) một người
Tàu bán thuốc lá, café, loto nhận được nhiều thư của “Comité Français”
muốn người Tàu này nên trở về Tàu tốt hơn. Có thư viết rõ “Quân giết chó ăn thịt,
giết pangolins (con tê tê) ăn thịt... Mấy người tàn sát cả thế giới! Ghê
quá!”.
Thật ra Tây lo sợ bị lây nhiễm bệnh dịch Covid-19 chỉ là cái
cớ mà thôi. Trong lòng họ bắt đầu ghét người Tàu tới đây ngày càng đông làm ăn
mà lại sống ngăn cách với họ. Các cơ sở làm ăn lớn nhỏ của người Tàu đều hoàn
toàn do người Tàu làm, không mướn người bản xứ trong lúc dân Pháp, nhất là
thanh niên, thất nghiệp lên tới hơn 10%. Cùng buôn bán, Mc Donald lại mướn người
địa phương, cả thanh niên Tàu làm việc, không có một con cháu chú Sam nào ở đó
cả. Nên nghĩ mai này, rủi Xi làm chủ thế giới như hắn từng ước mơ, thì người
quét đường cũng sẽ là chú Ba hoặc thím Xẩm! Nếu phải “chết dưới tay Tàu”
chắc anh ba “Đờ” (“De” như De Gaulle)... này giành chết trước rồi mới tới các
nước khác ở Âu Châu.
Thế là Hội Tết hằng năm của người Tàu ở Paris năm nay tới giờ
chót phải hủy bỏ. Cả Tây cũng đang hủy bỏ những chương trình có đông người như
2 chương trình chạy marathon ngang qua Paris, chương trình trình diễn thời
trang, Bảo tàng Louvre đóng cửa, ca vũ nhạc dời lại... Ở Ý, nhà Georgia Armani
cũng chỉ làm trình diễn không khán giả, trước máy quay phim để quảng cáo.
Kinh tế thế giới thật sự đang lên cơn sốt. Các hoạt động
kinh tế đình trệ, người tiêu dùng sợ hãi bệnh dịch không biết kéo dài bao lâu
nên lập tức cắt giảm chi tiêu. Thị trường chứng khoán trên toàn thế giới chỉ
trong vòng tuần qua đã bốc hơi 5 ngàn tỷ đô-la giá trị. Cùng lúc, các ngành
hàng không, sản xuất, du lịch... đều bị ảnh hưởng nặng nề.
Tác hại kinh tế
Ngoài khả năng tàn phá mạng sống và sức khỏe con người dịch
Covid-19 còn làm cho thế giới sẽ khó tránh khỏi tình trạng kinh tế suy thoái
nghiêm trọng. Cơ quan OCDE (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế), hôm 3/3, vừa
hạ thấp những dự đoán trước đây về sự phát triển của thế giới. Dĩ nhiên Ý sẽ
phát triển ở mức 0, Pháp khá hơn chút là +0, 9. Nhiều khu vực đã lâm nguy. Những
nhà kinh tế nay tỏ ra lo ngại hơn trước đây về tính nghiêm trọng của ảnh hưởng
bệnh dịch phát xuất từ Tàu như ta biết. Ở Pháp và cả Âu Châu, chưa có con số mô
tả cụ thể tình hình kinh tế được chính thức công bố nhưng tình trạng tăng trưởng
đã thật sự khựng lại rõ ràng. Riêng nước Tàu trước đây chiếm 16% kinh tế thế giới
thì nay chỉ còn được phân nửa. Nhiều nhà máy ở nhiều tỉnh ngưng hoạt động, giao
thông, các ngành dịch vụ, du lịch, chiếm 60% kinh tế quốc gia thì nay cũng phải
tạm ngừng nghỉ.
Năm 2003, dịch SARS tác hại nhẹ hơn, không quá lan rộng và
nhanh như kỳ này so với Covid-19 nên kinh tế dễ phục hồi hơn. Ngày nay, các nền
kinh tế chồng chéo nhau do hệ thống toàn cầu chi phối nên một nguồn cung cấp
nào đó bị ngưng thì nhiều nước cùng bị ảnh hưởng.
Theo OCDE sự phát triển toàn cầu sẽ giảm từ 2, 9% xuống còn
2, 4% (mất 0, 5%) trong trường hợp dịch Corona sớm được khắc phục nhưng cơ quan
này lưu ý về một tình huống đen tối có thể xảy ra nếu bệnh dịch lại trầm trọng
hơn. Trong trường hợp đó, sự phát triển trên toàn thế giới sẽ mất thêm 1, 5%,
chỉ còn được 1, 4% mà thôi. Tất cả các nước đều bị lây nhiễm.
Ở Âu Châu, trước nhất là Đức vì xuất cảng nhiều qua Tàu nên
bị mất khá nặng. Từ những năm 1998, Đức đã nhắm vào thị trường Tàu để tập trung
xuất cảng qua đó. Chỉ riêng ngành xe hơi, Mercedes bán qua Tàu 30%, VWChina bán
chỉ trên thị trường tàu 4,1 triệu chiếc. Năm rồi Đức kiếm được 18 tỷ euros ở đối
tác Tàu trong lúc đó Pháp mất cho Tàu 8,5 tỷ euros, Ý mất 3,6 tỷ euros. Theo
kinh tế trưởng Laurence Boone của OCDE dự báo mức tăng trưởng của Ý là âm, khi
phục hồi được, sẽ lên mức 0 trong năm 2020.
Đức vốn ảnh hưởng mạnh kinh tế Âu Châu mà nay Đức bị mất mát
vì con virus nên không tránh khỏi làm cho cả Âu Châu xính vính.
Về ngành du lịch chiếm 10% hoạt động kinh tế thế giới nay cứ
mỗi tháng thiên hạ mất 1 tỷ euros vì không ai còn dám đi chơi.
Xét lại toàn cầu hóa?
Đối với thế giới, về mặt cung, Tàu đóng vai trò nhà cung cấp
mọi thứ. Còn về mặt cầu, Tàu là thị trường tiêu thụ khổng lồ của những xí nghiệp
lớn của những nước phát triển. Về mặt cho vay vốn, nếu Tàu hết vốn thì Ý và Hy
Lạp sẽ cạn kiệt. Cảng Trieste và Gênes của Ý, cảng Pirée của Hy Lạp, đang được
Tàu bỏ vốn tân trang cho đoàn thương thuyền của Tàu. Ba nơi này chiếm một vị
trí chiến lược của trung tâm Âu Châu sẽ thuộc quyền sở hữu của Tàu.
Nhìn lại ta thấy các nước lớn Âu Châu đều kẹt với Tàu: Đức
bán hàng ồ ạt qua Tàu, Pháp sản xuất phần lớn ở Tàu, Ý và Hy Lạp nhờ vốn của
Tàu mà tìm cách thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng.
Kinh tế Âu Châu tổ chức và vận hành chung quanh cái trục Tàu
trên cơ sở toàn cầu hóa. Nên nếu có ai báo động rủi ro về sự lệ thuộc thì khó
có người chịu lắng tai nghe. Cổ xe đang chạy ngon lành tại sao phải dừng lại
coi chừng dầu nhớt? Nhưng khi virus làm kẹt máy thì nay mọi người mới giật
mình, vội lo đóng cửa biên giới, tìm cách giới hạn ảnh hưởng.
Có thể virus sẽ làm cho những nhà lãnh đạo kinh tế sớm suy
nghĩ và đánh giá lại hệ thống toàn cầu? Tháo gỡ bộ máy toàn cầu hay điều chỉnh
lại? Chưa biết nhưng cái tai hại của nó là trước mắt. Ông Tổng trưởng kinh tế của
Pháp tới Athènes và đã phải tuyên bố “Virus Corona là một thứ “trò chơi thay
đổi” (game-changer) trong hệ toàn cầu. Ông tiếp “gấp rút đem trở về xứ một
số hoạt động và tránh phụ thuộc một số ngành sản xuất dây chuyền”. Nhân đây
ông Tổng trưởng cũng cho biết từ 80% tới 85% thuốc men mà người Âu Châu dùng đều
sản xuất ở bên Tàu.
Nay Âu Châu suy nghĩ lại, thay đổi cách làm ăn, tránh lệ thuộc
dây chằng với nhau, đã là trễ lắm nhưng lại nói lên rõ, đúng mức, tầm vóc tác hại
của virus Corona đang ám ảnh nhiều người. Mới hôm qua đây toàn cầu hóa tưởng chừng
như đó là chân trời mà giới kinh doanh không thể vượt qua thì nay virus đã làm
thay đổi nhận thức với tốc độ phi mã.
Để chờ coi sự phản tỉnh này đi tới đâu? Có lẽ nó phụ thuộc
vào thực tế virus sẽ sớm chấm dứt hay kéo dài và virus Corona sẽ làm bùng nổ một
cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu hay không? Nếu có, trong trường hợp này, Tàu
sẽ là tâm điểm. Ở Hồ Bắc, vẫn còn 58 triệu người dân bị nhốt kín. Nhà máy, cửa
hàng đón cửa im lìm. Nhiều người không tiền trả nợ ngân hàng. Ngân hàng địa
phương bị tới 40% nợ không thể trả được. Cơ quan đánh giá Standard & Poor’s
tỏ ra vô cùng lo ngại cho tình trạng này, dự báo không khéo ngân hàng Trung Quốc
sẽ gánh thêm 740 tỷ đô-la nợ. Từ tháng giêng, thị trường chứng khoán ngân hàng
Trung Quốc bị mất 10%. Và về mặt tăng trưởng, kinh tế Trung Quốc cứ mỗi tuần bốc
hơi mất 28 tỷ đô-la. Vì ngân hàng Trung Quốc ảnh hưởng thế giới nên nhiều người
đang nghĩ tới giả thuyết một cuộc khủng hoảng tài chính có thể xảy ra? Nên viễn
ảnh tìm cách thoát ra khỏi hệ thống toàn câu có thể trở thành thế võ tàu truyền
thống “tam thập lục kế, dĩ đào vi thượng”!
Nhiều người không khỏi giật mình. Nhà giàu Trung Quốc mới
hôm qua “đứt tay” chẳng lẽ nay lại “đổ ruột”?
Chú thích:
* Số liệu theo Tuần báo Marianne 28/2 và L’Obs, 27/2, Paris.
06.03.2020
Nguyễn thị Cỏ May
