Mời đọc “Truyện dã sử, không thể không nói có thật mà không thật, không
lạ mà thật lạ”, như một độc giả nói. Kính mời.
Nhà Trần (1225-1400)
Ngàn năm trước, sau khi Trần Nhân Tông (Trần Khâm) truyền ngôi cho thái tử
Trần Thuyên – tức vua Trần Anh Tông – Nhân Tông lên làm Thái Thượng Hoàng. Một
năm sau Thượng Hoàng lên ngọn Tử Tiêu núi Yên Tử tu hành, lấy pháp hiệu Điều
Ngự Giác Hoàng, lập ra Thiền Phái Trúc Lâm, một dòng thiền Phật giáo mang đậm
bản sắc văn hóa Việt.
Thời gian này tại chùa Hoa Yên (Yên Tử), Giác Hoàng mở các buổi thuyết pháp
cho tăng chúng, thu nhận nhiều đệ tử. Về sau trong số đệ tử của Điều Ngự trở
thành những bậc thức giả, như sư tổ Pháp Loa, tôn giả Huyền Quang, thiền sư Bảo
Sái, sư thầy Lam Câu, đại đức Thiên Tường, thị giả Phu Lâu, sư huynh Phổ Xám…,
đặc biệt có một vệ sĩ của Điều Ngự, từng là quân túc vệ tên Lô Sát, người dân
tộc dũng mãnh hơn người, xuất hiện từ sau Hội nghị Bình Than năm 1282 chống
quân Nguyên, cũng xuống tóc quy y.
Tuy xuất gia tu Phật nhưng Điều Ngự Giác Hoàng vẫn tham gia triều chánh, cùng
vua Trần Anh Tông đánh đuổi quân Ai Lao ra khỏi đất nước, mở rộng bờ cõi về
phương Nam. Với tinh thần nhập thế, Điều Ngự không chỉ an cư trên Yên Tử mà
Ngài còn xuống núi vân du khắp nơi từ thôn quê đến thành thị hoằng hóa cho dân
chúng tu dưỡng đức hạnh theo giáo pháp Thập thiện, là mười điều thiện được thể
hiện qua thân, khẩu và ý của Đức Thế Tôn.
Năm 1308, Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông viên tịch trên đỉnh Ngọa Vân
(Yên Tử), để lại cho đời một phần lịch sử của Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử bao
gồm một chuỗi lý thuyết lẫn hành động gắn liền đạo với đời, cũng như xây dựng
hàng trăm công trình lớn nhỏ mang biểu tượng Phật giáo Việt Nam ở khắp nơi,
nhất là ở núi rừng Yên Tử.
Núi Yên Tử nằm giữa hai tỉnh Bắc Giang và Quảng Ninh. Núi cao ngàn trượng
quanh năm mây trắng vờn quanh phía sau trùng trùng điệp điệp những ngọn núi
nhấp nhô như rồng chầu hổ phục.
Ngàn năm trước đường quanh co lên đỉnh núi Yên Tử dài khoảng 6000 mét vô
cùng gian nan hiểm trở, đầy rắn rít, thú dữ, ngày nay trở thành khu bảo tồn di
tích lịch sử văn hóa – phải kể từ cuối đời nhà Lý tới đời nhà Trần – bao gồm
chùa chiền, đền đài, tháp, miếu và nhiều công trình khác, như chùa Cả (Vân
Yên), Suối Tắm, chùa Cầm Thực, Giải Oan, chùa Quỳnh Lâm, Bảo Sái, Chùa Một Mái,
chùa Lân, lăng Tự Phúc, bảo tháp Tư Thiên, am Thiên Kiến, Mộc Cảo, am Ngọa Vân,
v.v…
Nhà Hồ (1400-1407)
200 năm sau, năm 1400 Hồ Quý Ly tiếm ngôi nhà Trần lập nên nhà Hồ, đổi quốc
hiệu Đại Việt thành Đại Ngu, chấm dứt thời kỳ trị vì 175 năm của nhà Trần với
13 vị hoàng đế.
Vào thời kỳ này, dưới chân núi Yên Tử cógia đình ông Qươn Thích sống đơn độc
bênhồ Khe Ché cách xóm Đền Sình không xa. Ông Thích là một thầy thuốc nghèo
nhưng tốt bụng thường chữa bệnh miễn phí cho những người cùng khổ. Nghèo nhưng
ông bà Qươn Thích ăn ở hiền lành, sống tự tại với triết lý nhà Phật. Tuy nhiên
từ khi bà vợ sanh muộn một mụn con, không may cậu mắc phải bệnh tâm thần, ông
Thích biến tánh hẳn. Có lúc ông hoạt kê, xốc vác, lúc lại như người thần bí, mở
miệng ra là có vần có điệu như ca. Mỗi lần ông Qươn Thích nhập đồng là bà vợ
hãi hồn sảng vía, còn cậu con trai thì vừa nhảy nhót vừa vỗ tay reo mừng.
Có lần ông thì thào tiết lộ kiếp trước ông theo vua Duệ Tông đi chinh chiến,
cùng vua tử trận ở Chiêm Thành. Lần khác ông vỗ ngực nói ông chính là quân túc
vệ Lô Sát theo vua Trần Nhân Tông lên Yên Tử xuất gia, lúc xuống núi đi du tăng
không may ông bị quân Nguyên sát hại.
Lô Sát là võ sư thượng thặng, một con người vạm vỡ, mặt vuông chữ điền.
Nhưng là đệ tử nhà Phật, sư Vô Ngại (tức Lô Sát) không thể đại khai sát giới
như một thời chinh chiến. Khi đả thương hơn 10 tên giặc, sư chợt ngộ ra quả báo
của Đệ nhất Thần thông Đại Mục Kiền Liên do nghiệp ác đã tạo ra trong tiền
kiếp, sư Vô Ngại đành xuôi tay nhắm mắt chịu kiếp nạn.
Hai trăm năm sau lúc tái sanh dưới triều nhà Hồ, ông Qươn Thích (tiền thân
là đại đức Vô Ngại) nhận thấy các cải cách và thủ đoạn của Hồ Quý Ly khiến dân
tình xa lánh, riêng ông thoái thác chức quan ngự y, chỉ xin về quê làm người
thầy thuốc nghèo miễn là được sống hạnh phúc cùng vợ con. Đại vương Hồ Quý Ly
dù tiếc nhân tài cũng cho ông toại nguyện nhưng tuồng đời lại không như ý.
Ăn hiền ở lành như ông Qươn Thích rốt cuộc lại nhận lãnh một quả bất hạnh
khôn cùng: con bệnh, vợ trúng gió chết ở ngoài đồng, nhà cửa bị mưa bão đánh
sập. Phẫn chí ông Qươn Thích bỏ xứ khật khùng dắt con đi lang thang rồi lần mò
lên núi Yên Tử.
Từ đó không ai biết tung tích bố con ông sống chết ra sao. Người đời sau nói
có thể ông Qươn Thích lên Yên Tử tìm kiếm lại tiền thân của mình.
Thời kỳ tái sanh (1214-1877)
Nói một cách đơn giản: Con người sinh ra, chết đi rồi tái sanh gọi là luân
hồi. Simon de Isabelle do nghiệp báo từ đời trước đã liên tục đầu thai vào
nhiều đời sau.
– Năm 1413 vào thời hậu Trần, trong trận chiến chống quân Minh, nghĩa quân
Simon de Isabelle tử trận tại Sái Già.
– Năm 1598, chiến binh Samurai tiến đánh Triều Tiên, anh phu xe Simon de
Isabelle bị súng hỏa mai bắn chết.
– Năm 1609, Simon de Isabelle đầu thai thành một chiếc lá.
– Năm 1871, Simon de Isabelle sinh ra và lớn lên tại Dijon, miền Nam nước
Pháp.
Pháp thuộc lần thứ nhất (1897-1914)
Hồi Tây mới chiếm Bắc kỳ, hầu hết những vùng nông thôn hẻo lánh vẫn chưa kịp
bình định trong đó núi rừng Yên Tử vẫn nằm ngoài tầm mắt của thực dân.
Nhà nghiên cứu sử Đông Dương kiêm phóng viên chiến trường Simon de Isabelle
là người nữ đầy nam tính, ưa phiêu lưu mạo hiểm và là một cao thủ tứ đẳng huyền
đai Jiu jitsu, đã sớm đặt chân tới xứ Bắc Kỳ.
Khi theo học ngành Báo Chí tại trường Đại học Lille, miền Bắc nước Pháp, cô
sinh viên Simon de Isabelle tình cờ đọc được một sử liệu An Nam nói về vua Trần
Nhân Tông từ bỏ ngai vàng lên núi Yên Tử tìm Phật, khiến cô cảm thấy kính phục
vị vua này vô cùng.
Vì thế, khi người Pháp xâm chiếm thuộc địa, tờ nhật báo Le Figaro Pháp có
lịch sử lâu đời đã mau chóng cử cô Simon de Isabelle, phóng viên chiến trường
dầy kinh nghiệm sang Việt Nam tìm hiểu tình hình thuộc địa, cũng như các vấn đề
xã hội, những địa danh có nhiều di tích lịch sử. Cái thích nhất, đối với cô, là
được hòa mình vào những phong cảnh thiên nhiên của vùng nhiệt đới, được đi khắp
đó đây. Cô đã từng vào sinh ra tử ở các mặt trận Hoa Kỳ và Châu Âu, nên vừa
nhận được chỉ thị, cô Simon de Isabelle đầy nhiệt huyết, bay ngay sang Đông
Dương, lặn lội ra xứ Bắc Kỳ.
Vừa tới thành Hà Nội (còn gọi là Đàng Ngoài), Isabelle đến nhà thờ Truyền
Giáo chào Đức Giám Mục Brian, trình bày mục đích của mình và tìm hiểu thêm về
địa danh Yên Thế trước khi đi sâu vào đường lối của đế chế thuộc địa.
Sáng hôm sau, Isabelle từ giã giới hội Truyền giáo, cô cụ bị hành trang cùng
người xà ích của giám mục Brian đánh cỗ xe ngựa vượt một quãng đường dài 130km
tới Yên Tử. Thời đó, đường đi khó nên xe ngựa vừa tới đền Trình, Quảng Ninh thì
trời chạng vạng tối. Họ lưu lại một đêm đến sáng hôm sau đi tiếp khoảng 7km thì
tới chân núi Yên Tử. Khi người xà ích quay về Hà Thành, còn lại một mình giữa
núi rừng trùng điệp chìm khuất trong mây mù, Isabelle nhận thấy rõ ràng đây là
một chốn hoang vu từ lâu không có bóng người.
Nhắm mắt lại, Isabelle cảm nhận được vẻ u tịch, man dại của rừng rú làm cô
khá xao xuyến, đến khi nghe tiếng gió thoảng trong cây cô mới trở về thực tại.
Lấy lại bình tĩnh, đầy tự tin, cô buộc tóc, nai nịt gọn gàng, xốc lại túi hành
trang trên lưng, tay cầm con dao bầu phạt chướng ngại vật khởi đầu cuộc vượt
núi.
Thưa Quý độc giả.
Có lẽ suốt đời cô Simon de Isabelle không bao giờ quên được cái ngày một
mình cô vượt núi lên đỉnh Yên Tử đi tìm Phật hoàng cũng là đề tài mới lạ để cô
trình luận án thạc sĩ. Căn cứ theo bài viết của cô Simon de Isabelle ghi trong
cuốn sổ tay “YEN TU, MAI 19, 1900” (tức YÊN TỬ, ngày 19 tháng NĂM 1900), tôi
mạn phép lược thuật như sau:
Sau khoảng nửa ngày lặn lội trèo đèo vượt dốc, băng qua nhiều con suối vất
vả lắm Isabelle mới tình cờ tìm được lối mòn của vua tôi ngày trước. Cứ thế,
trên đường lên núi vượt qua hàng ngàn bậc đá, len lỏi theo lối mòn bạt ngàn cỏ
cây, bồ hòn, ngót rừng, rừng trúc, rừng thông, đại thụ, Isabelle thường bắt gặp
những đền đài hoang tàn, đổ nát, những am miếu ruỗng mục vương vãi bên vách
núi. Đứng trước những biến thiên của lịch sử, những di tích của các triều đại,
Isabelle đều dừng lại quan sát, tìm hiểu, cẩn thận ghi chép, tỉ mỉ vẽ lại những
quang cảnh, những cổ vật tế khí đã hư hỏng, biến dạng.
Khi lên tới đầu dốc sừng sững những cây tùng già, Isabelle nhìn thấy một
ngôi chùa nhỏ nằm chênh vênh trên vách núi, một mái nhô ra đã ủ dột, mục nát vì
rêu phong. Isabelle biết mình đang đứng trước vẻ đẹp của chùa Một Mái dù điêu
tàn nhưng ẩn chứa một giá trị lịch sử gắn liền với tư tưởng Phật giáo khởi
nguồn từ Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử của Phật hoàng Trần Nhân Tông.
Trời đang ngả về chiều. Sương mù như sữa giăng khắp núi. Cỏ lau bạc đầu cong
mình trước những cơn gió từ biển đông thốc vào. Isabelle định tọa độ xong cô
bước vội trên những gộp đá hoang sơ lên tới dốc đá thì trời vừa sụp tối. Đứng
dựa lưng vào gốc xích tùng Isabelle nhìn thấy một thảo am lập bằng gỗ và trúc
dựng sát vách núi,phía dưới có một đầm nước lớn. Am cỏ đã hoàn toàn hư hại theo
thời gian. Isabelle biết đây là am Bảo Sái do Thiền sư Bảo Sái dựng lên hơn 700
năm trước để thiền tọa.
Ăn vội miếng lương khô, hớp miếng nước rồi để phòng bất trắc, Isabelle đu
mình trèo lên chảng ba cây tùng vạn niên cách mặt đất chừng năm thước, ôm túi
hành trang ngồi ngủ qua đêm. Lúc đó cô mới để ý trời sáng trăng. Ánh trăng lạnh
lẽo xuyên qua cành lá chảy xuống đọng từng vũng lốm đốm trên nền đất thâm nâu
làm cô bồn chồn khó ngủ. Ngồi nghe tiếng cú rúc, tiếng côn trùng nỉ non và ngắm
ánh trăng ràn rụa chảy xuống đầm nước một hồi cô ngủ thiếp đi lúc nào không
hay.
Chừng nửa khuya, đang chập chờn trong giấc ngủ, Isabelle bỗng cảm thấybàn
chân mình tê buốt như có một vật gì đang ngậm lấy. Cô dần dần tỉnh giấc mở mắt
khòm đầu nhìn xuống. Trong ánh sáng trăng Isabelle thấy rõ ràng một con mãng xà
khổng lồ dưới đất trườn lên nuốt gần trọn bắp chân mình.
Thét lên một tiếng Isabelle giãy giụa, phóng xuống đất lôi luôn cả con ác xà
xuống theo. Dĩ nhiên con trăn dài hơn 6 thước không những không nhả mồi nó còn
cuộn mình quyết xiết chết nạn nhân.
Là một cao thủ võ lâm, Isabelle từng hạ nhiều đối thủ trên võ đài, nhưng đây
là lần đầu tiên cô đụng phải một sát thủ ngoại hạng, một quái thú thầm lặng
đang nuốt dần tới đầu gối cô.
Lúc phóng xuống đất, túi hành trang của Isabelle văng ra xa, cây chủy thủ cô
thường đeo bên mình cũng vuột mất. Nhưng may thay, trong cơn thập tử nhất sanh,
Isabelle vớ được một hòn đá khá lớn, có đầu nhọn; cứ thế cô nghiến răng giáng
tới tấp xuống đầu con trăn.
Bị thương, con vật vùng mình quẫy mạnh, chót đuôi ngo ngoe cất cao rồi bất
thần quất mạnh vào mặt Isabelle cắt thành một lằn dài trên trán cô phun máu.
Đúng lúc đó Isabelle cảm thấy một luồng lãnh khí từ trong núi thổi thốc vào mặt
khiến cô choáng váng. Tuy biến sắc, mồ hôi và máu toát ra như tắm, nhưng
Isabelle vẫn bình tĩnh tiếp tục đập hòn đá xuống đầu con trăn.
Cuối cùng, tuy đầu con quái thú bị đập nát, thân mình to lớn của con xà tinh
quấn quanh mình Isabelle dù nới lỏng nhưng vẫn còn ngọ nguậy. Cũng nhờ thế
Isabelle mới nhìn thấy cán dao chủy thủ ló ra phía dưới gần cổ con trăn. Lập
tức Isabelle chồm tới chợp con dao nhanh nhẹn đâm nhiều nhát vào đầu con trăn
rồi rọc miệng nó. Lúc Isabelle rút chân ra khỏi miệng tử thần thì ống quần đã
rách tưa, ống quyển thì nhầy nhụa những máu và nhớt dãi trắng hếu, tanh tưởi
cũng là lúc cô ngắc ngứ rã rời. Đúng lúc đó, bình minh uể oải tia nắng ra chấp
chới khắp núi rừng.
Câu chuyện về cuộc chiến sanh tử giữa con xà tinh và Isabelle đã trở thành
câu chuyện kỳ lạ của núi rừng Yên Tử.
Sau cái vụ bị trăn nuốt, Isabelle tuy thoát chết nhưng chân của cô đã bị
nhiễm trùng. Dù đã rắc thuốc sát trùng, cẩn thận băng bó vết thương xong
Isabelle vẫn quyết tâm vượt núi. Kết quả chân cô sưng tấy. Thay vì tiếp tục
cuộc hành trình chinh phục đỉnh núi Yên Tử, cô Isabelle buộc phải xuống núi tìm
cách chữa trị vết thương.
Thưa Quý độc giả
Hiện nay trong văn khố quốc gia Pháp quốc, ngoài việc lưu trữ số lượng tài
liệu đồ sộ về thuộc địa ở Đông Dương và Phi Châu, còn có cuốn sổ tay của cô
Simon de Isabelle. Trong cuốn sổ tay này, không biết do sương mù khí núi Yên Tử
hay vì nước mắt của cô mà một vài trang chữ đã bị hủy hoại, nhất là những trang
viết ở cuối cuốn sổ đã bị ai xé mất.
Cho đến ngày nay, sau hơn 100 năm trôi qua, người đời vẫn không ai biết số
phận của cô Isabelle sống chết ra sao, kể từ khi cô mang vết thương xuống núi.
Vì sao cuốn sổ tay được ai mang về Pháp; vì sao nó không thuộc quyền sở hữu của
tờ nhật báo Le Figaro mà lại nằm trong Cơ Quan Lưu Trữ Tài Liệu của Bộ Quốc
Phòng Pháp.
Tìm đọc tên tuổi của hàng trăm hàng ngàn các phóng viên chiến trường vì công
vụ đã hy sinh trong những trang dữ liệu của tờ Le Figaro, tôi (*) thấy có tên
của cô Simon de Isabelle với hình bìa cuốn sổ tay đề tựa:
“Tôi, 800 năm trước lang thang theo vết luân hồi”.
Phan Ni Tấn
(*) Chú thích: Tôi ở đây là người kể ra câu chuyện kỳ lạ này, người viết chỉ sắp xếp câu cú cho hợp với cách viết của mình mà thôi.
