Nguyên giật bắn người nghe tiếng ai như tiếng chị Tư Tuyển bù lu bù loa vừa khóc vừa nói không nên lời bên kia bức tường, trên con đường đất nhỏ chạy xuống xã Phổ Vinh, “Nguyên ơi! Nguyên ơi! Thằng Tùng chết rồi!… thằng Tùng chết rồi!”. Đang mơ màng chưa ngủ hẳn, Nguyên tỉnh ngay, vừa bật dậy, hồn phi phách tán, vừa hỏi, “Sao dzậy!… sao dzậy!”. “Nó tắm biển bị sóng cuốn đi, chưa tìm ra xác!”, tiếng chị Tư Tuyển nghe rõ như đứng trước mặt nó vì cả hai chị em chỉ cách nhau bên này bên kia bức tường cao hơn đầu người vài tấc. Nguyên cũng mới vừa ngả lưng nghỉ trưa trên chiếc bàn sắt làm việc trong phòng lâm nghiệp, trong khu UBND huyện Đức Phổ. Nguyên quơ vội chiếc xe đạp, như kẻ mất hồn, đạp theo chị Tư Tuyển xuống Phổ Vinh. Chị Tư Tuyển là công nhân của lâm trường. Chị Tư Tuyển thương thằng Tùng còn hơn em ruột chị kể từ lúc thằng Tùng còn lạ nước lạ cái về làm kỹ thuật đội trồng rừng có chị Tư đang là công nhân. Đã vậy, trong thời gian gần đây Tùng và con em út chị Tư Tuyển khởi sự thương nhau. Thỉnh thoảng vào cuối tuần hai thằng hay theo chị xuống nhà chị ở Phổ Vinh chơi. Ông bác, ba chị Tư rất quý hai thằng, cũng có ý ưng bụng thằng Tùng với con gái út bác ấy…
*
Khoảng nửa tiếng sau hai chị em ra tới bãi biển nơi thằng
Tùng bị nạn. Trời quá ngọ, nắng vàng trong vắt, dịu mát, vì đêm qua có cơn mưa
bất chợt đầu mùa. Bãi biển vắng ngắt, gió biển lồng lộng, những cây phi lao con
vừa được trồng sáng sớm nay đã rũ xuống vì nắng, quặt quẹo, khẽ lay động trong
gió biển. Nguyên nghĩ với thời tiết này chắc chắn trong vài ngày tới sẽ không
có một cơn mưa nào nữa. Vậy là, mấy ngàn cây phi lao được đội trồng rừng trồng
sáng sớm nay sau một cơn mưa bất chợt đầu mùa đêm qua theo lệnh ông giám đốc Phạm
Minh Thương chưa kịp bén rễ, bị khô nước sẽ chết cả, tỉ lệ cây sống sẽ là 0%! Vậy
là công toi! Công sức, tiền bạc ương cây con cả năm! Ông Thương là kỹ sư lâm
sinh chứ phải tay mơ, sao có quyết định quá nôn vội, lẽ ra ông phải chờ mùa mưa
trở về hẳn với những đợt mưa dai dẳng kéo dài trong nhiều ngày, cho cây con được
cung cấp lượng nước đủ để bén rễ ngay trong giai đoạn đầu được trồng xuống đất.
Đứng chôn chân trên bãi biển, nhìn trời nhìn đất một lúc, đầu óc thất thần, lú
lẫn, hai chị em lủi thủi lội cát đi vào trong xóm nhỏ, nơi có nhà chị Tư Tuyển.
*
…Trưa nắng vàng xa lạ. Chuyến xe từ thành phố Qui Nhơn ra thị
xã Quảng Ngãi chạy ngang qua thị trấn Đức Phổ thì dừng lại. Một số hành khách
xuống xe ở đây, trong đó có Nguyên và Tùng. Từ đó đã hơn 2 năm trôi qua ở một
miền đất xa lạ thuở vào đời của hai thằng. Nguyên và Tùng vừa tốt nghiệp khóa
trung cấp lâm sinh và một vô tình lạ lùng hai thằng thân nhau nhất lớp vì hợp
tính, vì hiểu nhau, vì cùng cảnh ngộ gia đình, lại được phân công cùng về công
tác tại một lâm trường thuộc huyện Đức Phổ. Từ những ngày vào nhập học khóa
trung cấp nội trú 3 năm hai thằng đã kết bạn như đôi chim non và tình bạn của
chúng nó đẹp vô cùng với thật nhiều kỷ niệm khó quên. Đến nỗi một chị bạn học lớn
tuổi trong lớp hay hát đùa, chọc vui hai đứa, “Hai con thằn lằn con đi
chơi với nhau…”.
*
Nhà Tùng ở khu sáu, phía trong cách trung tâm phố biển Qui
nhơn 1 cây số, nhà Nguyên ở vùng ngoại ô. Cả ba của Tùng và Nguyên cùng phục vụ
trong ngành giáo dục của chế độ miền nam trước 1975. Ba Nguyên là nhà giáo, ba
Tùng là giám thị trường Trung Học Cường Để, trường công lập nam lớn nhất của
thành phố Qui Nhơn, nơi Nguyên đã từng theo học. Dạo đó việc xét lý lịch vào một
trường chuyên nghiệp không khó lắm như nhiều năm sau này, dù là vào một trường
lâm nghiệp. Có câu: “nhất Y, nhì Dược, tạm được Bách
khoa, Sư phạm bỏ qua, Nông Lâm vứt xó”. Vì chính quyền mới
thành lập trên cả nước, bộ máy đang vận hành cần nhiều người có khả năng chuyên
môn trong các ngành đang thiếu rất nhiều sau cuộc chiến 20 năm. Sau 2 năm làm
việc ở một lâm trường huyện, Nguyên được chuyển về phòng lâm nghiệp huyện theo
yêu cầu xin người của huyện đến sở lâm nghiệp Nghĩa Bình (Sau năm 1975 Quảng
Ngãi và Bình Định sáp nhập thành Nghĩa Bình, được vài năm lại tách ra trở về
tên cũ. Đức Phổ thuộc Quảng Ngãi, Qui Nhơn thuộc Bình Định). Còn Tùng vẫn tiếp
tục làm kỹ thuật ở lâm trường. Suốt thời gian trên, hai thằng hay thay phiên
nhau về Qui Nhơn thăm nhà. Đứa này về thì nhân tiện cũng đạp xe đến nhà đứa
kia. Vậy mà lần này, Nguyên không phải về Qui Nhơn thăm nhà mà về gặp ba má thằng
Tùng để báo hung tin…
*
Về đến Qui Nhơn thì phố đêm đã lên đèn… Má thằng Tùng vừa vỗ
tay vào người vừa ngã vật ra khi nghe Nguyên nói, “Sáng nay thằng Tùng dẫn tụi
công nhân trồng xong đợt phi lao trong ngày rồi cùng nhau xuống biển tắm, chỉ
riêng nó bị xoáy nước nhấn chìm và cuốn trôi đi nơi khác chưa tìm ra… “. Nguyên
đã chuẩn bị câu nói này trên suốt chuyến xe từ Đức Phổ về Qui Nhơn! Nguyên khôn
ngoan, tránh không nói thẳng, nhưng má thằng Tùng đủ hiểu con bà đã chết vì một
tai nạn bất ngờ. Ngay lúc bước chân vào nhà thằng Tùng, Nguyên và má thằng Tùng
cùng ra ngồi trước hè nhà nói chuyện. Má thằng Tùng cũng cứ ngỡ như mọi lần ngồi
chờ Nguyên kể cho nghe chuyện con bà, thằng Tùng, dạo này ra sao. Vậy mà!!!…
*
Ngay sáng hôm sau hai chú cháu, ba thằng Tùng và Nguyên, đón
chuyến xe sớm nhất ra Đức Phổ. Ra đến nơi, xuống xe, quá trưa, trời nắng chang
chang, phố huyện vắng tanh, và Nguyên lại có cái cảm giác mọi vật xa lạ như buổi
trưa lần đầu tiên cách nay hơn hai năm Nguyên và Tùng đặt chân xuống thị trấn
này. Hai chú cháu liền nghe tin bọn con nít vừa tình cờ trông thấy xác thằng
Tùng trôi bập bềnh gần bờ biển cách nơi chúng nó tắm khá xa. Tính ra, đúng 24
tiếng đồng hồ sau tai nạn, xác thằng Tùng mới nổi lên mặt nước. Nghe nói trước
đó UBND huyện đã cho người chèo thuyền bủa vây tìm xác thằng Tùng khắp trong
vùng biển Phổ Vinh, vì dù sao kẻ gặp nạn cũng là một cán bộ trung cấp của sở
lâm nghiệp tỉnh về đây làm việc. Động thái duy nhất của UBND huyện trong sự kiện
này.
*
Ra đến nơi, chiều đã xuống hẳn trên bãi biển Phổ Vinh,
Nguyên thấy em gái chị Tư Tuyển ngồi rũ rượi bên quan tài thằng Tùng. Con bé
còn bé lắm, có lẽ chưa đến tuổi đôi mươi. Con bé không khóc, không nói gì, chỉ
thấy đôi mắt vô hồn thật buồn. Ông bác cha chị Tư Tuyển cũng không can ngăn gì
đứa con gái út trong việc nó có mặt ở đây. Ông tôn trọng cảm giác của đứa con
gái út và mối tình đầu của con gái mình. Nguyên không biết con bé ở đây từ lúc
nào, chỉ trông thấy con bé trông thật xanh xao, thật thê thảm. Ông Phó giám đốc
là người làm lễ truy điệu. Không có mặt ông giám đốc Thương, ông đã về nhà ông
ta nghỉ cuối tuần ngoài thị xã Quảng Ngãi ngay buổi chiều hôm tai nạn vừa xảy
ra, trong khi việc tìm kiếm xác thằng Tùng chưa kết thúc! Bài điếu văn đại ý
phê phán việc tắm biển của Tùng và tụi công nhân đội trồng rừng là vô kỷ luật…
!? Lẽ ra chúng nó phải xin phép xuống biển tắm ngoài giờ làm việc hay sao? Lạ
thật! Chán nản, lẳng lặng Nguyên lững thững bỏ đi xuống mé biển, đứng nhìn ra
khơi xa. Trời nước mênh mông, Nguyên nghe lòng mình ngậm ngùi cho số phận ngắn
ngủi của thằng bạn thân nhất đời nó!
*
“Tài hoa bạc mệnh!”. Thằng Tùng không những tài hoa mà còn đẹp
trai. Nguyên hay đùa với nó, “Đi tán gái với mày tao chỉ có xách xe không mà về!”.
Tùng cao ráo, trắng trẻo, và hiền lành như con gái, khuôn mặt vuông vức, trông
có hậu. Nó ít nói, chỉ cười cười, vậy mà dễ dàng làm xiêu lòng bọn con gái. Thằng
Tùng còn là tay chơi cờ tướng tầm cỡ ở công viên thành phố Qui Nhơn một dạo.
Theo nó kể, dân bày cờ thế ăn tiền rất cạch mặt thằng Tùng. Những tay chơi cờ
có hạng rất phục tài phá cờ thế của thằng Tùng! Nguyên không biết đánh cờ tướng,
nghe vậy thì biết vậy thôi chứ Nguyên chưa có dịp xem thằng Tùng đánh cờ. Nhưng
Nguyên tin lời thằng Tùng nói, vì tánh Tùng rất chân thật. Khi vào nhập học
khóa trung cấp lâm sinh hệ B ba năm, thằng Tùng mới học xong cấp 2, còn Nguyên
đã học xong lớp 11. Vì có chính sách mới, những trường trung học kỹ thuật trong
cả miền nam giải tán ban toán, chỉ đào tạo công nhân, Nguyên không được tiếp tục
học năm cuối trung học. Nguyên vẫn không biết tại sao thằng Tùng bỏ học sớm như
vậy. Tính ra thằng Tùng còn trẻ hơn Nguyên nhiều. Nhưng hai thằng không phân biệt
tuổi tác, xưng hô mày tao rất thoải mái. Có lẽ do tính thằng Tùng rất chững chạc
và cỡ người cao hẳn nên trông nó già dặn hơn nhiều so với số tuổi của nó.
*
Ngay buổi chiều hôm đó, chiếc xe Jeep của lâm trường chở
quan tài thằng Tùng về Qui Nhơn, trên xe có ba thằng Tùng, Nguyên và chị Tư Tuyển.
Chiếc xe tháo mui, để trần cho không khí trong xe thoáng hơn. Khoảng hơn nửa tiếng
sau, xe chạy ngang vùng biển Sa Huỳnh, thuộc huyện Đức Phổ, ranh giới tận cùng
giữa hai tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định thì trời đã tối hẳn. Sao đầy trời, dường
như ánh trăng non đang âm thầm đi theo chứng kiến cuộc tiễn đưa buồn thiu này.
Gió biển lạnh ngắt, nghe rõ tiếng sóng biển vỗ vào bờ ầm ì xa xa từng đợt như
mang theo lời than thở của người vắn số chạy theo mấy người thân trên xe.
Nguyên chợt rùng mình. Suốt chuyến xe không ai buồn nói với ai một lời nào.
*
Về đến nhà Tùng thì đã khuya lắm rồi, nhưng Nguyên cố tranh
thủ về thăm nhà mình ở ngoại ô thành phố và nghỉ ngơi một đêm. Lúc Nguyên trở lại
nhà Tùng vào sáng hôm sau, ngạc nhiên không còn thấy chiếc xe Jeep và cả chị Tư
Tuyển đâu cả. Sau nghe kể lại anh tài xế được lệnh chở quan tài đến nhà thằng
Tùng là phải quay trở về lại lâm trường ngay. Chị Tuyển cũng theo xe về không dự
đám tang, chị ngại người nhà chưa hiểu lắm về mối quan hệ của hai chị em.
Nguyên cũng đã vô tình, thật tình là chưa kịp giải thích mối quan hệ và tình cảm
chị dành cho thằng Tùng trong hai năm qua. Trong buổi chiều hôm ấy, trên chiếc
xe tang đưa thằng Tùng ra nơi yên nghỉ cuối cùng, chỉ có Nguyên là người bạn
duy nhất và làm cùng ngành có mặt. Sở lâm nghiệp không cử người đến dự. Vậy đó,
thật buồn! Mới 2 năm trước Tùng và Nguyên cùng cả lớp hớn hở về sở lâm nghiệp
nhận quyết định về các tỉnh làm việc. Cả đến sau này, trong lần về Qui Nhơn đến
nhà thằng Tùng dự giỗ đầu thằng Tùng, Nguyên cũng không nghe ba má thằng Tùng
nói gì về việc Sở lâm nghiệp tỉnh có đến thăm viếng và chia buồn cùng gia đình
không.
*
Vài năm sau, Nguyên được ba bảo lãnh qua Mỹ và nó lại tiếp tục
con đường học vấn đã dở dang từ hơn 5 năm trước. Kể từ dạo ấy Nguyên không còn
liên lạc được với gia đình thằng Tùng. Nguyên biết tin gia đình thằng Tùng đã
vào Sài Gòn sinh sống sau cái chết của thằng Tùng không lâu, lúc Nguyên còn ở
Việt Nam. Nghe lời bạn bè cùng lớp qua facebook, ông già thằng Tùng lo sợ gia
đình có cái huông, sẽ đến lượt thằng em duy nhất còn lại của Tùng cũng sẽ như
anh trai mình. Nhà thằng Tùng đông anh em nhưng chỉ có 2 trai. Đôi lúc Nguyên
ngẫm nghĩ lại, sao ông già nó đặt tên cho con mình là Phạm Đức Tùng. Đã “Đức”
(phát âm vẫn giống chữ đứt) lại còn “Tùng” nữa (tiêu tùng!?), làm như cái tên
nó vận vào người xấu số! Hơn 30 năm nơi xứ người, Nguyên không gặp một người bạn
hợp tính tình và hiểu nhau như tình bạn với Tùng thuở nào. Chiều đang xuống dần
nơi xứ người, Nguyên hoàn thành câu chuyện này để nhớ về một thằng bạn tốt nhất
thuở vào đời của mình.
*
( …Nhớ bạn học lớp Lâm sinh Phạm Đức Tùng)*
.
Stanton, California Sept. 1st, 2025.
(P/s, * Bài thơ NHƯ RỪNG NGUYÊN SINH, từ Tuyển Thơ Văn
MƯA & EM 2025, trang 62, Nhân Ảnh xb 2025)
