Sáng Chủ Nhật hôm đó, tôi còn nằm nướng trên giường, chị Hậu
đã gọi điện thoại réo:
- Dậy chưa em? Hôm nay Houston mưa gió tơi bời, cũng may đã đi xong đám cưới con gái em, chớ giờ này tuần trước mà mưa gió như vầy, chị làm biếng ra phi trường và có khi chuyến bay bị hủy luôn đó.
- Cám ơn chị đã không ngại đường xá, bay qua Canada ăn
cưới, chung vui với gia đình em.
- Khách sáo quá đi! Hàng xóm cũ bên Việt Nam qua đây gặp
nhau mừng vui hết biết, mà bữa đám cưới vợ chồng em lu bu khách khứa nên đâu
nói chuyện được gì. Bữa nay em đã khỏe, đã hết mệt chưa?
- Dạ chị, em thấy... khỏe re, cả nghĩa đen lẫn nghĩa
bóng luôn. Gả được đứa con gái, yên tâm rồi.
- Mừng húm chớ yên tâm gì, phải không? Nói đùa tí thôi,
nhưng đó là sự thật đó em, nhiều nhà mong con đám cưới mà không được. Như thằng
Tuấn nhà chị nè, nó ăn ở với con gái nhà người ta đã ba năm nay rồi, mà hễ nhắc
nó tính chuyện đám cưới là nó làm lơ. Nó là kỹ sư, con bé kia làm luật sư, công
việc cả hai đều ổn định, đã mua hẳn căn nhà chung, chẳng hiểu sao chả lo cưới
xin. Mình là nhà trai mà còn sốt ruột, thì bên nhà gái còn sốt ruột đến cỡ nào.
- Nhưng cũng may là nhà gái người Mỹ, hen chị?
- Em làm như người Mỹ không biết tự ái là gì. Người
dân tộc nào đi nữa thì ai cũng mong con cái mình cưới xin đàng hoàng, không những
hợp pháp trước pháp luật mà còn cho cả gia đình, họ hàng, bạn bè hai bên chính
thức công nhận, chúc phúc và chung vui nữa chớ. Chị không hiểu nổi lũ trẻ xứ
này nữa.
Tôi vội cứu vớt câu nói vô duyên của mình:
- Em tưởng người Mỹ họ thoải mái không câu nệ phép tắc
lễ nghi như người Á Đông mình. Thời buổi này đám trẻ chúng nó... lười
cưới hỏi hay sao á!
- Đúng vậy, trong giáo xứ chị, nhiều người quen của chị
cũng trong tình trạng mòn mỏi, chờ đợi, mong tin con cái thông báo đám cưới, dù
chúng nó quen nhau, thậm chí dọn ở chung với nhau một thời gian rồi. Chắc tụi
nó ảnh hưởng lối sống Bắc Mỹ này, không quan tâm đến cha mẹ hay phong tục tập
quán của người Việt mình nữa rồi em ơi.
- Em thấy, đám trẻ bên Việt Nam bây giờ cũng vậy. Phong
trào sống thử trước hôn nhân đang rất thịnh hành, không phải như chúng mình
ngày xưa, gìn vàng giữ ngọc cho đến ngày Tân Hôn theo chồng.
- Cứ cho là như thế đi, nhưng sống thử 1-2 năm cũng đủ
biết nhau rồi, mà sao nhiều đứa sống thử... dài dài, sống thiệt luôn, chẳng
màng cưới hỏi, bởi vậy mới buồn, mới rầu. Xã hội càng tiến bộ càng văn minh thì
những giá trị truyền thống bị phai mờ, chị e rằng sẽ đến ngày lụi tàn. Hồi
tháng trước, chị đi ăn cưới con gái người bạn, tụi nó cũng “sống thử” vài năm,
bây giờ làm đám cưới, hai bên gia đình mừng hết lớn. Tại hôn lễ, tụi nó trịnh
trọng báo thêm một tin vui nữa, là cô dâu đang mang thai mấy tháng, ui là trời,
cả tiệc cưới vỗ tay reo hò, chúc mừng tá lả.
Tôi bật cười:
- Vui quá chị nhỉ, ngày xưa ở Việt Nam mình thì cha mẹ
đeo mo vào mặt chớ ở đó mà tươi cười khi con mình lỡ dại “ăn cơm trước kẻng”.
- Thì đó, ngày nay tụi nó ảnh hưởng bọn ca sĩ tài tử
Hollywood, phim Hollywood. Nhìn xem, đứa nào đứa nấy thay chồng đổi vợ ào ào,
Jennifer Lopez và Ben Affleck đó, yêu nhau sống với nhau, đến gần ngày cưới thì
hủy hôn, rồi chàng lấy vợ, nàng lấy chồng, rồi hai cuộc hôn nhân này thất bại,
hai bên kéo nhau ra tòa, rồi mười mấy năm sau tình cũ không rủ cũng tới, hai
người lại tái hợp, cưới hỏi linh đình, mới đây nghe tin là đã ly dị bỏ nhau, ôi
chóng cả mặt. Còn cô nàng Britney Spears nữa, sống hoang tàn buông thả, thay chồng
như thay áo.
- Chị nói vậy là vơ đũa cả nắm, tài tử Hollywood cũng
có nhiều cặp sống bền lâu bên nhau, ví dụ như vợ chồng Tom Hanks, vợ chồng
Denzel Washington, còn cô ca sĩ Britney Spears là thuộc loại bệnh chị ơi. Mà
nói chi Hollywood, ngay cả vợ chồng tri thức như nhà Bill Gates cũng ly dị kìa.
Phim ảnh Hollywood cũng chỉ là phản ánh thực tế xã hội. Nói đúng ra, văn hóa Âu
Mỹ là thế, con cái chúng ta sinh ra trong xã hội này, thời đại này, phải chịu
thôi.
Chị Hậu còn nói nhiều lắm, trời Houston mưa bão nên chị rảnh,
tâm sự tràn lan, trút hết nỗi lòng, chỉ vì thằng Tuấn con chị chưa chịu cưới để
chị an lòng.
*
Hồi học lớp 9, trong trường tôi, có vài đứa con gái biết yêu
sớm. Trong khi lũ chúng tôi còn say mê ăn quà vặt, vui thú chuyện sách vở, thì
mấy nàng ấy đã để con tim rung động xao xuyến. Cùng trong nhóm chuyên Văn, Toán
của trường, tôi biết một cô nàng, rất xinh đẹp, không hỗ danh con gái xứ Cần
Thơ gạo trắng nước trong, con nhà tiểu thư khá giả, nhưng vương vào đường tình
quá sớm với anh chàng cùng khối lớp chín. Dĩ nhiên, gia đình nàng phản đối dữ dội,
ngăn cấm đủ đường, nhưng càng ngăn cấm thì tình yêu càng mãnh liệt.
Có lần tôi vừa đến trường, dắt xe vào bãi đậu xe, thấy chàng
và nàng cũng đang vào bãi đậu, ui chu choa, tôi nghe nàng gọi chàng là “anh” và
xưng “em” mà tôi mắc cở đỏ mặt tía tai. Gì vậy trời, tôi chưa bao giờ có ý nghĩ
gọi “mấy thằng” chung lớp chung trường là “anh” đâu nha, mơ đi cưng! Mà nàng ấy
gọi nghe ngọt xớt, hỏi sao hổng làm tôi mắc cở.
Dù bị ngăm cấm, yêu trong lén lút, mối tình học trò này cũng
lai rai kéo dài cho đến khi chúng tôi lên cấp ba, và rồi việc gì đến phải đến,
ngày thi tốt nghiệp High School nàng cũng đi thi nhưng với cái bụng bầu 4 tháng
đã lum lúp, không thể che dấu được nữa. Tin động trời này xôn xao cả trường.
Gia đình nàng phải chịu thua, ngày nào còn khinh rẻ thằng “rể nhóc tì”, nay phải
xuống nước gặp hắn để bắt hắn và gia đình hắn làm đám cưới. Nghe đâu hai bên
“sui gia” tranh cãi, hục hặc tùm lum, chẳng ai chịu nhường ai, vì chẳng bên nào
vui vẻ khi cô dâu chú rể chỉ vừa 18 tuổi.
Cuối cùng thì cái đám cưới nho nhỏ cũng được diễn ra khi cô
dâu bụng chửa vượt mặt. Lũ chúng tôi hiếu kỳ đi xem (vì đâu có được mời). Trời
đất ơi, khi đoàn rước dâu vừa về đến cửa trước nhà đàng trai, mẹ chú rể và vài
bà cô khác te te bước ra, nắm tay cô dâu, kéo vội vàng đi ra phía sau, vì theo
“tục lệ” cô dâu “ăn cơm trước kẻng” không được đi vào nhà chồng bằng cửa trước,
còn tại sao phải đi cửa sau thì đố ai giải thích được, một hủ tục thật bất công
và đầy tổn thương cho cô dâu trong ngày cưới. Lũ con gái chúng tôi đứng xem và
ngạc nhiên, có chút bất bình, thắc mắc đủ điều nào biết hỏi ai. Một bác lớn tuổi
trong đám đông nhìn chúng tôi, cảnh cáo:
- Tụi con nhìn mà soi gương, đừng theo vết cô dâu này
nhá. Muốn cha mẹ nở mặt nở mày, hay muốn “được” rước dâu cửa sau bôi gio trát
trấu vào mặt cha mẹ!?
Cách đây gần 40 năm ở Việt Nam khi tôi còn lứa tuổi học trò,
"sống thử" là một điều lạ lẫm xa vời không thể chấp nhận được, nói
chi đến chuyện "sống thử" có thật trong đời. Khi còn đi học cấp 2 cấp
3 chuyện yêu đương, có bạn trai là cấm tiệt nhé. Khi qua tuổi 18 muốn quen ai
hay ai muốn làm quen phải đến nhà nói chuyện đàng hoàng dưới sự... chứng giám của
gia đình nữa cơ.
Hồi tôi mới ra trường đi dạy học có anh chàng thích tôi, anh
đến nhà chơi để gây thêm cảm tình, đến từ lúc chương trình tivi vừa bắt đầu.
Hai đứa ngồi nơi phòng khách vừa nói chuyện vừa ... xem tivi (tội nghiệp, cứ
làm như chàng đến nhà tôi chỉ để xem tivi). Mà đâu phải chỉ có hai đứa, còn có
cả lũ em, cháu của tôi vây quanh cùng xem tivi nói cười tíu tít và những người
lớn trong nhà đi ra đi vào rộn ràng như đi chợ (gia đình bà chị cùng ở chung
nên gia đình tôi thành đông người). Chưa hết, con chó Kiki cũng... góp mặt, nó
ngồi chồm hổm bên chân ghế cạnh chỗ tôi ngồi, nhìn thẳng vào khách, miệng há hốc
nước dãi chảy cũng không thèm khép mõm lại, vì nó bận ... hóng chuyện và làm
“bodyguard” cho tôi, cùng cả nhà tôi "canh chừng" chàng trai trẻ. Tóm
lại, chàng quay về hướng nào cũng có những cặp mắt theo dõi.
Ngồi chơi mãi cho đến hết chương trình tivi (vì là buổi tối
thứ Bảy cuối tuần rảnh rang), hình như chàng chưa muốn về. Như thường lệ hết
xem tivi là đến giờ đi ngủ, đứa cháu ngây thơ của tôi ôm một đống mùng mền chăn
gối ra phòng khách và lục tục giăng mùng, (nhà đông người nên khoảng trống nơi
phòng khách làm chỗ ngủ cho bọn trẻ con). Đến lúc này anh chàng mới biết thân
phận, đứng dậy xin phép ra về.
Tôi tiễn chàng ra cổng, con chó KiKi cũng lẽo đẽo theo sau
(ai khiến!? Vô dzuyên!), tôi ngại ngùng mời xã giao một câu để an ủi
chàng:
- Thứ Bảy tuần sau rảnh anh đến chơi nữa nhé.
Chàng nhìn tôi, rồi liếc con KiKi, trả lời lịch sự mà...buồn:
- Ừ...ừ... tuần sau anh sẽ đến nhà em... xem tivi nữa.
Sau một thời gian đến nhà “xem tivi”, chàng cũng xin phép được
đưa tôi đi chơi, nhưng mấy lần đầu gia đình tôi đều gửi... thằng cháu 5 tuổi đi
theo, bảo rằng cho dzui!
Thế đấy, gặp gỡ riêng tư còn bị hạn chế, khó khăn, làm gì có
chuyện “sống thử”! Ngày nay thì sao? Ngay cả bên Việt Nam cũng tràn lan những cặp
yêu nhau công khai thuê nhà trọ sống thử, thậm chí ngay từ thời sinh viên xa
nhà, sống thử là phong trào của giới trẻ. Bên hải ngoại, cụ thể là xứ Mỹ-Canada,
thế hệ người Việt trẻ cũng dần bị “Mỹ hóa”, “thời đại hóa” khi cuộc sống hàng
ngày tiếp thụ nền văn hóa xứ người, có người yêu da trắng da đen da màu đủ cả,
rồi cứ tự do thoải mái hẹn hò, sống chung, như là một điều bình thường.
Thực ra, sống chung sống thử, nếu suy nghĩ cởi mở hơn, thì
cũng có cái hay. Hai người sẽ dần dà hiểu rõ tính nết, lối sống, quan điểm,
nghĩ suy của nhau hơn, như vậy sẽ dễ dàng cho họ quyết định tiếp tục hoặc dừng
lại mối quan hệ. Còn thế hệ chúng ta thuở đó, khi hẹn hò thời gian ít ỏi, nàng
e ấp dịu dàng, chàng lịch lãm ga lăng, nhưng không ít cặp khi lấy nhau về chung
một nhà thì... hỡi ôi!
Ngoài ra, khi sống thử, hai người sẽ thử thách nhau trong vấn
đề tài chánh, cách cư xử tiền bạc với nhau, với xung quanh, với gia đình bạn bè
hai bên. Vượt qua những thử thách đó, nếu vẫn thấy hòa hợp thì quyết định chính
thức trở nên vợ chồng hợp pháp, như vậy cũng tốt. Sống thử, nếu không phù hợp
thì chia tay, vẫn dễ dàng hơn “cưới thử” mà chia tay sẽ kéo theo biết bao hệ lụy.
Tôi có cô bạn đồng nghiệp cũ bên Việt Nam, nay đang định cư ở
Atlanta, Georgia. Đứa con gái của cô bạn này rất xinh, ai cũng bảo đi thi Hoa Hậu
người Việt hay người Mỹ đều có khả năng vào vòng chung kết, thậm chí đạt vương
miện. Cô bé là niềm hãnh diện của gia đình, sau khi học xong Đại Học ngành Kế
Toán, đi làm được năm đầu, rồi dọn ra ở riêng, vì có bạn trai, là một chàng
trai gốc Mễ, làm nhân viên bán hàng ở một đại lý xe hơi. Khỏi nói cũng biết cô
bạn tôi thất vọng và buồn rầu cỡ nào.
Tôi khuyên bạn:
- Bên đây tụi nhỏ sống thử là bình thường bạn ơi.
Cô bạn bình thản:
- Mình có cách "đối phó" rồi, vợ chồng tớ chẳng
thèm đoái hoài, vì chẳng ưa dân Mễ và nghề ngỗng của thằng kia, nên cứ để chúng
sống thử, đến lúc nào chán thì rã đám, mình sẽ ăn mừng, và cầu mong... thằng
sau sẽ là một đứa tốt đẹp hơn, vừa lòng gia đình hơn. Kể ra, sống thử...
cũng hay, cho con gái mình bài học khi nó không thèm nghe theo lời khuyên bảo của
cha mẹ.
Nhưng đời chẳng ai ngờ, hơn một năm sau, chúng thông báo,
xin được hai bên cha mẹ gặp gỡ để tụi nó sẽ làm đám cưới. Dù chẳng ưng ý thằng
rể, cô bạn tôi cũng phải theo quy luật “con đặt đâu cha mẹ ngồi đấy”. Đến nay
chúng nó vẫn bên nhau yên ổn, hạnh phúc, sinh cho ông bà ngoại thằng Mễ con
kháu khỉnh cưng quá chừng.
Hôm qua, chị Hậu lại điện thoại cho tôi hỏi thăm như thường
lệ, sau đó chị buồn buồn:
- Em ơi, thằng Tuấn nhà chị và nhỏ người yêu luật
sư vừa chia tay, đường ai nấy đi rồi.
- Trời, chúng nó đã ở với nhau ba năm, chứ có phải ít ỏi
gì đâu, lý do gì mà ra nông nỗi?
- Thì chúng bảo là không hợp nhau nữa, nghe vậy
thì biết vậy. Chị ưng con bé luật sư này lắm, người Mỹ ngoan hiền, gia đình
đàng hoàng, thiệt chẳng hiểu nổi.
Tôi chỉ biết an ủi chị:
- Thôi thì, coi như duyên nợ tụi nó tới đây là hết.
Thật éo le, cô bạn ở Atlanta mong con gái mau rã đám với thằng
Mễ thì chúng lại cưới nhau đàng hoàng và sinh con, coi bộ ăn ở với nhau hạnh
phúc dài lâu, còn chị Hậu, khao khát con trai làm đám cưới với nàng luật sư Mỹ
thì cuối cùng chúng lại đường ai nấy đi.
Sống thử! Nếu những gia đình nào trong cộng đồng Việt Nam hải
ngoại, có con cháu vẫn tuân theo phong tục truyền thống, chỉ dọn ra khỏi nhà
khi đính hôn hoặc khi lập gia đình, thì thật đáng vui mừng. Còn nếu không,
có lẽ cũng phải đến lúc, chúng ta chấp nhận “sống thử” như là một chuyện bình
thường của cuộc sống văn minh hiện đại ngày nay chăng?
Edmonton, Tháng 9/2026
