(xem kỳ 1)
7
Nghiêm là người cuối cùng vào tàu ngựa, dắt ngựa ra đóng vào xe. Con ngựa biết là sắp được đi nên quất đuôi liên tục và ngẩng cao đầu. Nghiêm vỗ vào cổ ngựa nói nhỏ: Lại một ngày vất vả với tao, rồi dắt ngựa, dong xe ra cổng. Anh đóng cổng, bước lên xe, chậc lưỡi, giật cương cho ngựa ra đường. Trời chưa sáng. Cột điện đường vẫn hắt tỏa ánh sáng vàng vọt xuống hè phố. Đây đó vang lên những tiếng rao lanh lảnh: Ai xôi đậu xanh…, ai xôi lạc…, bánh tây nóng giòn đây…
Con ngựa như quen đường nên ra tới Cầu Đất, qua mấy ngả đường
mà Nghiêm chỉ chặc lưỡi và kéo nhẹ cương là ngựa biết quẹo trái lên Tám Gian, rồi
thẳng đường lên Lạc Viên. Anh buông cương cho ngựa đi chậm lại ở đoạn đường nhiều
ổ gà. Tiếng nhạc ngựa leng keng với tiếng vó ngựa lạch cạch… lạch cạch… đập đều
trên đường đã tạo thành một thứ âm thanh đặc biệt trong buổi rạng sáng khi phố
xá còn thưa thớt.
Ở bến xe ngựa Lạc Viên, mấy ông xe ngựa đến sớm đang ngồi ăn
bún ở quán bún bên đường. Nghiêm đậu xe sau họ theo thứ tự, rồi đến một quán
bán xôi mua 2 đồng xôi đậu xanh đem đến xe ngồi ăn.
Nghiêm đã ra Hải Phòng được hơn 4 tháng theo lời hứa của Đào
từ ngày từ giã ở Đầm Hà. Vì thế, khi Nghiêm vừa đến được một tuần là Đào cho vợ
chồng Biên nghỉ việc. Đào thuê một bà khoảng trên 30 tuổi thay vợ Biên, còn
Nghiêm thay Biên làm việc quản gia và coi sóc ngựa, xe. Đào đã lấy lại cái xe
cho Biên thuê, định tìm một người khác thì Nghiêm nói là để cho Nghiêm. Anh đã
theo mấy người chạy xe để học việc và chỉ sau 2 tuần là Nghiêm có thể tự điều
khiển ngựa và quen đường.
Khi đuổi vợ chồng Biên ra khỏi nhà, Đào đã cho Nghiêm biết sự
việc và hỏi Nghiêm là nếu Nghiêm là Đào, anh sẽ cư xử ra sao thì Nghiêm đã cười
nói: Tôi không phải là cô thì khó nói, nhưng việc cô làm là việc cư xử bình thường
ở đời. Anh nói thế, vì anh cũng có thành kiến với những người lấy Tây, nên nghĩ
rằng vợ chồng Biên có thành kiến với me Tây là chuyện bình thường. Anh không ngờ
là Đào đã đi một bước quá xa. Hai năm ở Đầm Hà, anh không dám nói với Đào điều
gì, vì anh tôn trọng người chết, tôn trọng Đào và nhất là thấy thân mình còn chẳng
ra sao thì nói gì đến việc gắn bó với Đào. Khi nhận thư Đào bảo vào Hải Phòng,
Nghiêm hy vọng đời mình sẽ thay đổi và anh có thể nói lên điều anh muốn nói.
Nhưng Nghiêm đã ngỡ ngàng trước ngôi biệt thự lớn, kín cổng cao tường và bàng
hoàng khi biết Đào đã lấy Pergi. Từ đó đến nay, Nghiêm chỉ gặp Pergi ít lần, lần
đầu cùng với Đào, Pergi cho biết là ông đã nghe Đào nói nhiều về anh, và bảo
anh hãy coi đây như nhà mình, còn mấy lần sau, lúc ở tàu ngựa, lúc ở ngoài sân,
lần nào cũng niềm nở chào hỏi, nhưng chưa bao giờ ông nói chuyện lâu.
Ngày trước ở Đầm Hà, Đào có nét quyến rũ trong cánh áo nâu,
áo đen, còn bây giờ thì đài các với quần áo lụa trắng hay mỡ gà làm nổi lên tấm
thân nẩy nở khêu gợi. Trên 4 tháng nay, Nghiêm chưa thấy Đào mặc váy đầm ra
ngoài mà chỉ mặc áo dài, có lẽ Đào muốn phô bày nét khêu gợi của thân thể trong
cánh áo dài lụa mỏng thắt lưng ong và đôi chân dài trong cái quần trắng, mỗi bước
đi là bàn chân như mềm theo với ống quần xõa trên đôi giày cao gót.
Trời sáng hẳn. Hai xe đầy khách đã đi. Nghiêm lấy bi đông nước
trà uống một hơi, rồi bước xuống xe khi thấy chiếc xe trước đã gần đầy. Mấy người
khách bước đến xe Nghiêm và chỉ khoảng 20 phút sau, xe đã đầy. Anh bước lên xe,
thu tiền, rồi giật cương cho ngựa bước đi. Nắng chưa lên mà phố đã đầy người với
xe ô tô, xe đạp, xe tay, còi xe inh ỏi, nhưng Nghiêm vẫn cho ngựa đi ở tốc độ
nhanh. Tiếng nhạc ngựa leng keng là thứ còi báo, ngựa càng đi nhanh thì tiếng
nhạc càng rung lớn vang xa. Khi Nghiêm tới Chợ Sắt thì bến xe ngựa đang rộn
lên, có những xe mới tới, có xe chất đầy gánh gồng hai bên thành xe, đang ra đường.
Anh đánh xe vào một chỗ rộng rãi ở cuối bến, nhảy xuống xe, tháo hành lý cho
khách. Chờ cho khách đi hết, Nghiêm lấy bao thuốc Basto rút một điếu, bật diêm,
vừa hút mấy hơi thì nghe tiếng gọi:
– Anh Nghiêm, anh Nghiêm …
Nghiêm quay lại, nhận ra người gọi là Lai, đồng nghiệp thuê
xe của Đào, nên bước tới vỗ vai:
– Cậu mới tới à?
Lai cười đáp:
– Em tới trước anh được chừng 15 phút.
– Vậy là hay rồi. Đường Cầu Rào xa gấp 5, 6 lần đường Lạc
Viên mà còn tới trước Lạc Viên.
– Em chạy đường Cầu Rào đã hơn năm nay, nhớ từng khúc đường ổ
gà mà con ngựa cũng nhớ đường như người, nên trời tối đi cũng được. Thường thì
em tới sớm và đón những người khách đầu tiên – Bỗng Lai dừng lại hỏi:
– Anh có biết Biên bây giờ làm gì không?
Nghiêm lắc đầu:
– Từ ngày anh ấy đi, tôi có gặp bao giờ đâu. Vậy cậu biết à?
Lai cười lớn:
– Tưởng ra khỏi 126 Trại Cau thì đi lên, ai ngờ lại đi xuống.
Em gặp Biên chạy xe tay. Hỏi chuyện anh ta nói là tạm thuê xe tay của thằng Hai
Pignon. Anh biết Pignon không?
– Tôi mới đến Hải Phòng được mấy tháng, đâu có biết ất giáp
gì.
– Quan Hai Pignon cũng lấy vợ Việt Nam, và có xe cho thuê
như quan Ba Pergi, nhưng là xe tay. Mấy ông Tây thi nhau khai thác mấy thứ xe
này.
Nghiêm rút bao thuốc, rút một điếu rồi đưa cho Lai. Anh bật
diêm châm thuốc rồi nói:
– Xe tay thì cực nhọc quá.
Lai rít mấy hơi thuốc:
– Anh cứ nhìn con ngựa đổ mồ hôi lê móng dưới nắng như thế
nào thì phu xe tay cũng thế. Trước kia em cũng đã kéo xe tay… Mỗi miếng ăn là
ngàn giọt mồ hôi – Thấy mấy người khách bước tới xe Nghiêm, Lai nói: Anh có
khách, thôi em đi.
Sau 5 chuyến, Nghiêm tìm một chỗ có bóng cây đậu xe, nới lỏng
dây cho ngựa ăn cỏ. Thấy những con ngựa gần đó mồ hôi mượt lưng, sùi bọt mép,
thỉnh thoảng đập móng xuống đường dưới nắng, Nghiêm coi lại ngựa của mình, thầm
nghĩ: Không đến nỗi nào, 5 chuyến toàn là người, ít hàng hóa nên ngựa có thể
kéo thong thả. Hy vọng buổi chiều được 5 chuyến nữa thì có thể về.
Nghiêm nhờ một đồng nghiệp gần đó coi chừng xe, vào chợ mua
cơm. Bà hàng cơm thấy Nghiêm cười hỏi:
– Bác xe, hôm nay ăn gì đây?
– Bà cho đĩa cơm thịt kho tôm và đĩa dưa chua như mọi ngày.
Khi bà hàng đặt đĩa cơm và đĩa dưa chua ra bàn, Nghiêm trả
tiền rồi đổ tất cả cơm, dưa vào cái bát nhôm đem ra xe.
Nghiêm đang ăn thì một thiếu phụ chừng 30 tuổi mặt hốc hác đến
bên xe nói:
– Anh xe, em ở Thủy Tú chạy lên đây tìm chỗ đi ở. Từ hôm qua
đến nay chưa có miếng cơm… , chẳng biết xin ai – Nói đến đây chị ứa nước mắt…
Nghiêm thở dài, móc túi lấy 3 đồng đưa cho người thiếu phụ:
– Chị vào chợ mua đĩa cơm mà ăn.
Nhìn người thiếu phụ quần áo bết đất, thất thểu bước đi dưới
nắng bụi giữa người và xe cộ, Nghiêm nghĩ đến những toán đàn bà, con gái ngồi
trước chợ Sắt, chợ Nhỏ và nhiều nơi có nhiều người qua lại để xin làm người ở.
Đào cũng đã tìm được một người như thế ở vườn hoa Con Cóc. Đàn bà thì thế, còn
anh cũng tìm ra thành phố để phải sống bám vào một người đàn bà, để làm người ở
cho một ông Tây. Bát cơm vừa ăn thơm ngon, nhưng anh thấy nghẹn trước người đàn
bà đi xin. Người ta chạy lên thành phố chỉ cầu xin được làm người ở. Anh có chỗ
yên ổn, có tiền, nhưng mấy tháng nay anh vẫn thầm hỏi: Mình ra thành phố mong
có một việc làm và để nói với Đào điều muốn nói, chớ đâu phải ra đây để làm tôi
tớ cho Đào và đêm đêm phải xua đuổi những ám ảnh về đời sống giữa Đào với
Pergi. Điều thường làm ngực Nghiêm nặng trĩu là Đào rất hồn nhiên với đời sống
giàu sang bên một ông Tây. Mấy tháng sống gần Đào, Nghiêm mới nhận ra là Đào
không còn cái đẹp quyến rũ kín đáo của ngày trước mà đã để lộ những nét lẳng lơ
qua những chiếc quần trắng ẩn hiện màu da trắng hồng của đôi chân. Có lần Đào
xuống chỗ Nghiêm, đứng ở cửa nói chuyện, anh đã nhìn rõ cả đôi chân Đào từ cổ
chân lên đến đùi. Và từ đó, mỗi khi đêm xuống, Nghiêm sợ nhìn lên cửa sổ phòng
ngủ của Đào.
Cách đây hơn hai tháng, nhân Pergi phải đi công tác xa thành
phố mấy ngày, có một đêm khoảng 9, 10 giờ, Đào gọi anh lên nhà kể cho anh nghe
chuyện đi làm hầu bàn ở restaurant Baie d’Along, rồi bị tên chủ Tàu săn đón và
chuyện tên cảnh sát Dưỡng, khởi đầu chỉ muốn làm quen để có dịp nhờ đưa Nghiêm
vào cảnh sát, rồi trở thành một con mồi bị tên Dưỡng bủa vây, ép buộc. Thoát
tên chủ Baie d’Along thì dễ, chỉ việc trở về làm ở quán cơm của Khánh, nhưng nếu
còn sống ở Hòn Gai thì không thoát được tên Dưỡng. Vì thế nhân việc gặp lại
Pergi ở Baie d’Along, một người bạn thân của Lương thời ở Móng Cái, Đào đã dễ
dàng chấp thuận lời cầu hôn của Pergi để có thể thoát một tình thế bị bức bách.
Kể đến đây, Đào dừng lại hỏi Nghiêm:
– Trong hoàn cảnh đó, nếu anh là em anh chọn đường nào?
Nghiêm đáp: Pergi, rồi nói là thân đàn bà lại có nhan sắc
như Đào rất khó sống yên trong thời buổi loạn ly. Phải tìm một nơi trú ẩn và
Đào đã gặp được Pergi đúng lúc.
Đêm đó Đào thổ lộ là 2 năm ở Đầm Hà, Đào biết anh thương Đào
nên đã giữ gìn cho nàng. Đào cám ơn anh đã hết lòng bảo vệ tấm thân của một bà
góa mới ngoài 20. Từ những lời ấy, nàng nhìn anh với ánh mắt nồng nàn:
– Thời ở Đầm Hà đã qua rồi. Bây giờ chúng ta có thể sống mà
không cần phải giữ gìn gì nữa. Em lấy Pergi, nhưng em yêu anh, yêu từ thuở 14,
15 tuổi. Thân này là của anh.
Nhìn thân thể Đào lồ lộ trong chiếc váy ngủ mỏng màu hồng,
hai chân mở rộng, nhìn suốt cả hai đùi trong, Nghiêm rùng mình, nhưng anh trấn
tĩnh với ý nghĩ: Tình yêu không phải là việc lén lút như đi ăn trộm. Ngủ với
Đào đêm nay, mùi da thịt chưa bay hết thì ngày mai Đào lại nằm trong vòng tay của
Pergi. Theo Đào vụng trộm là tự đào hố chôn mình và đưa Đào vào một tình thế bất
an. Yêu Đào là phải để cho nàng được sống yên ổn. Nghĩ như thế nên Nghiêm đến
ôm đầu nàng:
– Cám ơn Đào. Chúng ta biết tình ta, nhưng cuộc đời đã đẩy
chúng ta ngày càng xa cách. Chẳng có gì kéo lại được. Anh không muốn tình của
chúng ta lại trở thành một thứ ăn vụng lén lút. Tự mình mua lấy sự bất an. Phải
tự trọng và thẳng thắn với mình và với Pergi. Ngủ với nhau đêm nay, ngày mai
chúng ta nhìn Pergi sẽ khác, vì chúng ta sợ Pergi. Bây giờ Pergi thương và nể
trọng em. Anh muốn Pergi sợ em chớ không muốn em sợ Pergi. Đào có nhan sắc, lại
may mắn gặp bạn cũ của chồng. Hãy giữ lấy đời sống đang có trong xã hội ly loạn
này.
Đêm ấy anh bước ra cửa trong tiếng khóc của Đào và anh cũng
khóc khi bước qua sân về căn phòng nhỏ cô độc trong ngôi biệt thự kín cổng cao
tường. Ngày hôm sau anh và Đào cười nhìn nhau, nhưng dưới nụ cười ấy là một trời
giông bão. Anh tiếc thân thể quyến rũ nồng nàn của Đào, nhưng cũng biết đời
mình như cánh bèo trong cuộc chiến tranh bất tận, không dám vướng vào hơi thở của
tấm thân ấy. Vì thế, sống ở nhà Đào thì thân ấm mà lòng không yên, nên Nghiêm vẫn
nghĩ là sẽ tìm một việc làm khác, nhưng đời sống lam lũ của bao người quanh anh
lại giữ anh quanh quẩn với mấy việc trông coi ngựa và chạy xe ngựa. Nghiêm thở
dài đứng dậy để cái bát vào túi dết, dọn cái thùng đựng cỏ, rồi siết lại dây thắng.
Nghiêm lên xe, giật cương cho ngựa đi lên phía bến gần cổng chợ.
8
Nghiêm đang uống trà thì Đào bước vào, vừa ngồi xuống ghế vừa
hỏi:
– Đêm qua anh đi đâu mà 9, 10 giờ vẫn chưa về?
Nghiêm để chén trà xuống bàn:
– À, tôi tới nhà người bạn đồng nghiệp chơi. Họ mời ăn giỗ.
Cô có gì cần mà tìm tôi?
– Dạ, em muốn lợp lại chuồng ngựa, nên nhờ anh coi xem phải
tốn bao nhiêu.
Nghiêm rót cho Đào chén nước, rồi nói:
– Mái tàu ngựa đã cũ lắm. Có mấy chỗ dột tôi đã dùng xi măng
bít lại. Để tôi xem cần bao nhiêu tấm tôn, đi khảo giá mới biết. Còn việc dỡ
tôn cũ và lợp lại chỉ cần một ngày và cần một người phụ.
Đào cầm chén trà uống hai hớp rồi để xuống:
– Trà gì mà thơm vậy anh?
– Trà Chính Thái, Thiết Quan Âm. Tưởng cô biết chớ, tôi nhớ
ngày trước ông cụ thường uống trà này.
– Không nhớ anh ạ. Chỉ biết ông cụ uống trà Tàu. Thỉnh thoảng
pha trà cho ông em cũng thử, nhưng lâu quá rồi, đâu có nhớ mùi vị ra sao. Thời
sống với anh Lương thì anh không uống trà, sợ mất ngủ. Còn về Đầm Hà thì uống
chè tươi, nụ vối, bây giờ cũng vối – Đào uống hết chén trà, bập bập đôi môi:
– Ngày mai anh mua cho em mấy lạng.
Đào xích người tựa lưng vào thành ghế, thân ưỡn ra lồ lộ
trong bộ quần áo lụa trắng với đôi môi mọng đỏ mím vào lại mở ra như tìm vị
trà, hai núm vú hằn lên ở lớp lụa căng ở ngực. Nghiêm nhớ nhiều lần ở Đầm Hà,
Đào đã kéo áo lên để che bớt vết hằn và tiếc là bây giờ Đào đã không còn những
cử chỉ như thế. Anh rót thêm trà vào chén Đào, rồi cầm bao thuốc, nhưng chợt nhớ
là Đào không chịu được mùi khói thuốc nên bỏ xuống:
– Việc lợp lại tàu ngựa không khó khăn gì, tuần tới có thể
làm – Nghiêm ngừng lại, nhìn vào mắt Đào: Có một chuyện tính mai mốt mới nói với
cô, nhưng nhân tiện cô xuống thì nói luôn một thể là tôi đã đăng vào Bảo Chính
Đoàn.
Đào ngồi thẳng lại:
– Trời đất ơi! Anh đi lính. Người ta mong được yên thân, còn
anh lại đi vào chỗ chết là làm sao?
Nghiêm nói:
– Chắc cô nhớ là ngày còn ở Đầm Hà, có lần chúng ta đã nói với
nhau là trong chiến tranh này, những người ở lớp tuổi tôi không đi lính cho Việt
Minh thì cũng phải đi lính cho Pháp. Cô ít ra ngoài nên không biết là người ta
đã ra lệnh động viên, đã bắt lính. Tôi biết là không cách nào tránh được lính,
gặp dịp có cuộc thi tuyển vào khóa Hạ Sĩ Quan Bảo Chính Đoàn ở Bính Động nên đã
nạp đơn.
Đào hỏi:
– Bảo Chính Đoàn là lính gì?
– Đó là lực lượng bảo vệ cơ sở hành chính tỉnh, quận, làng
xã, khác với lực lượng bộ binh, những tiểu đoàn khinh quân phải hành quân xa. Bảo
Chính Đoàn do chính phủ Quốc Gia thành lập để thay thế loại lính Việt, lính Tàu
của Pháp – Nghiêm cười: Biết đâu sau khóa học, tôi lại được thuyên chuyển về giữ
an ninh cho Tòa Thị Chính Hải Phòng.
Mặt Đào đã dịu xuống:
– Anh sống ở đây thì em yên lòng, nhưng anh đã quyết định
như thế thì em cũng phải chịu… Chuyện lính tráng em đâu biết gì. Có điều khi
anh đi, em cần một người thay anh giúp em coi sóc ngựa, xe. Theo anh thì trong
mấy người thuê xe, ai là người tin được?
Nghiêm trầm ngâm một lúc:
– Trong số này chỉ có Nguyễn Văn Lai, chạy đường Cầu Rào,
thường chuyện trò với tôi, nên tôi biết anh ta tính thẳng thắn, lễ độ, biết
trên biết dưới. Người như thế có thể tin được, nhưng tuổi Lai còn kém tôi, sợ
không thoát được lính.
Nhìn nét buồn và đăm chiêu trên mặt Đào, Nghiêm nói:
– Đừng quá lo về chuyện ngựa xe. Thuê ai cũng được. Bây giờ
cô thuê ai là người đó chỉ biết cô chớ không cần biết Pergi – Nghiêm cười: Chẳng
có ai điên rồ như tên Trần Biên, thân đi làm thuê lại tranh làm chủ.
– Nó chỉ tranh với em thôi.
– Tranh với cô mới điên rồ. Nông dân mà không biết câu “Lệnh
ông không bằng cồng bà”. Cô thấy bây giờ mấy người thuê xe, có ai cần nói với
Pergi câu nào đâu.
Nghiêm xúc động thấy mặt Đào tươi lên theo câu nói, nên đứng
dậy vỗ khẽ vào vai Đào: – Thời buổi ly loạn, đời sống nghiệt ngã, mấy ai có được
đời sống như cô. Tôi rất mừng cô thoát được đời sống ở Đầm Hà, thoát được đời sống
làm thuê… Không có cô, tôi cũng không ra được thành phố này.
Anh đứng cạnh Đào một lúc, rồi đi tới ngăn tủ lấy mấy phong
bánh tới đặt trước Đào:
– Sáng nay ghé tiệm trà Chính Thái mua ít trà, thấy tiệm
bánh bên cạnh có bánh khảo và đậu xanh, tôi nhớ lại thời ở Móng Cái, cô thường
mua bánh này và lần nào cũng chia cho tôi, nên mua mấy phong cho cô.
– Anh mua bánh cho em… Đào cầm hai phong, bật khóc, đứng dậy
cúi đầu bước ra cửa.
9
Pergi cầm cốc rượu Martell đến ngồi xuống chiếc ghế nệm dài,
vừa uống vừa lật những trang báo Paris Match. Không để cho mấy phóng sự ảnh
chính trị ở Paris và chiến tranh ở Việt Nam dừng lâu trong đầu, Pergi gấp tờ
báo, uống một hớp rượu, nuốt chậm và thấy nhẹ người trong sự yên lặng ấm cúng
bao quanh mình.
Đào từ phòng ngủ bước ra, phong phanh chiếc váy ngủ màu xanh
lơ, đến ngồi cạnh Pergi, nhìn cốc rượu lớn màu hổ phách:
– Hồi này anh uống nhiều và thường đăm chiêu trước cốc rượu
như lo lắng một chuyện gì?
– Không có gì quan trọng. Hơi rượu làm mình như thế, chứ một
cốc Martell pha thì có tới đâu – Pergi nhìn Đào một lúc, rồi hỏi: Mấy tháng nay
xe chạy ra sao?
– Nhiều khách. Lai cho biết là xe nào cũng chạy tối đa. Người
ta làm ăn được mà xe cũng phải sửa luôn, nên tôi đã tăng giá thuê lên 50 đồng.
Pergi uống một hớp rượu:
– Nếu vậy thì mình có cơ làm ăn thêm.
– Anh định làm thêm cái gì?
– Mấy tháng nay tôi có dự định mua thêm hai chiếc xe chạy Cầu
Rào và Hạ Lý.
Đào nhíu lông mày:
– Tình hình chiến tranh này anh rõ hơn ai hết. Qua báo Việt
Nam – Đào chỉ mấy tờ Tia Sáng để trên chiếc bàn nhỏ bên cạnh: Tôi thấy tin nào
cũng xấu cả. Như thế, anh tin vào cái gì mà định mua thêm xe?
– Chiến sự là một việc, còn chuyện làm ăn ở thành phố là một
việc. Nhu cầu gia tăng thì mình làm theo nhu cầu. Ngựa xe đều rẻ thì cứ mua,
làm được năm nào hay năm đó.
– Tôi thấy đời sống không yên, nên nghĩ ăn chắc theo kiểu
đàn bà, còn anh nghĩ theo kiểu liều thì cứ việc làm. Nhưng xe và ngựa mua ở
đâu?
– Xe đặt đóng ở đây, còn ngựa mua ở Bình Liêu. Di chuyển khó
khăn, nhưng ngựa ở Bình Liêu là loại ngựa tốt. Mấy con ngựa đang chạy đều là ngựa
Bình Liêu. Cô thấy con nào cũng chắc nịch, gân guốc, óng mượt như ngựa chiến.
Đào cười:
– Tôi đâu biết gì về ngựa mà anh nói ngựa chiến với ngựa kéo
xe. Nhưng khi nào thì tôi được làm chủ thêm hai chiếc xe với hai người thuê xe?
– Khoảng 2 tháng nữa – Pergi trả lời, rồi chợt hỏi: Lâu nay
Đào có tin gì về anh Nghiêm không?
– Thỉnh thoảng nhận được thư. Hiện nay anh ấy làm đồn trưởng
ở bang HHà Nam, cách thành phố Quảng Yên chừng hơn chục ki-lô-mét về phía biển.
– Thị xã Quảng Yên tôi đã tới nhiều lần, còn mấy quận vùng
quê thì không biết. Nhưng nói chung thì Quảng Yên, Hòn Gai là vùng còn yên. Năm
49, mình đã lái xe thung dung từ Hòn Gai về Hải Phòng. Bây giờ con đường vẫn thế.
Anh Nghiêm được ở Quảng Yên thì tốt đấy. Đào thấy mấy người trẻ thuê xe đã đi
lính cả. Nghiêm nhanh hơn họ.
Đào không muốn nói nhiều về Nghiêm nên hỏi:
– Anh ở Việt Nam đã được bao lâu?
– Hơn 9 năm.
– Tôi nghe là người Pháp sang Việt Nam một thời gian nào đó
thì được về nước. Sao tôi không bao giờ nghe anh nói về chuyện hồi hương. Về
Pháp sống yên bình ở Paris không hơn là phải sống trong cái xứ chiến tranh này?
– Tôi có thể về nước từ lâu, nhưng tôi muốn ở lại. Vì ở đây
tôi có thể làm những việc hợp với khả năng của mình. Đào thấy, tháng nào tôi
cũng đi xa, nhưng không bao giờ thấy mệt vì công việc. Hơn thế – Pergi luồn tay
vào ngực Đào xoa nhẹ trên 2 núm vú – tôi không xa được phụ nữ Việt Nam.
Đào dướn người, cười:
– Đàn bà, con gái Việt Nam không thể so với phụ nữ Pháp. Nếu
tôi là anh, tôi sẽ về Paris lấy một cô đầm, sống thảnh thơi trong thành phố văn
minh.
Pergi kéo Đào ngả vào đùi, nhìn đôi môi mọng đỏ và đôi mắt ướt
long lanh:
– Tôi mê hương vị nồng nàn của phụ nữ Việt trong cánh áo
dài… Người tạo ra cái áo dài là nhà nghệ thuật đã có thể đưa trí tưởng đi xa
qua mấy mảnh vải phô bày những đường nét, ẩn đó mà hiện cũng đó. Từ ngày về với
tôi, Đào chỉ mặc áo dài mà Đào không ngờ là ý thích đó đã dẫn tôi trở về thời ở
Móng Cái.
– Tôi không hiểu ý anh.
– Thời đó Móng Cái rất ít người mặc áo dài… Tôi chỉ thấy nhiều
người mặc áo dài ở Hà Nội hay Hải Phòng, nhưng tôi đã gặp Đào trong cánh áo dài
ở Móng Cái và tôi đã mê thân thể Đào trong những cánh áo trắng, xanh, vàng. Tôi
chơi với Lương và có lỗi là đã mê vợ bạn. Tuần nào cũng phải tới rủ Lương đi
chơi, đi xa về là phải tới Lương… Nếu vợ Lương là một người khác, thì chắc tôi
không có việc tới lui như thế đâu – Pergi ngừng lại một lúc lâu, rồi hỏi:
– Đào hỏi tôi sao không về Pháp là có ý gì?
Đào lấy lòng bàn tay xoa cằm Pergi:
– Anh về nước thì chúng ta mỗi người lại mỗi ngả như bao
nhiêu cuộc tình Pháp – Việt, nên tôi hỏi cho biết, thế thôi.
Pergi lắc đầu:
– Đừng nghĩ vậy. Tôi không về Pháp. Tôi sẽ sống ở đây với
Đào cho tới đầu bạc, răng long như người Việt thường nói.
Đào mở mắt lớn, đôi môi mấp máy, nhưng Pergi đã không cúi xuống
mà nhìn chân Đào mới co lên làm gấu váy tuột xếp nếp trên đùi, rồi vươn tay kéo
váy lên quá bụng. Màu xanh của nếp váy và ánh đèn vàng trong căn phòng như ấp ủ
khu đồi huyền nhiệm… Pergi xoa nhẹ lớp vải từ ngực Đào, bàn tay lớn trườn qua bụng
đặt phủ lên đám lông đen rậm. Pergi cúi mặt trên ngực Đào và khi nghe tiếng Đào
thở mạnh với hai đùi mở rộng trên ghế thì đứng dậy, bồng nàng đi vào phòng.
10
Nghiêm bước vào văn phòng của Trung Úy Trần Văn Nhân, Tỉnh
Đoàn Trưởng Tỉnh Đoàn Bảo Chính Đoàn Quảng Yên, đứng nghiêm, giơ tay chào:
– Trung sĩ Cao Văn Nghiêm trình diện Trung Úy, đợi lệnh.
Trung Úy Nhân nhìn Nghiêm, gật đầu:
– Cậu ngồi kia đợi tôi.
Nghiêm đến ngồi xuống chiếc ghế đối diện với tấm bản đồ quân
sự Quảng Yên treo trên tường. Gần một năm sau khóa học Hạ Sĩ Quan Bính Động, được
thuyên chuyển về Quảng Yên, Nghiêm đã đến đây mấy lần và đã quen thuộc với văn
phòng của Tỉnh Đoàn Trưởng. Nó đơn giản với một cái bàn lớn, hai cái tủ và một
bộ salon bằng gỗ. Trên tường treo ảnh Quốc Trưởng Bảo Đại và tấm bản đồ quân sự
với những đinh ghim xanh, đỏ, vàng ghi những địa điểm trên toàn lãnh thổ tỉnh.
Từ cửa sổ phía sau có thể nhìn thấy toàn cảnh làng Yên Trì trên đồi và dãy núi
Đông Triều. Trung Úy Nhân về làm Tỉnh Đoàn Trưởng từ ngày thành lập Tỉnh Đoàn Bảo
Chính Đoàn Quảng Yên năm 1949. Nghiêm không biết rõ về ông, nhưng nghe nhiều
người nói thì ông nghiêm khắc, nhưng công bằng và biết dùng người đúng chỗ.
Trung úy Nhân ký xong một xấp công văn, rồi cầm bao thuốc
Cotab đi đến ngồi đối diện với Nghiêm, hỏi:
– Cậu về Vị Dương đã được bao lâu?
– Dạ, thưa trung úy được 11 tháng.
– Chưa được một năm làm đồn trưởng Vị Dương mà cậu có thể tổ
chức mạng lưới tình báo, tạo được uy tín đối với các vị bô lão, thân hào và xây
dựng được cái chợ Vị Dương thì phải nói đó là những việc đáng kể mà mấy ông đồn
trưởng trước đã không quan tâm hoặc không làm được. Đáng lẽ thì phải để cậu ở Vị
Dương lâu hơn, nhưng Hoành Bồ cần một người đồn trưởng năng động, biết tiếng
Tàu để giao tiếp với dân Nùng – Ông cười: Quận của người Việt mà người Tàu làm
chủ chợ, và quan trọng hơn là biết tiếng Tây để giao thiệp với những đơn vị
Pháp, họ có hàng trung đoàn với đủ thứ binh chủng bộ binh, pháo binh và công
binh. Tôi hy vọng ra đó, cậu có thể cải thiện mối liên hệ giữa ta với người
Tàu, người Pháp. Quận Hoành Bồ rộng và tiếp giáp với núi rừng, nên nhiệm vụ của
cậu cũng nặng nề hơn.
– Xin trung úy cho biết những hoạt động của ta ở Hoành Bồ có
gì khác với hoạt động ở Hà Nam, Vị Dương?
– Về căn bản không có gì khác. Nhưng ở Hoành Bồ cậu sẽ có những
hoạt động phối hợp với đơn vị của Pháp. Họ thường tổ chức hành quân cấp tiểu
đoàn và Bảo Chính Đoàn đi với họ để tiếp xúc với dân. Còn với người Tàu thì họ
có Bang hội. Việc hành chính thuộc quận, nhưng mình là lực lượng bảo vệ an ninh
mà không biết gì về họ thì thiếu sót – Ông ngừng lại một lúc, rồi tiếp: Mấy ông
trung sĩ đồn trưởng của mình đa số ít học, giao tiếp gì được với họ. Tôi nói tổng
quát thế thôi, còn ra đó, Quận sẽ cho biết những việc cụ thể hơn.
Thấy Nghiêm đứng dậy, Trung úy Nhân lấy tay ra hiệu bảo ngồi
xuống:
– Nhân dịp cậu về đây, tôi muốn biết cậu đang làm dở những
việc gì ở Vị Dương?
Bất ngờ trước câu hỏi, Nghiêm phải nghĩ một lúc lâu:
– Dạ, trung úy đã hỏi, tôi xin thưa là có mấy việc: Thứ nhất
là mạng lưới tình báo cần phát triển. Bang chẳng giúp gì về việc này, nên tôi
đã phải tự làm, từ vài người, nay đã được trên hai chục. Từ những người này,
tôi biết những đường di chuyển của chúng để đặt phục kích, đặt chúng vào một
tình thế không yên để Vị Dương không ở trong tình trạng ngày Quốc Gia, đêm Việt
Minh.
– Làm cách nào truyền lại cho đồn trưởng mới – Trung úy Nhân
vừa hỏi, vừa ghi.
– Hạ sĩ nhất Khang, đồn phó, người địa phương, nắm giữ mạng
lưới. Tất cả những việc phá vỡ một số cơ sở hạ tầng và bắt mấy chiếc thuyền chở
gạo, muối, thuốc men của chúng cũng là nhờ người dân mật báo cho ông Khang.
Nghiêm ngừng lại ngẫm nghĩ:
– Việc thứ nhì tôi đang làm dở là con đường bộ từ Vị Khê xuống
Vị Dương, dài hơn 2 cây số. Đường thì chỉ cần đắp rộng thêm theo bờ sông, bờ ruộng,
nhưng khó nhất là phải làm 2 cái cầu bắc qua 2 cái rạch rộng chừng 10 mét. Ván,
gỗ và sức người đều từ dân Vị Khê, Vị Dương. Tôi khuyến khích hai ông Lý Trưởng
và các vị bô lão bằng cách cho binh sĩ giúp.
– Bang cũng không giúp gì hết?
Nghiêm nói:
– Việc này thì ông Bang xuống coi và nói với chúng tôi là
bang không có ngân sách cho việc làm đường, nhưng sẽ trình tỉnh. Ông hy vọng là
tỉnh sẽ giúp theo chương trình kiến thiết đường sá, cầu cống. Các ông Lý và bô
lão nói là tỉnh giúp thì tốt, còn không cũng làm. Thực hiện được con đường này
thì việc đi lại giữa Vị Khê và Vị Dương sẽ dễ dàng, còn bây giờ thì chỉ dùng
đò.
Trung úy Nhân ngừng ghi, đứng dậy lấy chai nước đem đến bàn,
rót ra hai cốc. Ông cầm bao thuốc rút một điếu, rồi đưa cho Nghiêm:
– Hút điếu thuốc đã.
Nghiêm bật diêm châm thuốc cho ông, rồi chợt nhớ một việc,
nên khi ông hút được mấy hơi thuốc liền nói:
– Thưa trung úy, còn một việc cuối cùng tôi muốn thưa là đồn
Vị Dương cần tăng cường giao thiệp với đồn Tây ngoài Đê Yên Thái. Đồn này gồm
lính Ma-rốc và lính Tàu, nhiệm vụ của họ là kiểm soát đường thủy và đê, nhưng họ
lấn vào mấy làng thuộc phạm vi của đồn Vị Dương và thường làm bậy. Bao lâu nay
Bang cũng chẳng có quyền gì với họ, nói gì đồn trưởng. Vì thế từ khi về Vị
Dương, tôi đã cố gắng tìm cách giao thiệp với họ bằng tình thân và thấy có kết
quả.
Trung úy Nhân dập mẩu thuốc vào gạt tàn, nhìn Nghiêm:
– Cậu đã giao thiệp như thế nào?
– Khi mới về, biết chuyện ngang ngược của đồn Tây, tôi đã ra
chào tên đồn trưởng là Trung úy Charles, rồi mời cả Bộ Chỉ Huy vào Vị Dương ăn
tiệc. Trong tiệc đãi họ, tôi đã mời Ban Lý Dịch và gần chục vị thân hào Vị
Dương. Kết quả của bữa tiệc là Charles đã tặng tôi 20 cuộn dây thép gai, mấy
thùng lựu đạn và mấy trăm viên đạn Max 38 – Nghiêm ngừng một lát, rồi tiếp: Sở
dĩ nó cho đạn, vì tôi nói là đồn mới được phát một khẩu Max 38, nhưng quá ít đạn.
Sau đó, chúng tôi mời họ vào tham dự lễ Tết ở đình, hội đua thuyền, và họ đã mời
Bộ Chỉ Huy đồn Vị Dương, Ban Lý Dịch và các vị thân hào ra đồn dự tiệc cách mạng
Pháp 14 tháng 7. Sau việc giúp đồn Vị Dương, Charles đã tặng Lý trưởng và các vị
thân hào mấy chục bao xi măng để trùng tu ngôi đình, vì khi dự lễ Tết, Charles
đã nhìn thấy nhiều chỗ đổ vỡ ở phía trước đình.
Trung úy Nhân gật gù, bật diêm châm điếu thuốc khác, rồi hỏi:
– Trong những lần thù tiếp này, cậu nói gì với nó?
– Dạ, tôi đã nói về hoạt động du kích của Việt Minh và tình
cảnh cực khổ của dân chúng trong cuộc chiến. Tôi cho nó biết năm 47, 48, tôi đã
là nạn nhân của thảm cảnh ban đêm thì Việt Minh về thu thuế, còn ban ngày thì
lính Lê Dương và lính Tàu xuống làng cướp bóc, hãm hiếp. Vì thế, khi vào Bảo
Chính Đoàn, về làm đồn trưởng Vị Dương, tôi đã cho lính giúp dân sửa đường, bắc
cầu, mở rộng cái chợ Vị Dương, và tôi rất cảm kích trước sự trợ giúp của
Charles trong việc giúp dân Vị Dương trùng tu ngôi đình.
– Ngoài việc giúp đỡ vật liệu, nó có thay đổi gì đối với mấy
làng ven đê?
– Dạ, có nhiều thay đổi mà mấy ông Lý dịch và thân hào cũng
không ngờ. Vì trước kia, đám lính Ma rốc, lính Tàu thường lấy cớ tuần tiễu, xuống
mấy làng bắt gà, vịt, đôi khi bắt cả những thợ gặt từ xa tới cấy gặt thuê đem về
đồn hãm hiếp. Nhưng gần cả năm nay, chuyện làm bậy đã không còn xảy ra. Nếu đám
lính có xuống làng mua gà, vịt thì cũng trả tiền sòng phẳng, dù có trả rẻ hơn một
ít.
Nghiêm nghĩ đã đến lúc kết thúc câu chuyện, nên ngồi ngay lại:
– Thưa trung úy, đó là mấy việc tôi đang làm ở Vị Dương, nhất
là việc đồn Tây, đồn Vị Dương cần phải duy trì sự giao tiếp với đồn Tây để giúp
dân thoát được cái khổ nào thì đỡ cái đó.
Trung úy Nhân nhìn Nghiêm:
– Tôi rất mừng được cậu cho biết mấy việc này. Việc mạng lưới
dân báo, làm đường ở trong tầm tay, nỗ lực là làm được, còn việc đồn Tây thì phải
có một đồn trưởng biết giao thiệp và biết tiếng Tây, khó đấy. Nhưng tôi sẽ tìm
trong đám anh em cựu binh Khố Xanh – Ông ngừng lại một lát, rồi tiếp: Bảo Chính
Đoàn đã có chương trình đào tạo sĩ quan, sang năm tôi sẽ cử anh đi học.
– Cám ơn trung úy.
– Về đường đi Hoành Bồ, cậu có thể đi xe hoặc đi tàu – Trung
úy Nhân đứng dậy đi tới tấm bản đồ: Cậu tới đây.
Ông lấy ngón tay chỉ:
– Hoành Bồ đây, cách Hòn Gai chừng mười mấy cây số. Nếu đi
tàu thủy, cậu đón tàu Hải Phòng – Hòn Gai ở Bến Ngự. Tới Hòn Gai, đi xe hàng
vào Hoành Bồ. Còn đi đường bộ thì đi xe Quảng Yên – Hòn Gai, xuống xe ở ngã ba
Đồng Đăng, chờ xe Hòn Gai – Hoành Bồ.
Trở lại ghế, Trung úy Nhân nói:
– Đường Quảng Yên – Hòn Gai còn an ninh. Nhưng tốt hơn để khỏi
phải chờ xe giữa đường, cậu nên đi tàu ra Hòn Gai. Bây giờ cậu qua phòng văn
thư lấy sự vụ lệnh, về bàn giao đồn cho Đồn phó, rồi ngày nào đi Hoành Bồ cũng
được – Ông đứng dậy bắt tay Nghiêm: Đi bình yên.
11
Bước vào văn phòng Tỉnh Đoàn Trưởng Tỉnh Đoàn Quảng Yên, Đào
cúi đầu:
– Kính chào trung úy.
Trung Úy Nhân đứng dậy:
– Chào bà, mời bà ngồi.
Vừa ngồi xuống ghế, đối diện với Trung úy Nhân, Đào nói:
– Thưa trung úy, tôi là em họ của Trung sĩ Cao Văn Nghiêm.
Cách đây hơn một tuần, tôi nhận được giấy báo của Tỉnh Đoàn về việc anh Nghiêm
bị mất tích trong cuộc hành quân ở Hoành Bồ, nên tôi đến để biết thêm tin tức của
anh.
Trung úy Nhân nói:
– Chị là em anh Nghiêm, nên tôi xin phép được gọi là chị cho
thân. Trước hết, tôi xin đại diện cho Tỉnh Đoàn Bảo Chính Đoàn Quảng Yên, chia
buồn với chị và gia đình về tin buồn này, nhưng hy vọng là anh Nghiêm chỉ bị bắt.
– Cám ơn trung úy, chúng tôi cũng hy vọng như thế – Đào ngừng
lại một lát: Mấy tháng nay chúng tôi không nhận được thư, nên tưởng anh Nghiêm
vẫn ở Vị Dương. Vậy anh đã được thuyên chuyển bao lâu?
– Mới được 3 tháng.
– Thưa trung úy, trung úy có thể cho biết thêm tin tức về việc
anh bị mất tích không ạ?
– Chúng tôi cũng không biết gì nhiều, chỉ biết là anh Nghiêm
đưa đơn vị đi hoạt động xa và bị phục kích. Binh sĩ bị tử thương một số và anh
Nghiêm thì mất tích. Theo những điều thuật lại của binh sĩ trong trận phục kích
ấy, thì chúng tôi biết anh Nghiêm bị bắt, nhưng không biết chắc là bị bắt ở
tình trạng bình thường hay bị thương. Chúng ta cứ hy vọng anh ấy còn khỏe mạnh.
Chiến tranh này, một ngày cả hai bên biết bao nhiêu người bị bắt, bị chết –
Trung úy Nhân ngừng lại một lúc rồi tiếp: Chúng tôi gửi thư báo tin và mời thân
nhân đến đây để làm hai việc: Thứ nhất là làm thủ tục trợ cấp, gia đình binh sĩ
bị mất tích được lãnh một số tiền trợ cấp, nhưng đáng tiếc là vợ anh Nghiêm đã
mất lại không có con, nên việc này phải bỏ, còn việc thứ nhì là trao lại cho
gia đình chiếc va li của anh Nghiêm. Đồ cá nhân của một quân nhân thì cũng
không có gì nhiều. Chúng tôi bỏ những vật dụng nặng, chỉ thu nhặt những kỷ vật.
Tất cả được dồn cả vào chiếc va li.
Trung úy Nhân tới bàn quay điện thoại:
– A lô… Anh cho đem chiếc va li của Trung sĩ Cao Văn nghiêm
lên văn phòng tôi.
Trong khi chờ đợi, ông nói:
– Anh Nghiêm ở Vị Dương chưa được một năm mà đã làm được nhiều
việc. Tôi mới đi Vị Dương và đã nhìn tận mắt hai việc: Thứ nhất là giúp dân mở
rộng được cái chợ. Trước kia, chợ chỉ là mấy cái quán lẹp xẹp ở bên ngã ba đường
gần bờ một con lạch, nhưng chỉ sau nửa năm, chợ thành nơi buôn bán sầm uất của
mấy xã chung quanh. Từ cái chợ này mà Nghiêm đã tạo được tình thân giữa quân và
dân. Về đó tôi mới rõ là các vị thân hào, bô lão ở Vị Dương coi Nghiêm như con.
Còn việc thứ nhì là qua ngôn ngữ và sự nhún nhường, cởi mở, anh ấy đã thay đổi
được sự xung đột giữa đồn Vị Dương và một đồn Tây cách Vị Dương chừng 5 cây số
thành sự thân thiện. Tôi ngạc nhiên khi biết lính Tàu của đồn Tây rất quý anh ấy.
Tiếng Tây thì tôi biết với trình độ Superieur, anh Nghiêm có thể thông thạo,
nhưng tôi không biết anh ấy học tiếng Tàu ở đâu?
– Dạ, quê chúng tôi ở gần người Tàu, nên nhiều người có thể
nói được những chuyện thông thường, còn anh Nghiêm thông thạo hơn vì anh chơi với
bạn Tàu trong mấy năm học ở Móng Cái.
Khi một binh sĩ đem chiếc va li vào văn phòng, Trung úy Nhân
đứng dậy đỡ chiếc va li để xuống phía đầu bàn, rồi vỗ vai người lính:
– Em ra gọi Đức cho tôi.
Người lính “dạ” một tiếng rồi bước ra.
Ông cầm quai vali xách lên:
– Nặng đấy. Từ đây xuống trạm xe xích lô khá xa. Để tôi bảo
chú tài xế lái xe đưa chị về chỗ trọ.
– Cám ơn trung úy, tôi không dám làm phiền như thế. Nhờ
trung úy bảo anh ấy cho tôi tới trạm xe thôi.
Vừa lúc đó người tài xế bước vào, Trung úy Nhân đứng dậy
nói:
– Một lần nữa tôi chia buồn với chị và hy vọng anh Nghiêm sẽ
trở về – Quay lại người tài xế: Em đem cái va li này ra xe và chở bà chị về chỗ
trọ.
– Xin cám ơn trung úy – Đào cúi đầu nói, rồi bước ra theo
người tài xế.
12
Nghiêm đứng hút thuốc dưới cây ngọc lan trong sân ngôi biệt
thự của Pergi. Anh đã từ Quảng Yên về đây từ sáng nay, nhưng chỉ gặp gia đình
Lai, người bạn đồng nghiệp xe ngựa và Lai đã mời anh ở lại. Mới trông thấy anh,
Lai đã ôm chầm lấy với tiếng nói lớn: Trời đất ơi, anh đã trở về đấy ư. Em đã
nói với cô Đào là anh không chết đâu – rồi gọi: Mẹ con Bình, anh Nghiêm đã về
đây này. Và lúc này hai vợ chồng Lai đang bận rộn làm bữa cơm mừng anh về. Nhìn
những đóa ngọc lan trắng và héo vàng nằm rải rác trên sân gạch nâu, Nghiêm nhớ
những lúc Đào đi quanh sân nhặt những bông rụng xếp vào chiếc đĩa trắng ở phòng
khách.
Khi điện đường vừa ánh lên thì Lai chạy ra cầm tay Nghiêm:
– Mời anh vào, xong rồi.
Bước vào nhà thấy vợ Lai đang xếp lại đĩa rau xà lách,
Nghiêm nói:
– Cô bảo cháu lên đây, cùng ngồi ăn cho vui, đừng coi tôi là
khách.
– Xin phép anh để em với cháu ăn cơm ở dưới nhà. Anh và nhà
em uống rượu, còn chuyện trò. Chúng em không ngờ là còn được gặp anh – Vợ Lai
cười nói, rồi đi nhanh ra cửa.
Lai mở chai rượu vang Beaujolais, rót ra hai cốc, rồi nâng cốc:
– Xin mừng anh trở về và mừng anh em được tái ngộ.
Nghiêm cảm động chạm cốc, nhìn Lai im lặng. Lai gắp để vào
bát Nghiêm miếng thịt gà luộc:
– Gấp quá nên vợ em chỉ làm được con gà, và em đã lên phố
Khách mua được cân thịt quay.
– Cám ơn cô chú đã coi tôi là người thân. Chú cứ để tôi tự
nhiên. Có hai anh em mà nhiều như thế này. Cô ấy có để lại dưới nhà cho hai mẹ
con không đấy?
Lai cười:
– Anh đừng lo. Bọn em ở Hải Phòng chớ có ở nhà quê đâu. Anh
thì khổ còn bọn em ngày nào cũng thịt, cá. Cũng may là anh trở lại đây lần thứ
nhì, chớ không thì anh em không gặp được nhau.
Nghiêm đặt cốc xuống bàn:
– Đến đây lúc 10 giờ, cổng đóng, nhìn vào sân không thấy ai,
tôi đi quanh tìm hỏi. Hai biệt thự bên cạnh cũng kín cổng. Sang phía bên kia đường
hỏi một nhà đối diện, người ta nói gia đình thằng Tây đã dọn đi, nhưng thấy còn
có người ở. Chẳng biết hỏi ai, tôi đi bộ ra Cầu Đất, đón xe ngựa lên chợ Sắt,
hy vọng gặp được một bạn cũ… Đi quanh bến xe ngựa, không thấy ai quen, chợt
nghĩ đến nhà chú thuê trước kia ở chợ Nhỏ, nên tiện xe ngựa Hàng Kênh, tôi đi tới
đó cầu may.
– Vậy là anh không biết em đã về Trại Cau?
– Biết. Cô Đào cho tôi biết là chú đã về thay tôi từ khi tôi
đi. Nhưng nhìn vào nhà thấy vắng vẻ với nhiều thay đổi, rồi qua lời của nhà đối
diện và cảnh tượng chung quanh, tôi nghĩ cô Đào và gia đình chú không còn ở đây
nữa – Nghiêm cười: Tới chợ Nhỏ cầu may chẳng được cái gì, nên tôi lại đi bộ từ
chợ Nhỏ về đây, hy vọng buổi chiều sẽ có người.
– Nhà em với cháu bán hàng ở chợ Nhỏ. Ngày nào cũng đi từ
sáng đến chiều, còn em cũng đi từ sáng. Hôm nay may mà về sớm – Lai rót thêm rượu
cho Nghiêm, rồi nói: Trông anh không đến nỗi nào. Người ta đi tù về ai cũng gầy
còm, ghẻ lở, còn anh thì không khác trước bao nhiêu, chỉ gầy thôi.
– Hơn một năm ở những trại tù trong rừng, tôi không khác người
ta đâu. Nhưng tháng 8, sau vụ trao trả tù binh ở Quảng Yên, tôi đã được đưa về
trại Khê Chanh ở chung với Tây một tháng, được chữa bệnh và ăn uống đầy đủ, nên
sức khỏe hồi phục một phần. Có cái may là về bệnh tật thì tôi chỉ bị sốt rét chớ
không có bệnh nặng gì khác.
– Sao anh không trở lại Tỉnh Đoàn Quảng Yên?
– Có trở lại, nhưng ở đó Bộ Chỉ Huy đã thay đổi cả. Họ cũng
đang chuẩn bị chuyển sang Hải Phòng, nên chỉ cấp cho tôi một ít tiền và bảo tôi
về trình diện Tổng Bộ ở Hải Phòng. Tôi tính về đây gặp cô Đào, rồi sẽ tới trình
diện – Nghiêm uống hớp rượu, rồi cười: Ai ngờ chú lại trở thành chủ ngôi biệt
thự 126 Trại Cau.
Lai bỏ cốc rượu xuống:
– Chuyện này thì cũng nhờ anh. Anh đi được một tuần thì cô
Đào nói với em là do anh giới thiệu, nên cô bảo em lên đây ở giúp cô coi nhà cửa,
ngựa xe. Và em đã làm việc của anh đến cuối năm 1953.
Nghiêm hỏi:
– Làm cách nào chú tránh được việc động viên?
– Cũng là may thôi anh. Mấy người thuê xe ở tuổi trên 20 thì
chỉ sau khi anh đi được chừng nửa năm là chạy tứ tán hết. Người vào lính, người
nào may thì tìm được một việc gì đó để tránh lính. Như em thì nhờ một người bạn
ở ngành cảnh sát mà kiếm được chân cảnh sát chìm, nên vẫn có thể giữ việc trông
coi ngựa xe cho đến ngày cô Đào đi Sài Gòn vào đầu năm 1954.
– Lúc mới gặp chú, nghe chú nói cô Đào đã vào Nam, tôi ngạc
nhiên là tại sao cô ấy di cư sớm vậy. Vì theo hiệp định Geneve thì mãi đến
tháng 5 năm 1955 Việt Minh mới tiếp nhận Hải Phòng.
Lai lắc đầu:
– Không phải di cư đâu. Nhưng anh ăn uống đi đã. Chuyện hơi
dài, em sẽ kể từ đầu anh nghe.
Lai đứng dậy đến mở tủ lấy chai rượu, mở nút, rót thêm rượu
vào hai cốc. Vợ Lai bước vào, đến bên Lai hỏi:
– Có cần gì nữa không cậu Bình?
– À, canh miến nguội cả, mợ đem hâm lại đi.
Khi vợ Lai đem bát canh miến còn bốc khói đặt xuống bàn, Lai
múc miến cho Nghiêm và chỉ vào chai rượu:
– Vang này là của cô Đào. Em để dành, không ngờ còn được mấy
chai cho anh.
Nghiêm đã ngà ngà, canh nóng làm anh tỉnh lại, nóng lòng muốn
biết chuyện Đào nên hỏi:
– Chú ở đây từ năm tôi đi, vậy chắc chú biết rõ đời sống và
việc làm ăn của cô Đào?
Lai đặt cốc rượu xuống:
– Về đời sống thì em không rõ lắm, chỉ thấy là từ năm 1953
Pergi ít khi ở nhà, còn chuyện làm ăn thì Pergi mua thêm hai xe và tăng giá
thuê xe thêm 50 đồng. Nhưng đến giữa năm 53 thì Pergi phải thuyên chuyển vào
Sài Gòn nên cô Đào bán xe. Cả 10 cái xe đều bán lại cho những người thuê xe với
giá rẻ. Thật ra có thể bán giá cao hơn, nhưng cô Đào muốn giúp những người thuê
xe hơn là bán cho người ngoài. Sau khi bán xe, cô cho em biết là Pergi quyết định
về Pháp, nên cô vào Sài Gòn để đi Pháp với Pergi – Lai ngừng lại, uống mấy hớp
rượu, rồi tiếp: Em thấy nhiều người lấy Tây, khi Tây về nước là hết, có con nó
cũng bỏ lại. Cô Đào có cái may là Pergi tôn trọng cô ấy, bảo gì nghe đó, nên đã
đem cô về Pháp. Ngày cô đi Sài Gòn, đi bằng tàu thủy, gia đình em đã tiễn cô ở
bến Sáu Kho. Em vẫn nghĩ là được đi như cô thì phải vui, nhưng không biết sao
khi rời nhà cô khóc, rồi lúc lên tàu cũng khóc.
Nghiêm định nói, nhưng thấy miệng, lưỡi cứng lại nên gắp miếng
thịt quay cho vào miệng nhai chậm để cho miệng lưỡi bớt tê.
Lai rót thêm rượu cho Nghiêm:
– Nhờ anh mà em được lên đây ở, rồi làm chủ cái biệt thự này
từ đầu năm 54 đến nay.
Nghiêm cắn chặt răng lại một lúc rồi hỏi:
– Vậy không ai hỏi gì về cái nhà này sao?
– Trước khi cô Đào đi, em hỏi về cái biệt thự để tính chuyện
đi thuê nhà thì cô bảo là cứ ở. Cô cho biết cái biệt thự này là của một gia
đình người Pháp đã để lại cho Pergi khi họ về Pháp và cô đã bảo Pergi làm giấy ủy
quyền cho em. Nhưng từ đó đến nay – Lai cười: Quan và dân ai cũng lo di cư cả
thì tâm trí đâu mà hỏi chuyện nhà cửa.
– Sáng nay đi qua vườn hoa Con Cóc, tôi không ngờ là vườn
hoa đã biến thành chỗ ở của dân tỵ nạn.
– Khắp nơi quanh Hải Phòng đều như thế, vì dựng lên bao
nhiêu trại tạm trú cũng không đủ, nên người ta phải tự căng bạt làm lều ở bất cứ
đâu… Anh nghỉ mấy hôm cho khỏe, rồi em sẽ chở anh đi coi lại thành phố Hải
Phòng của năm 1954 để thấy cảnh người người tìm đường vào Nam và văn
phòng Ủy Ban Di Cư Hải Phòng lúc nào cũng đông như cái chợ… Anh đi trình diện rồi
về đây sống với em… Đầu năm 54 cô Đào đi Sài Gòn, cuối năm thì đến anh em mình.
Lai nâng cốc rượu uống cạn:
– Còn một chuyện nữa anh ạ… Một chuyện nữa…
Nghiêm lắng tai nghe, nhìn Lai thành hai người và mắt mờ đi
trước ánh điện.
– Cô Đào đã để lại cho em một số tiền và cái va li của anh
mà Tỉnh Đoàn Bảo Chính đã trao lại khi cô sang Quảng Yên hỏi về việc anh bị mất
tích ở Hoành Bồ… Bảo em là nếu anh còn sống mà về đây thì trao lại cho anh. Cô
Đào nói là anh đã giúp cô nhiều trong hoạn nạn, còn cô chẳng giúp anh được cái
gì và cô đã khóc nức nở khi đưa tiền và va li… Lai bỗng ngừng lại khi thấy
Nghiêm gục đầu xuống bàn, bật khóc, tay quơ làm đổ cốc rượu và người anh run
lên từng cơn…
Lai đứng bật dậy đến ôm lấy vai Nghiêm: Anh sao vậy… Anh sao
vậy… Anh say…, rồi chạy ra sân gọi lớn:
– Mợ Bình… Mợ Bình, lấy cái khăn dấp nước nóng đem lên đây,
mau lên./
Việt Dương
