BÀI HÁT CỦA BÀ MẸ INUK* - Trần Mộng Tú

Phụ nữ và trẻ em Inuit ở Canada trong trang phục truyền thống. Photo: Ansgar Walk

Mùa Đông đang tới ở Bắc Mỹ, tuyết rơi, tuyết rơi! Lạnh và đẹp, làm người ta liên tưởng tới những vùng như Greenland, nơi gần như tuyết giá quanh năm, nơi có những con người sống với giá lạnh và có những nguồn khoáng sản trù phú mà những cường quốc trên thế giới lúc nào cũng manh tâm chiếm đoạt.

 Hãy thưởng thức một bài hát của bà mẹ Inuk, một bài ru con rất đơn sơ và cảm động, cảm động như khi ta hát bài hát ru con của những bà mẹ Việt Nam: Cái ngủ mày ngủ cho lâu/Mẹ mày đi cấy ruông sâu chưa về.

Nếu cường quốc đến chiếm những vùng đất đai này, họ có tước cả những bài hát này không?

BÀI HÁT CỦA BÀ MẸ INUK

Ngôi nhà tĩnh mịch quá,

Ngôi nhà thật êm ả

Bão tuyết kêu bên ngoài

Những con chó giấu mũi

dưới những cái đuôi dài.

Con trai nhỏ của tôi

Ðang nằm trên bậu cửa

ngửa mặt lên trần nhà

ngủ vùi trong hơi thở

miệng con hơi hé mở

bụng con phập phồng cong

Ôi thật là lạ lùng

Nếu bây giờ tôi khóc

Với niềm vui ngập lòng!

(Thơ của người Inuit, Trần Mộng Tú chuyển ngữ từ bài English)

* Người Inuit (số ít: Inuk) là một nhóm các dân tộc bản địa có nền văn hóa và lịch sử tương đồng, theo truyền thống sinh sống ở các vùng Bắc Cực và cận Bắc Cực của Bắc Mỹ và Nga, bao gồm Greenland, Labrador, Quebec, Nunavut, Lãnh thổ Tây Bắc, Alaska v.v…

Trước kia, để chỉ các dân tộc bản địa sống ở vùng Bắc Cực, Bắc Mỹ và Greenland, người ngoài (châu Âu, Hoa Kỳ) dùng thuật ngữ Eskimo. Thuật ngữ này bao gồm nhiều nhóm, chủ yếu là Inuit và Yupik. Hiện nay, từ “Eskimo” bị coi là lỗi thời và mang tính xúc phạm ở Canada và Greenland (Chú thích của bt)

THE MOTHER’S SONG

It is so still in the house.

There is a calm in the house;

The snowstorm wails out there,

And the dogs are rolled up with snouts under the tail.

My little boy is sleeping on the ledge,

On his back he lies, breathing through his open mouth.

His little stomach is bulging round – 

Is it strange if I start to cry with joy?

ANONYMOUS

Poetry Background

The Mother’s Song is a traditional Eskimo poem translated by Peter Freuchen, a Danish explorer who had spent many years among the Eskimo people. The poem is published in his Book of the Eskimos (1961), which is crammed full of information on the history, lifestyles, and rapid changes in this civilization’s lives.

 (Bài ca của người mẹ là một bài thơ truyền thống của người Eskimo (cách gọi cũ)  được dịch bởi Peter Freuchen, một nhà thám hiểm người Đan Mạch đã dành nhiều năm sống giữa người Eskimo. Bài thơ được xuất bản trong cuốn Sách về người Eskimo (1961) của ông, chứa đầy thông tin về lịch sử, lối sống và những thay đổi nhanh chóng trong cuộc sống của nền văn minh này)

Jan. 8, 2026

Trần Mộng Tú